Matthias Reim in Berlijn

In Berlijn hangen overal posters met de aankondiging dat de Duitse schlagerzanger Matthias Reim in 2017 een concert in de hoofdstad geeft. Deze plakkaten hangen vaak op de U-Bahn stations. Telkens als ik zo’n poster zie ga ik in gedachten terug naar Mallorca en beleef weer de avond waarop ik voor het eerst kennismaakte met de Nederlandse zanger Dennie Christian, de vertolker van een lied van Matthias Reim.

Het jaar was 2004. Ik wist noch dat Dennie Christian op Mallorca was, noch dat hij voor de camera een lied van Matthias Reim ten gehore zou brengen. Die informatie kwam van Ben, de kroegeigenaar uit het plaatsje Cala d’Or. Ik zag hem iedere maand, omdat zijn kroeg een distributieplek was voor mijn blad Mallorca Vandaag. Ben belde op het moment dat ik met mijn vriendin in een restaurant zat te eten. Volgens hem moest ik meteen naar hem toe komen, want dat kon leuk zijn voor de lezers van Mallorca Vandaag.

Eigenlijk wilde ik niet meer op pad, maar goed, ik was toch nieuwsgierig. Dus stapte ik in de auto en was ruim een half uur later in Cala d’or, in het café van Ben. Die avond hoorde ik vele malen Dit is liefde, de Nederlandse uitvoering van het beroemde liedje Verdammt Ich Lieb Dich van Matthias Reim. De volgende dag heb ik een stuk geschreven dat ik nu op mijn blog zet, zodat iedereen weet waar ik aan denk als ik in Berlijn een poster zie hangen met de aankondiging dat de Duitse schlagerzanger Matthias Reim in 2017 een concert in de hoofdstad geeft.

foto01mv

Dennie Christan (l) en ik in 2004

“Dit is Liefde”
Dvd opnamen van Dennie Christian in Cala d’Or

Mallorca Vandaag, 15 oktober 2004

„Vanavond zijn er een paar Nederlandse artiesten in de bar om een filmpje op te nemen. Misschien leuk voor het krantje“, vertelde Ben van bar Port Pub in Cala d’Or mij door de telefoon. „Wie dan?“, vroeg ik. „Nou, ik heb in ieder geval gehoord dat Dennie Christian hier iets gaat doen.“ Ik bedank Ben en rij een uur later naar Cala d’Or om te kijken wat er aan de hand is.

Het terras van de Port Pub, het gezellige bruine café boven aan de haven van Cala d’Or, is goed gevuld. Uit de boxen klinken oude, Engelse hits. Een cameraman is in de weer met kabels en ik kijk of ik wat artiesten kan ontdekken. Als Ben mij voorstelt aan de mensen van John Huijbregts Media Productions kom ik al snel in contact met Dennie Christian. In mijn geheugen zie ik het Tros programma Op volle toeren waarin hij zijn hit Rosamunde zingt. Dat is de Dennie Christian die ik ken, een Duitse schlagerzanger die ook in het Nederlands zingt. Hij moet dan toch al wat jaren ouder zijn, maar dat is hem hier niet aan te zien.

De altijd jonge Dennie Christian, een man die als oude rot in het vak bestempeld kan worden, staat Mallorca Vandaag graag te woord. Natuurlijk wil ik weten of hij Mallorca kent. „Vroeger heb ik heel veel optredens gedaan in Oberbayern in Arenal. Zeg maar de „Ballermann feeling“. Maar dat doe ik al jaren niet meer, want dat trekt me niet zo. Het eiland zelf trekt me wel heel erg. We zitten nu in Cala d’Or en hebben wat clips opgenomen op het jacht van een Engelsman die onze regisseur hier ontmoette. De man was meteen bereid zijn boot ter beschikking te stellen. Het was zo gaaf en zo waanzinnig mooi. Alles komt op het nieuwe album, op de dvd.“ Dennie Christian legt uit dat vandaag de dag bijna alles op een dvd komt, omdat dit moeilijker te downloaden is van internet.

