München: opening museum over nazitijd

nm1

Ansicht von Südwesten | Foto: Jens Weber

Precies 70 jaar na de bevrijding door de U.S. Army van de stad München opent vandaag het NS-Dokumentationszentrum zijn deuren. Rijkelijk laat. Dat is een reactie die in enkele Duitse media opduikt. De tentoonstelling over het nationaalsocialisme gaat in op de vraag waarom uitgerekend München de bakermat voor de nazi’s werd.

Op 30 april 1945 bezetten divisies van het 7e bataljon van de U.S.Army München, de stad die Hitler elf jaar eerder de hoofdstad van de beweging noemde. München was weliswaar bevrijd van de nazi’s maar de stad wist haar verleden tientallen jaren lang te verdringen, onder andere door slogans als ‘wereldstad met hart’. Pas in 2001 besloot het stadsbestuur een documentatiecentrum over ‘het bruine verleden’ van München te bouwen.

Vandaag is het dan zover. Het centrum staat precies op de plek van de voormalige NSDAP-centrale, het zogenaamde ‘bruine huis’, in de Brienner Straße. Schuin tegenover het centrum staat de voormalige Führerbau, waar in 1938 het Münchener Abkommen (Verdrag van München) werd ondertekend. Vanaf hier breidde de NSDAP zich enorm uit. Maar al in de jaren ’20 kwam uitgerekend uit deze nobele wijk ondersteuning voor Hitler en wel van uitgever Bruckmann, van kunsthandelaar Hanfstaengl of pianofabrikant Bechstein.

Het nieuwe museum probeert de speciale omstandigheden van de stad te belichten die de opkomst van Hitler begunstigden en die ertoe leidden dat hier de kiem van de Nationaalsocialistische Staat ontstond. Hierbij speelden zowel het maatschappelijke klimaat van de jaren ’20 alsook prominente vertegenwoordigers een rol. Destijds werd München binnen Duitsland een vergaarbak van reactionaire en racistische krachten. Minister-president Gustav Ritter von Kahr streefde een antidemocratische ‘Ordnungszelle Bayern’ na. In die periode leerde Hitler in München zijn medestrijders zoals Heinrich Himmler, Rudolf Heß of Ernst Röhm kennen.

De oppervlakte voor de tentoonstelling bedraagt 1.000 vierkante meter en is verdeeld over vier etages. Het nieuwe museum richt zich primair op het nationaalsocialisme, maar houdt zich ook bezig met de stad München gedurende die periode, de misdaden van inwoners uit München tijdens de Tweede Wereldoorlog, de moeilijke wederopbouw tot aan het actuele rechts-extremisme. Volgens directeur Winfried Nerdinger zal in de doorlopende tentoonstelling geen enkel origineel stuk, zoals bijvoorbeeld een uniform, te zien zijn om zo esthetiseringen te vermijden. In een interview met Beierse radiozender B5 zei Nerdinger duidelijk:

nm4

„Braunes Haus“, 1935 | Foto: Bayerische Staatsbibliothek/Bildarchiv (hoch aufgelöste Bilddatei auf Anfrage: presse.nsdoku@muenchen.de)

“We zijn geen gedenkplaats. Op deze plek van misdaden houden we ons bezig met de misdadigers. Iedereen zal worden geconfronteerd met zijn omgeving. Dat wat ik gisteren heb gezien, daarvan kan ik niet gewoon afscheid nemen door het in de geschiedenis te laten opgaan. Deuren dicht en afgehandeld.”

Het museum kostte in totaal 28,2 miljoen euro en werd ontworpen naar de plannen van het Berlijnse architectenbureau Georg Scheel Wetzel. De eenvoudige, witte kubus in Bauhaus-stijl wil niet zichzelf ensceneren, maar een bewust contrapunt vormen tot de plompe gebouwen in de omgeving, die uit de tijd van het nationaalsocialisme stammen.

nm3

Königsplatz, 1936 | Foto: Bayerische Staatsbibliothek/Bildarchiv (hoch aufgelöste Bilddatei auf Anfrage: presse.nsdoku@muenchen.de)

Om 13.00 uur werd het museum officieel geopend. Vanaf 16.00 uur vindt in het Amerikahaus de feestelijke plechtigheid plaats. Daarbij zullen o.a. minister-president Horst Seehofer (CSU), Charlotte Knobloch, presidente van de Israëlische cultuurgemeente München en Oberbayern en Romania Rose, voorzitter van de centrale raad van Duitse Sinti en Roma aanwezig zijn. Het museum is vanaf morgen voor het publiek geopend. Men verwacht jaarlijks circa 250.000 bezoekers.

Website museum: www.ns-dokuzentrum-muenchen.de

Bron: B5 aktuell ‘Die Eröffnungsfeier live

Advertenties

Een bus vol blikken

busGisteren stapte ik in lijn 2, de stadsbus vanaf station Münster. Mijn blauwe koffer met wieltjes paste net niet tussen mijn zitplaats en de stoel voor me, de plek naast me was bezet en er was boven de stoelen geen bagageruimte beschikbaar. Ik zette de koffer in het gangpad neer, zo dicht mogelijk tegen me aan. Sommige passagiers liepen zijwaarts, met ingehouden achterwerk, langs de koffer, maar dit leverde geen grote problemen op.

