Ieder woord moet zijn oord hebben

De lutherse predikant en theoloog Dietrich Bonhoeffer

Citaat Dietrich Bonhoeffer:

“Ieder woord leeft en is ondergebracht in een bepaalde omgeving. Het woord in de familie is een ander woord dan het woord op kantoor of in het openbare leven. Het woord dat is geboren in de warme, persoonlijke relatie, bevriest in de koude lucht van het openbare leven. Het woord van het bevel dat van de overheid komt, zou in de familie de vertrouwensbanden in stukken snijden en behouden.

Dat de natuur en de grenzen van verschillende woorden niet meer als helder worden ervaren, is een gevolg van het hand over hand toenemen van het openbare woord in de krant en op de radio. Ja, dat bijvoorbeeld het karakteristieke van het persoonlijke woord bijna vernietigd wordt. Op de plek van de echte woorden treedt het geleuter op. De woorden hebben geen gewicht meer. Er wordt teveel gepraat. Als echter de grenzen van de verschillende woorden vervagen, als de woorden ontworteld, ontheemd worden, dan verliest het woord aan waarheid, ja, dan ontstaat bijna automatisch de leugen. Als de verschillende levensstructuren elkaar wederzijds geen achting meer toedragen, dan worden de woorden onwaar.”

Bron:
Jedes Wort soll seinen Ort haben

Advertenties

Joodse begraafplaatsen in Litouwen en Stolpersteine in München

Ellis Berlijn geeft tekst en uitleg bij de foto’s.

Gisteren opende in het Erdemuseum in Berlijn-Neukölln de expositie Joodse begraafplaatsen in Litouwen. “Een werk voor de toekomst en de huidige tijd – in dit geval Litouwen – door ambachtelijk bezig te zijn met het verleden”, aldus de Nederlandse initiatiefneemster en kunstenares Ellis Berlijn. De getoonde foto-installatie ontstond tijdens de twee keren dat ze deelnam aan een zomerkamp op de Joodse begraafplaatsen in Litouwen, in coöperatie met de Aktion Sühnezeichen Friedensdienste en de kleine ngo organisatie Maceva in Litouwen.

Gunter Demnig
Precies tachtig jaar vóór de dag van de vernissage vond de Kristallnacht plaats, een door de nazi’s georganiseerde actie (pogrom) gericht tegen de Joodse bevolking in Duitsland. In de loop van de avond sprak ik met de kunstenares, de Nederlandse kunstenares en galeriehoudster Li Koelan en enkele bezoekers over de zogenaamde Stolpersteine. Dit project van de Keulse kunstenaar Gunter Demnig is als monument voor de slachtoffers van het nationaalsocialisme over geheel Europa verspreid. Vorig jaar werden in de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires de eerste Stolpersteine buiten Europa geplaatst.

In heel Duitsland en in 23 Europese landen bevinden zich meer dan 69.000 Stolpersteine. Op deze kleine messing plaatjes van 9,6 x 9,6 centimeter staan de naam, geboortedatum, deportatiedatum, plaats en datum van het overlijden gestanst.

Stolperstein voor Rosa Honig (links) naast twee herdenkingsplaatjes voor Max en Ruth Honig (rechts) in de Variner Straße voor huis nr. 9 in Berlijn-Friedenau.

Stolpertsteine in München officieel verboden
De Beierse hoofdstad München heeft zich altijd tegen de komst van de Stolpersteine verzet. Charlotte Knobloch, de president van de op twee na grootste Joodse gemeente van Duitsland (IKG=Israelitische Kultusgemeinde München und Oberbayern) vond het “onverdraaglijk” de namen van vermoordde Joden op plaatjes te lezen die op de grond worden geplaatst en waar met voeten “op getrapt” wordt.

Om die reden besloot het stadsbestuur zich in 2015 tegen de Stolpersteine uit te spreken. Dit leidde tot veel commotie en zelfs een rechtszaak. De rechter gaf het stadsbestuur gelijk. Daarom mochten honderden door burgers opgespoorde en geschonken Stolpersteine niet geplaatst worden. Deze gedenkplaatjes volgens het principe van Demnig bevinden zich nu op privégebied (zie video hieronder).

Nieuw initiatief
Uitgerekend in de stad waar zich de voormalige NSDAP-centrale bevond en waar in 2015 een museum over de nazitijd is geopend, ontbreken de plaatjes die de slachtoffers herdenken. Maar daar is onlangs verandering in gekomen. De eerste individuele herdenkingstekens voor de slachtoffers van het nationaalsocialisme zijn inmiddels al onthuld. Ze hebben echter niet de vorm van de Stolpersteine die op straten en stoepen liggen, maar zijn vormgegeven als stèle of muurplaat. Ontworpen zijn ze door ontwerper Kilian Stauss. De steles zijn van roestvrij staal en zijn met een doorsnede van 6 x 6 centimeter iets kleiner dan de beroemde Stolpersteine. Terwijl Demnig altijd Stolpersteine voor één persoon maak, en ze voor families dicht bij elkaar zet, biedt het concept van Stauss de mogelijkheid familiaire samenhangen duidelijker te laten zijn.

Gemene deler
Beide concepten hebben als gemene deler dat het om een herdenkingsteken gaat dat herinnert aan de laatste zelf gekozen woonplek van de door de NS vervolgde personen. De herdenkingsplaten van Stauss bieden daarbij nog de extra mogelijkheid een gerasterde foto en extra informatie te tonen. Het coördinatiepunt, dat samenwerkt met het stadsarchief, gaat ervan uit dat tussen 1933 en 1945 in München 10.000 mannen, vrouwen en kinderen zijn gestorven door racistische, politieke en religieuze vervolging.

BESEELTES FELD – JÜDISCHE FRIEDHÖFE IN LITAUEN
t/m 30 november 2018
Erdemuseum
Weichselstr. 52
12045 Berlin
www.erdemuseum.de
Openingstijden:
woensdag t/m zaterdag van 14-18 uur

Moderne en hippe start-up in hartje Berlijn blijkt Russisch propagandakanaal

De video duurt bijna een half uur. Hoofdpersoon is Ruslands meest beruchte voetbalhooligan Vasily Stepanov, ook wel “Vasily, the killer” genoemd. De gespierde en getatoeëerde Rus wordt geïnterviewd door twee jongemannen. Eén van de twee is zo onder de indruk als hij tegenover Vasily zit, dat hij om een handtekening vraagt. Vasily laat de wens van de jongeman in vervulling gaan. Voor de camera zegt hij dat zijn reputatie toch vooral “westelijke propaganda” is. In het echt is hij een braaf mens, een trouwe familievader die voor zijn dochter zorgt.

Lees verder