Het nieuwe album van Dennie Christian zal Dit is liefde gaan heten. De titelsong konden de aanwezigen in de Port Pub meerdere malen horen, omdat er zo’n vier of vijf verschillende clips in de bar werden opgenomen. De melodie van Dit is liefde moet de Duitse gasten bekend in de oren hebben geklonken, want Dit is liefde is een Nederlandstalige versie van de grote schlagerhit in Duitsland Verdammt Ich Lieb Dich uit 1989, gezongen door Mathias Reim.

We praten nog wat over Mallorca, een eiland waar voor Dennie Christian veel herinneringen aan vast zitten. „Ik trad 25 jaar geleden al op in de discotheken op Mallorca. De Zepplin, je had de Rutchbahn, de Joy, dat soort dingen. Maar hoofdzakelijk ben ik hier geweest om vakantie te houden, om rust te vinden met mijn gezin. Gewoon een beetje van de sfeer genieten. Want ik blijf het een prachtig eiland vinden. Het is een oase als je de plekken kent.“

Dennie Christian vindt met name de dorpjes Deia en Valldemosa heel erg mooi. „Je hebt hier plekken die zijn nog zo onberoerd en heel mooi zijn. Daar hou ik van. En in de stress van het leven is het altijd wel fijn als je wat plekken vindt waar je nog dát kunt vinden waar je hartje naar vraagt. Gewoon jezelf laten vallen, dat kan ik hier heel goed.“ Lachend voegt hij er nog aan toe „ik denk dat ik in een van mijn vorige levens hier al een keer geleefd heb“.

Theo van Kleef

Theo van Kleef

Als Dennie Christian zich voorbereidt op de opname van de videoclip, praten we een stoeltje verderop met de zanger Theo van Kleef. Hij is op vakantie bij de opnames van Dennie Christian. Theo van Kleef is een Engelstalige zanger en beroemd geworden door een optreden in de Soundmixshow van Hennie Huisman. Het is de eerste keer dan hij Mallorca bezoekt. „Ik ben wel vaker in Spanje geweest. In Malaga, Lloret, dat soort dingen. Maar mijn eerste indruk van het eiland is dat het hartstikke mooi is. We zijn hier in het centrum geweest en in de haven. Er is nog veel om te bekijken.“ Het laatste album van Theo van Kleef verscheen vier maanden geleden en werd in Malaga opgenomen. Van het album verscheen een cd en een dvd. Momenteel is hij alweer bezig met een nieuw album. In het voorjaar zullen er opnames in het buitenland worden gemaakt voor de dvd, misschien op Mallorca.

Tenslotte volgt nog een kort gesprekje met de Nederlandse Schlagerkoning Grad Damen, de man die de afgelopen drie jaar met maar liefst 10 singles hoog in de hitlijsten van Nederland stond. Van hem wordt wel gezegd dat hij de romantiek van Frans Bauer combineert met de energie van René Froger. Grad Damen bracht vier albums uit, een speciaal kerstalbum en 2 dvd’s. In 2002 was hij te zien op het Lowlands-Festival in de Flevopolder en hij was speciale gast tijdens de Ahoy concerten van Andre Hazes. Op de Nederlandse televisie was hij te zien bij o.a. „Koffietijd“, „Hoeba, Hoeba Hop“, „Reisjes Langs De Rijn“, De Nacht van Oranje en „Herberg de Leeuw“.

Grad Damen

Grad Damen

Grad Damen is naar Mallorca gekomen om een duet te zingen met Dennie Christian. Veel van het eiland heeft hij nog niet gezien. „Alleen het vliegveld en dit café“, vertelt de sympathieke zanger, die enkele jaren geleden regelmatig achter de microfoon stond in café Bolle Jan, het bekende café van de vader van René Froger. „En donderdag vlieg ik weer vroeg terug naar Nederland. Donderdagmiddag heb ik opnames met Wendy van Dijk en vrijdag ga ik naar Mexico.”

Tijdens ons gesprek is het nog maar kort geleden dat André Hazes overleed. Grad Damen was uitgenodigd en aanwezig bij de herdenking in de Amsterdamse Arena. „André is nog op mijn bruiloft geweest“, vertelt hij. Maar dan laat hij weten dat hij er „nog helemaal doodziek van is „ en er nu liever niet over wil praten. Logisch.

