Blog Allard van Gent

Steeds vaker lees je in de media en boeken dat de huidige tijd paralellen vertoont met de periode vlak voor de Eerste of de Tweede Wereldoorlog. Mij is zo’n overeenkomst opgevallen met de periode vlak voor de Eerste Wereldoorlog.

Volgens de Oostenrijkse psycholoog en psychiater Alfred Adler werd het volk decennialang bijgebracht dat het niets kon. Daarom was het volgens hem geen wonder dat het zich voor de oorlog liet winnen. Het volk werd bang gemaakt voor de vijand. De heersers dresseerden het volk te gehoorzamen. Het volk probeerde zich van deze vernedering te bevrijden door zichzelf te vieren als verdedigers van het vaderland. Ze hadden van de nood een deugd gemaakt, het “heldendom” was therapeutisch noodzakelijk.

De vreugdevolle bijeenkomsten aan het begin van de oorlog, vooral in de steden, waren een uiting van grootheidswaanzin om aan het gevoel van machteloosheid te ontsnappen. In de roes van hun herontdekte gevoel van eigenwaarde schuwden de mensen nu het besef dat ze slechts zielige slachtoffers waren van buitenlandse machtswellustelingen. “Toen de ineenstorting kwam, juichte het volk vanwege de herwonnen vrijheid. Ze liepen als overwinnaars door de straten van Wenen.” Hun ware vijanden – volgens Adler de generale staf en de heersende klassen – waren verslagen.

Vandaag de dag zie je ook dat met name kiezers van de rechtspopulistische partijen zichzelf vernederd voelen door de heersende klasse en politici van de traditionele partijen. Ze proberen ook aan het gevoel van machteloosheid te ontsnappen door op rechtspopulistische partijen te stemmen. Vast staat volgens mij ook dat deze groep mensen uiteindelijk slachtoffer zal worden van de machtswellustelingen die momenteel in Europa het rechtpopulistische vuurtje opstoken.

Regelmatig maak ik gebruik van de S-Bahn in Berlijn. Als de stadstrein aan komt rijden, loop ik alvast een paar meter op goed geluk in de rijrichting. Als hij langzaam aan mij voorbijtrekt, kijk ik hoe druk het in de treinstellen is. Vlak voordat de deuren opengaan is het een kwestie van snel beslissen: welk treinstel gaat het worden?

Aan dit ritueel komt een einde, althans, als het pilotproject Lightgate van de Deutsche Bahn en de deelstaten Berlijn en Brandenburg slaagt. Sinds gisteren wordt er getest op de stations Alexanderplatz, Hackescher Markt, Friedrichstraße, Hermannstraße, Bellevue en Hauptbahnhof.

Op deze stations geven de vertrekborden aan hoeveel ruimte er nog in de afzonderlijke S-Bahn treinstellen beschikbaar is. Groen betekent veel ruimte, geel staat voor gemiddelde capaciteit en rood betekent dat het druk is in het desbetreffende rijtuig.

De metingen worden gedaan met behulp van een lichtstraal. Afhankelijk van het aantal personen in de S-Bahn wordt deze lichtstraal vaak of minder vaak onderbroken. Hieruit ontstaat een meetwaarde met een nauwkeurigheid van meer dan 90 procent, aldus de Deutsche Bahn.

Lees meer over dit project (Duits)

In de Duitse deelstaten Thüringen en Saksen wordt op 1 september een nieuw deelstaatparlement gekozen. Drie weken later vinden de deelstaatverkiezingen in Brandenburg plaats. Deze drie verkiezingen worden bijzonder kritisch bekeken, omdat de rechtspopulistische AfD hier veel kiezers heeft.

Zouden er komende zondag verkiezingen zijn, dan zou de AfD in Thüringen 30% van de stemmen krijgen en de grootste partij zijn, gevolgd door CDU/CSU met 21%. In Saksen zou de AfD met 30% van de stemmen op de tweede plaats achter de CDU/CSU eindigen. In Brandenburg zou de AfD 24% van de stemmen krijgen en net als in Saksen als grootste partij uit de bus komen. Via deze link kun je de prognoses bekijken.

In de Duitse media is volop aandacht voor de naderende deelstaatsverkiezingen in de voormalige DDR-deelstaten. Veel aandacht trekt een interview van gisteren met de politiek dichter en zanger Wolf Biermann in Die Zeit. Zijn werk staat in het teken van het gedeelde Duitsland. Hij uit vaak fundamentele kritiek op het stalinistische regime van het voormalige Oost-Duitsland. In het eerder genoemde interview veegt hij de vloer aan met de extreemrechtse politicus Björn Höcke van de AfD en met Sarah Wagenknecht, die met haar nieuw partij BSW stemmen bij de AfD probeert weg te kapen.

“Wij Duitsers hebben een totalitaire stamboom met een opgelegde democratie,” scheldt een woedende Wolf Biermann. In het interview in Die Zeit neemt hij vooral aanstoot aan de Oost-Duitsers. Hij trekt hun hun vermogen tot democratie in twijfel: ”Niet alle, maar te veel geleerde onderdanen in het Oosten verwachten dat de staat alles regelt zoals in een strenge verzorgingsinstelling.” In de DDR vocht zelfs tijdens de volksopstand van 17 juni 1953 slechts een “fataal ongeorganiseerde minderheid” terug, zegt hij: “Zij die onder de dictatuur te laf waren, komen nu zonder risico in opstand tegen de democratie. Ze klagen over het gemis van de gemakken van de dictatuur en de ontberingen van de democratie zijn hen vreemd. En hun schaamte vreet aan hun gevoel van eigenwaarde. Ze romantiseren hun oude leven en stemmen op AfD of het nieuwe bedrijf van Sahra Wagenknecht. Wagenknecht en Höcke zijn het politieke bruidspaar van dit moment. Wat bij elkaar hoort, groeit in de voormalige DDR naar elkaar toe: de erfgenamen van Hitlers nationaalsocialisme en Stalins nationaal-communisme.”

Deze bijdrage staat ook op joop.nl