Plasmawolk richting aarde

Voor de liefhebbers van het leven rondom de zon: vanochtend kwam een groot filament los van het zonoppervlak en veroorzaakte een grote plasmawolk, ook wel protonenwolk genoemd. Het NASA Goddard Space Flight Center houdt er rekening mee dat het zuidelijke deel van de plasmawolk op 23 augustus het magnetische veld van de aarde zal treffen, aldus het bericht op hun website. Waarschijnlijk zal ook het noordelijke deel de aarde treffen, maar met geringere gevolgen. Een precieze evaluatie wordt morgen verwacht. Update 21/08:  het Amerikaanse weerinstituut NOAA heeft vandaag een “alert” afgegeven. Door de plasmawolk kunnen zwakke fluctuaties in het hoogspanningsnet optreden.

Waarom steeds die berichtjes over de zon op dit blog, kun je je als lezer afvragen. Een terechte vraag, die ik mezelf ook geregeld stel. Ik houd de bewegingen op de zon in de gaten, omdat er momenteel een zonnecyclus ten einde loopt. Hierdoor ontstaan vaak hevige zonnewinden, die kunnen leiden tot storingen in het elektriciteitsnetwerk en in communicatienetwerken op aarde.

Natuurlijk ga ik ervan uit dat het niet zo ver komt, maar het alledaagse leven is anno 2013 nu eenmaal grotendeels afhankelijk van elektriciteit. Daarom lijkt het mij zinnig om in de gaten te houden wat daar boven allemaal gebeurt.

In tegenstelling tot het “gewone weerbericht” kunnen zonnestormen niet worden voorspeld. Het is onmogelijk om te berekenen wanneer er een uitbarsting op de zon plaatsvindt. Echter, de tijd tussen de uitbarsting op de zon en het bereiken van de zonnestorm op aarde, is wel nauwkeurig te berekenen. De plasmawolk komt in de regel één tot twee dagen later op aarde aan. Daardoor is een korte termijn waarschuwing wel mogelijk.

Dit is te vergelijken met de voorspelling van wervelstormen: het is niet nauwkeurig te voorspellen wanneer en waar een orkaan op zee ontstaat. Is de orkaan eenmaal ontstaan, dan is wel te berekenen wanneer en waar hij de kust bereikt – natuurlijk altijd met een bepaalde onzekerheidsfactor.

Storm op komst

Geomagnetische storm (Foto: Wikipedia)

Geomagnetische storm (Foto: Wikipedia)

In de noordelijke hemisfeer van de zon is al een enkele weken geleden een coronaal gat gesignaleerd. Dit coronaal gat spuugt momenteel zonnewind in de ruimte. Hier is een mooie foto van gemaakt die ik hier niet plaats om eventuele copyright-problemen te voorkomen.

Op de foto is te zien hoe de zonnewinden door het magnetisch veld  van de zon kunnen ontsnappen. Een windstroom van deze zonnewinden zal naar verwachting van 16-18 augustus de aarde bereiken. Medewerkers van de NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration) gaan ervan uit dat de kans op een geomagnetische storm 25% bedraagt.

Bron: SpaceWeather.com

Noordpool wordt zuidpool

thesunDe wereld is in verandering. Je hoort het vaak en meestal kun je je er ook wel iets bij voorstellen. De vaste bezoekers van dit blog weten dat ik niet zo zeer het dagelijkse weerbericht in de gaten houd maar wel de bewegingen van de zon. Dit hemellichaam heeft immers een aardige invloed op de aarde en haar bewoners.

Er is nieuws onder de zon (what’s in a name). De website van NASA begon afgelopen maandag een nieuwsbericht met de volgende zin: “Er staat iets groots te gebeuren op de zon. Volgens de meetinstrumenten van NASA-gerelateerde observatiestations keert het magnetisch veld van de zon binnenkort om.”

Reden genoeg voor een berichtje. Met “binnenkort” bedoelt de NASA drie tot vier maanden. Dan is het zover en verandert de magnetische zuidpool in de noordpool en de noordpool in de zuidpool. De polaire magneetvelden van de zon worden zwakker, zwakken af tot nul  en dan ontstaan er weer nieuwe polaire magneetvelden met een omgekeerde polariteit. Dit is een normaal verschijnsel en wordt de zonnecyclus genoemd. Meer uitleg staat ook in het nieuwsbericht van NASA.

Wat heeft dit voor gevolgen? In ieder geval zullen astronauten en zonnesonden hinder ondervinden van de kosmische stralen in de ruimte. Enkele wetenschappers zeggen dat ook het klimaat op aarde wordt beïnvloed. Als tegen het einde van het jaar het hoogtepunt is bereikt, dus het hoogste aantal zonnevlekken,  moet er ook rekening worden gehouden met zonnevlammen op het zonneoppervlak.

Hoewel deze zonnecyclus door wetenschappers als zeer zwak wordt ingeschaald, is de kans op zonnestormen aan het einde van een dergelijke cyclus (in de regel 11 jaar) altijd groot. Deze zonnestormen kunnen het aardmagnetisch veld beïnvloeden en daarmee ook satellieten en radioverbindingen. Ik schreef hier al eerder over, omdat in de media weinig over het ruimteweer (i.t.t. het ‘normale weer’) wordt geschreven. Zodra er ontwikkelingen zijn die mogelijk ook de aarde beïnvloeden, dan lijkt me berichtgeving op zijn plaats.