We praten nog even over het nummer dat hij met Dennie Christian opneemt. „Het is een heel bekend liedje met de titel „Du“. Dennie zingt daarin de Duitse versie en ik de Nederlandse versie van Hazes.“
Op 1 november begint Grad Damen met een theatertour, die duurt tot 31 december. „Ik doe 20 theaters door heel Nederland. Dat wordt hartstikke leuk. Het is een eigen show met een heel groot showorkest en er zullen ook special guests opreden“, vertelt hij. „Ik zal ook nummers zingen van mijn nieuwe album „Ik neem je mee“, waarvan de de cd al uit is. Binnenkort komt er een dvd van.“

Matthias Reim zingt Verdammt Ich Lieb Dich

Dennie Christian zingt Dit is liefde

Advertenties

Mallorca ook in trek bij Nederlandse eco-toeristen

Onlangs liep ik op een zonnige dag dwars door de natuur in Mecklenburg-Vorpommern, langs het meer met de naam Lieps. Het was opvallend rustig. Ik ontmoette meer dieren dan mensen. Terwijl ik daar zo liep herinnerde ik me opeens dat ik ooit een stuk schreef over échte natuurliefhebbers. Dat was op Mallorca. Ik interviewde twee Nederlanders die lid waren van het IVN (Instituut voor Natuur en Milieueducatie). Dit stuk is nog steeds interessant en dus zet ik het vandaag maar eens op mijn blog.


 

Mallorca ook in trek bij Nederlandse eco-toeristen

Ad van Uchelen (l) en Mike Hirschler (r) begeleiden de groep van Eco Tourist Services op Mallorca

Ad van Uchelen (l) en Mike Hirschler (r) begeleiden de groep van Eco Tourist Services op Mallorca

Mallorca heeft het hele jaar wel iets te bieden. De maanden juli en augustus is Mallorca in trek bij de mensen die van de zon, het strand en de zee willen genieten. In januari en februari bezoeken de liefhebbers van de amandelbloesem het eiland. De fietsers tref je hier vooral in het voor- en najaar aan en begin mei komen hier veel natuurliefhebbers op bezoek om te genieten van de prachtige flora en fauna die het eiland rijk is.

Vanuit Nederland organiseert Eco Tourist Services speciale vogel – en natuurreizen naar diverse bestemmingen. Van Venezuela, India en Bulgarije tot Griekenland, Polen en Spanje. Het is een greep uit het diverse aanbod. Van 2 t/m 9 mei vond de natuurreis naar Mallorca plaats. Het voorwoord in de brochure maakte al duidelijk dat Mallorca veelzijdiger is dan men denkt: “Overvolle stranden, kusten volgebouwd met appartementen, winkelcomplexen en hotels. Dit is het beeld van Mallorca, zoals velen het kennen uit de reisfolders. Deze natuurreis gaat naar het andere Mallorca. Weg van het massatoerisme. We bezoeken voornamelijk het noordoosten van het eiland. Dit is het Mallorca van oude verlaten olijfboomgaarden, vol vogels en wilde flora. Waar men uren kan ronddwalen zonder een mens tegen te komen. Hier kunnen we ontspannen genieten van het authentieke Mallorca. De reisperiode is zo gekozen dat we eveneens optimaal van de lentetrek van vogels kunnen genieten.”

In de bar van het hotel, dat naast de moerassen van S’Albufera ligt, praat ik met de twee begeleiders van de reis, Ad van Uchelen en Mike Hirschler. Ad van Uchelen is vanaf zijn jeugd al op allerlei manieren met vogels bezig: vogelbescherming, inventarisaties, nestkasten bouwen, filmen en vogelen in het veld. Hij zit ook in het bestuur van een vereniging van het IVN (Instituut voor Natuur en Milieueducatie). Mike is een ervaren vogelaar met een brede belangstelling voor alles wat hij aan flora en fauna op reis tegenkomt. Na de Hogere Landbouwschool heeft hij in de landbouwvoorlichting en als IT-consultant gewerkt. Tegenwoordig richt hij zich echter volledig op de natuur en is met name erg actief binnen het IVN. Daarnaast is hij nog gids voor Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten.

