Duits Literatuurarchief verwerft brief van Franz Kafka

Franz Kafka 1923 (Bron: Wikimedia)

Het Duitse Literatuurarchief in Marbach (DLA) heeft een met de hand geschreven brief van Franz Kafka verworven. Het schrijven stamt uit de privécollectie van de verzamelaar en kunsthandelaar Heiner Bastian. Hij heeft de brief op een veiling bemachtigd, hem aan het DLA als leenbezit gegeven en nu tegen een gereduceerde prijs afgestaan. Dat deelde het DLS gisteren mee.

Kafka schrijft in september 1922 in de acht kantjes tellende brief aan zijn beste vriend Max Brod over zijn werk aan zijn roman Das Schloss en over zijn met angst en eenzaamheid gevulde levenssituatie: “Im Grunde ist doch die Einsamkeit mein einziges Ziel, meine größte Lockung, meine Möglichkeit und, vorausgesetzt, daß man überhaupt davon reden kann, daß ich mein Leben ›eingerichtet‹ habe, so doch immer im Hinblick darauf, daß sich die Einsamkeit darin wohlfühle.”

Lees ook: Omvangrijke Kafka-biografie na 18 jaar voltooid

Kafka fragmenten op balkon Literaturhaus Berlin

Literaturhaus Berlin 2013

Als plotseling alles anders is, hebben we scherpe observaties nodig voor de nieuwe, vaak tegenstrijdige alledaagse toestanden. Aldus Franz Kafka. In zijn literaire notities, kleine teksten en dagboekaantekeningen ontstaan miniaturen die – soms absurd, soms tragisch en vaak in bondige vorm – existentiële vragen aanstippen.

In het midden van de jaren 80 componeerde de Hongaarse componist György Kurtág 40 van deze reflecties voor sopraan en viool: een kleine selectie vormt de rode draad voor een scenisch concert met voordracht op het balkon van het Literaturhaus Berlin. Op woensdag 24 juni worden ramen en balkon gebruikt voor een muzikaal-taalkundige verkenning naar de ruimtelijke afstand en fysieke verbondenheid. Hoe communiceren we na tijdelijke verlamming en zelfgekozen isolatie weer met elkaar?

Eerst tastend zoeken, nadenken over de emotionele achtbaanritten van de laatste maanden, een schreeuw naar buiten in de wereld. Met Kafka. Met muziek. Met een nieuw format. In Literaturhaus Berlin.

Met Sonja Bisgiel (sopraan), Natali Buck (sopraan), Esther Feustel (viool), Mareike Hein (declamatie), Kathrin von Kieseritzky (saxofoon)

Teresa Reiber, Philine Tiezel (concept & artistieke leiding)

#WednesdaysForCulture

Kafka auf dem Balkon. Ein Szenisches Konzert….
24.06.20
Aanvang: 19:30 uur
Berlin, Literaturhaus Berlin
Fasanenstraße 23
10719 Berlin

Entree gratis. Literaturhaus Berlin verheugt zich op uw gift ter plekke.
www.literaturhaus-berlin.de

Franz Kafka tijdens de Spaanse griep-pandemie

Kafka biografie van Reiner Stach

Onder de titel Toen Kafka de Spaanse griep kreeg publiceerde dagblad Die Welt gisteren een bijdrage over de beroemde griep-pandemie uit de jaren 1918-1919 en de schrijver Franz Kafka, één van de slachtoffers die ternauwernood overleefde.

In het artikel wordt de driedelige Kafka-biografie van Reiner Stach erbij gehaald, omdat de biograaf in het laatste deel uitgebreid aandacht aan dit onderwerp besteedde. Zelf heb ik dat boek er nog eens op nageslagen en de gelijkenissen met de corona-pandemie zijn verbluffend:

“Dit was geen normale griep meer. Het waren de symptomen van een ziekte die zich tot een verwoestende, de hele aardbol omvattende pandemie zou ontwikkelen. En dit met een snelheid die de massale infectie als een natuurcatastrofe liet losbarsten en de sociale en hygiënische veiligheidssystemen direct overweldigde. Eind september werden de eerste gevallen bekend, binnen de eerste week van oktober stierven in de metropolen Wenen en Berlijn elk tweehonderd mensen, midden oktober waren het er al tot tweehonderd per dag. Scholen, theaters en bioscopen werden gesloten, het begin van het wintersemester aan alle universiteiten verschoven, de overheden riepen op  – indien nodig – samenscholingen van mensen te vermijden. Maar het was te laat. Meer dan vijftien procent van de bevolking werd door de zogenaamde Spaanse griep besmet en terwijl de stedelijke lijkenhuizen overvol waren, moesten afdelingen in ziekenhuizen, waar geen enkele gezonde arts of verpleegkundige meer beschikbaar was, sluiten.

Angstaanjagend was echter niet alleen het onbeheersbare risico van de besmetting (bij een incubatietijd van slechts een tot twee dagen) en het snelle tempo waarmee de epidemie van het ene stadsdeel naar het andere, van de ene regio naar de andere oversloeg – nog beklemmender was de onverwachte kracht waarmee de besmette personen letterlijk tegen de vlakte werden geslagen. De gewrichtspijnen namen snel toe, de tong werd grijs, de lichaamstemperatuur steeg vaak binnen een of twee uur naar extreme waarden. En er deden verhalen de ronde over mensen die nog ’s avonds met een goed humeur werden gezien en die de volgende dag al ’s middags in een snel in elkaar getimmerde lijkkist lagen.”

Lees verder