De dag erna stapte ik weer in lijn 2, nu richting station Münster. Het was dezelfde bus met een andere chauffeur. Ik zag dat er een 4-stoelsgroep – twee zitplaatsen tegenover elkaar – vrij was en plofte neer. Mijn koffer zette ik voor me op de grond en nam daarmee de complete beenruimte voor de zitplaats tegenover me in beslag. Op een pictogram las ik dat die plek was gecreëerd voor slecht ter been zijnde passagiers met een stok. Aangezien ik nergens een slecht ter been zijnde passagier met een stok zag, bleef ik zitten. De rit met 10 stophaltes begon. Bij iedere halte vreesde ik het ergste. Zolang de plek naast mij en de plek schuin tegenover mij nog vrij waren, was er niets aan de hand. Maar wat als die plekken bezet waren en de kantklosclub van het lokale bejaardentehuis vandaag besloot met lijn 2 ergens naartoe te gaan, wat dan?!

“Ja, wat dan, jongeman?!,” leek het door de bus te galmen.
‘Ik ben onschuldig, de plek is vrij en er zijn nog meer plekken vrij!’, dacht ik.
Maar opeens waren ze er, pijlsnel en onverwacht, ik kon ze niet meer ontwijken. De eerste blik van de dame achter me schoot door de weerspiegeling van het raam als een raket op me af. Het was een kwade blik die het duidelijk onbeschoft vond dat iemand gewoon twee zitplaatsen in beslag nam. Een schande! Aan de andere kant van het gangpad lanceerde een man van minstens 80 jaar oud een blik die ook niets te wensen overliet. Vanachter zijn krant schoot de geniepige grijsaard zijn blik met volle kracht in mijn richting. De blik van de chauffeur in zijn overzichtsspiegel was voor mij de druppel, dit hoefde ik toch niet te pikken!

Maar waren de blikken wel voor mij bedoeld? De dame achter keek naar de prachtige jurk in de etalage van een boetiek en droomde ervan ooit in die jurk op een feestelijk bal te verschijnen, de grijsaard keek smachtend naar de dame achter me, de oude snoeperd, en de chauffeur wierp enkel uit gewoonte een blik in zijn oude, vertrouwde spiegel. Dat wist ik niet.
‘Zal ik die koffer opvreten, in m’n derrière steken of wat?!’ riep ik daarom nogal hard.
Iedereen in de bus keek mij verbaasd aan, daarna keek iedereen weer weg. Met de koffer in mijn hand stapte ik zwaar verontwaardigd richting de uitgang, een bus vol blikken achterlatend.

Lees nog een ‘oud busverhaal’ uit 1992

Verbod op geheime tips over Berlijn

shutterstock_240400519Leden van de Berlijnse regering, de senaat, hebben de koppen bij elkaar gestoken en komen vandaag met een zeer opmerkelijk en vooral verrassend voorstel: een verbod op het publiceren van geheime tips voor toeristen. Veel ondernemers in stadsdeel Mitte en ook in Tiergarten juichen het idee van de regering toe. Niet alle ondernemers reageren even blij.

Moordend tempo
De opkomst van blogs over Berlijn is niet te stuiten. Wereldwijd schieten ze als paddenstoelen uit de grond. De bezoekers van deze sites struikelen over de enorme hoeveelheid geheime tips: geen Checkpoint Charlie, geen Brandenburger Tor, nee, beleef de stad nu op een een totaal andere manier! Een horecaondernemer nabij het Checkpoint Charlie museum wijst naar de lege tafels. “En dat krijg je er dus van als al die bloggers die onzin op hun site zetten. De omzet daalt evenredig met het aantal nieuwe Berlijn-blogs en ik kan u verzekeren, dat gaat in een moordend tempo”, aldus Günther Sauer van de gelijknamige bistro.

Place to be
In Treptow en een deel van Neukölln hangen veel ondernemers de vlag uit. Immers, de nieuwe generatie toeristen loopt niet meer met een reisgids door de stad, maar met een smartphone die uitlegt waarom Neukölln en Treptow the places to be zijn, plekken waar de doorsnee toerist niets te zoeken heeft. “Super hier!”, vertellen Beate en Rudi uit Bremen. Op een super cool blog lazen ze dat Neukölln en Treptwow het echte Berlijn tonen. Beate: “Museum Insel, Checkpoint Charlie, East-Side Gallery of Bundeskanzleramt, nee, écht niet, super saai!”

Stemming
De traditionele uitgevers van de reisgidsen springen in op de trend om de beroemde Berlijnse bezienswaardigheden te mijden. Net als de blogs drukken ze nu ook geheime tips af. Horecaondernemers rondom de bekende trekpleisters klagen al jaren steen en been. Hans Lange, voorzitter van de belangenclub voor ‘toeristische horeca-ondernemers’ trok daarom bij de regering aan de bel. En met succes. Over twee maanden wordt er gestemd en zal blijken of het verbod op publicatie van geheime tips volgend jaar daadwerkelijk in werking treedt.