Tijdens de achtdaagse reis rijden en wandelen de deelnemers zes dagen het eiland rond om dingen te bekijken die de moeite waard zijn. Mike: “We weten uiteraard een aantal plekken. Zelf ben ik hier 11 jaar geleden als deelnemer aan een reis van een andere organisatie geweest. Op basis van dat verslag is deze reis in elkaar gezet. Op Mallorca was mijn eerste vogelreis. Vorig jaar hadden we hier een vogelreis georganiseerd, maar tegen de verwachting in waren er relatief weinig trekvogels. Maar dat is natuurlijk een momentopname. Dit jaar hebben we er een natuurreis van gemaakt en dat is heel breed. We kijken naar planten, bomen, insecten, amfibieën, vogels en van alles en nog wat.”

Ad van Uchelen vertelt dat Eco Tourist Services (ETC) vorig jaar voor het eerst een reis naar Mallorca organiseerde. Het bedrijf ETC is van zijn zoon Edo, die het in 1996 opstartte. Ad: “Het begon met een reisje naar Polen. We waren op vakantie en zagen die natuur. Fantastisch mooi en ongerept. Toen zei Edo, hij is een echte natuurman, ik zou eigenlijk best voor mezelf willen beginnen en iets op willen zetten in de geest van een reisorganisatie die iets met natuur te maken heeft. En dan met name reptielen/amfibieën en vogels. Het eerste reisje naar Polen liep als een trein en zo is het gekomen. Nu zijn er 15 tot 20 reizen, zelfs over zee naar Venezuela en naar de meeste Europese landen waar nog een beetje ongerepte natuur te vinden is.”

Mallorca is een eiland met vele gezichten. Langs de zuidwest kust vindt je plaatsen als Magaluf en Palmanova, volgebouwd met hotels. Maar er is meer. Mike: “Je hebt hier nog hele ruige stukken. Rij gewoon dwars over het eiland en kijk om je heen. In weilanden, in bouwlanden, daar vind je van alles wat.”

Verrekijkers en telescopen i.p.v. zonnebrandcreme en strandstoelen voor de Nederlandse natuurgenieters op Mallorca

Verrekijkers en telescopen i.p.v. zonnebrandcreme en strandstoelen voor de Nederlandse natuurgenieters op Mallorca

Nieuwsgierig vraag ik welke plekken er op het programma staan. Mike: “Ses Salines in het zuiden, Formentor, de Bóquervallei in het noorden, de noordkust van Artà en het gebergte van Cúber. Dat komt ook, omdat je daar als het een beetje meezit Monniksgieren kunt zien. Dat zijn heel erg zeldzame beesten. Maar het is ook een fantastische natuur. Er zitten een aantal blauwe en rode lijsters, het is heel divers. Het leuke aan zo’n reis is dat je een aantal verschillende biotopen probeert. Aan de kust, in de bergen, in het binnenland, in de zoutvlaktes, noem maar op. En dan kom je een hele rijke variatie aan flora en fauna tegen. Het leuke van Mallorca vind ik nog altijd dat je het eigenlijk niet als natuureiland kent. Als je zegt ik ga naar Mallorca, dan zeggen de mensen, ga je aan het strand liggen? Maar ik zeg altijd, ga een paar honderd meter van het strand af en je zit midden in de natuur. Fantastisch, echt de moeite waard!”

Als je als natuurliefhebber het eiland bezoekt, zijn er dan geen lawaaiige toeristen die het mooie natuurbeeld verstoren? Ad: “Helemaal niet. We zoeken ze ook niet op. Wij zoeken het ongerepte gebied op, daar waar niet gemest is. Er zijn hier gewoon verloren stukjes grond waar niemand iets mee doet. In tegenstelling tot Nederland waar we mesten en er een bepaalde oogst moet komen.” Mike knikt. “En hoeveel strandtoeristen gaan het binnenland in ? Heel weinig.”

