De taal is een levend organisme

De taal is een levend organisme, een systematisch stelsel van verschillende onderdelen met een bepaald doel. Het menselijk lichaam is eveneens een levend organisme, maar dat is niet de enige overeenkomst die ons lichaam met de taal heeft. In de lijst hieronder staan 1.292 spreekwoorden, gezegden en uitdrukkingen waarin een lichaamsdeel voorkomt. Bij het samenstellen van de lijst heb ik in tal van woordenboeken en spreekwoordenboeken uitsluitend op de lichaamsdelen gelet. Dat leverde soms wat verwarring op, omdat bepaalde woorden meerdere betekenissen hebben. Een bot is behalve een lichaamsdeel ook een vissoort. Arm is ‘niet rijk’ én natuurlijk ook een lichaamsdeel. Deze woorden heb ik wel opgenomen in de lijst maar enkel met de betekenis van een  lichaamsdeel. De uitdrukking ‘Heel wat voeten in de aarde hebben’ staat wel in het boekje, terwijl de voet hier niet als lichaamsdeel, maar als oude lengtemaat wordt gebruikt. Die lengtemaat is echter afgeleid van het lichaamsdeel en dus heb ik de uitdrukking om die reden opgenomen. Het blijft echter lastig om dit soort grenzen te trekken. Dat geldt ook voor de hoeveelheid spreekwoorden en uitdrukkingen. Ik heb me bij het zoeken beperkt tot de belangrijkste standaardwerken op het gebied van spreekwoorden en gezegdes.

De geraadpleegde bronnen
Bij het zoeken maakte ik veel gebruik van de spreekwoordenboeken van F.A. Stoett, Huizinga en Harrebomée. Dit zijn de grote namen in de Nederlandse Letterkunde als het om spreekwoorden en uitdrukkingen gaat. Naast deze wetenschappelijke boeken zijn er talloze andere boekjes met spreekwoorden en uitdrukkingen op de markt zoals bijvoorbeeld boekjes met Friese uitdrukkingen, Groningse, Amsterdamse, Brabantse, etc. etc.

Behalve de spreekwoordenboeken heb ik ook het W.N.T. (Woordenboek der Nederlandse Taal) geraadpleegd. Daarin wordt vaak verwezen naar Stoett en Harrebommée, die meer uitleg geven bij een spreekwoord dan ik doe in mijn opsomming. Zo las ik bijvoorbeeld iets over het woord ‘leveren’. In de 17e eeuw was het zeer gebruikelijk dat men bij vrolijke maaltijden een stukje lever rondgaf, waarbij iedere aanzittende een rijmpje moest maken waarin het woord lever voorkwam: dit spel heette leveren. Niet zelden werden daarbij obscene toespelingen en woordspelingen gemaakt.

Lees verder

De wereld na het jaar 2012


In het jaar 2010 bezocht ik in Hamburg het congres “2012 – de wereld in verandering” met o.a. de Amerikaanse wetenschappers Gregg Braden en Bruce Lipton. Het was een buitengewoon interessante bijeenkomst. Geen wereldondergang, geen aardbevingen, angst, paniek of natuurcatastrofes. De nadruk lag eerder op de kansen die de mensheid nu heeft. De mogelijkheid om een kwantumsprong te maken in een nieuw tijdperk. Het uitkijken naar een nieuwe wereld met nieuwe kwaliteiten. Natuurlijk, eerst moeten we “door het oog van de 2012-naald’, daar waren de gastsprekers het over eens. Hieronder mijn verslag van het congres dat ik zeven jaar geleden schreef maar waarvoor ik destijds nog geen publicatiemogelijkheid had.

Lees verder

Speel je mee? Nederlandse kunstenares organiseert Berlijnse Moeder Aarde Dag

Mutter-Erde-Tag Berlin, 22. April 2017

De wereld is in beweging, het klimaat is bedreigd. Op 22 april, de Dag van de Aarde, vinden wereldwijd demonstraties voor de aarde plaats en zetten mensen zich in voor een beter milieu. In Berlijn vroeg de Nederlandse kunstenares Li Koelan zich onlangs af of er geen andere wegen zijn dan steeds weer te demonstreren. Dit leidde tot haar spontane besluit zelf een Berlijnse Moeder Aarde Dag in het leven te roepen. Onder het motto “Speel je mee?” kiest zij voor een andere weg en zullen kinderen in haar stadsdeel op 22 april het commando voeren om volwassenen weer aan hun eigen energiebron te herinneren. Een bron die volgens Li Koelan dringend aangeboord moet worden om de oververmoeide aarde te ondersteunen.

Lees verder