De groep Nederlanders vertrekt dagelijks rond 9 uur uit het hotel, omdat het ontbijt pas vanaf 8 uur beschikbaar is. Dan wordt het hele programma afgewerkt en zijn ze meestal pas rond zeven uur ’s avonds weer terug. De groep bestaat uit een paar fanatieke vogelaars, één of twee fanatieke “plantenmensen” en de rest zit er tussenin. Je zult ze overdag niet op een terrasje tegenkomen, want iedereen neemt z’n eigen etenswaren en koffie mee. “We willen geen tijd verspillen”, legt Ad uit. “En daarom zitten we nooit op een terrasje.”

“Natuurmensen worden wel eens versleten als mensen met sandalen waar geen lachje afkan. Wij vinden dat het tegendeel waar is. Ze zullen er wel zijn, maar dat heb je overal.”

Hoewel er geen terrasje wordt gepikt, geniet iedereen op een andere manier van deze vakantie. Ad: “ Het is een vakantie en dat willen we ze ook laten beleven. Niet te serieus. Je moet natuurlijk niet steeds op die bloemetjes en vogeltjes blijven hameren. Er worden ook leuke dingen beleefd, grapjes gemaakt. Natuurmensen worden wel eens versleten als mensen met sandalen waar geen lachje afkan. Wij vinden dat het tegendeel waar is. Ze zullen er wel zijn, maar dat heb je overal.”

Het in een groep genieten van de natuur ziet Mike als een meerwaarde. “Je kunt het ook alleen doen, maar met zo’n groep weet je waar je moet zijn, je weet wat je kan zien en wij brengen de mensen er gewoon heen. Indien nodig geven we ook nog een beetje tekst en uitleg. Het gaat er ook om dat je zelf niets hoeft te organiseren. En als wij als begeleiders een leuke groep hebben, dan hebben wij net zo goed vakantie. Ik slaap dan misschien maar een uur, maar ik kom hartstikke uitgerust thuis. Die energie in zo’n groep is echt fantastisch.”

In de reisverslagen op de website van ETS lees je telkens weer iets over de lijsten waarop het aantal waargenomen vogels wordt bijgehouden. Het lijkt een soort sport. Ad: “Het is voor ons gewoon vermaak. Het is ook geen officiële competitie. Het versterkt het groepsverband en het is gewoon gezellig en leuk. En we spelen elkaar een beetje uit”, vertelt hij lachend. Mike vult aan dat er wel mensen zijn die alleen voor een paar bepaalde vogelsoorten meegaan. “Maar de meeste mensen gaan mee voor de gezelligheid en te genieten van alles wat hier te krijgen is. Gewoon met een leuk gezelschap op pad zijn. Je kunt zeggen dat je het ook zonder gids of begeleider zou kunnen doen. Maar we zijn niet echt een gids, meer begeleider. We brengen de mensen naar de plekken waar leuke dingen te zien zijn, want in de groep zelf zit genoeg specialisme. Je doet het met elkaar en dat is gezellig, puur genieten.”

“Er zijn echt heel veel vogels die de Balearen benutten om die sprong over de Middellandse Zee te nemen.”

De Kwak, een vogel die op Mallorca vaak te zien is.

De Kwak, een vogel die op Mallorca vaak te zien is.

Ad legt uit dat Mallorca voor de trekvogels als een bijtankstation wordt gebruikt. “Je hebt de grote trek die plaatsvindt over Spanje en Turkije, maar er zijn echt heel veel vogels die de Balearen benutten om die sprong over de Middellandse Zee te nemen. De grootste hap gaat wel over het vaste land en Turkije. Maar de vogels die over de Balearen, Cyprus of Kreta vliegen pakken toch die gevaarlijke weg over zee. Ze zien land en zien voedsel.” Mike: “Ze vallen hier soms halfdood in je handen en dan kun je ze gewoon oppakken. Die beesten zijn echt kapot. Daar sta je niet bij stil. Het gaat om miljarden beesten en als je beseft hoeveel daarvan in zee terechtkomen of op een andere wijze om het leven komen. Dat is gigantisch. Dat is puur de wet van de grote getallen. Anders gaat het niet. Het is fascinerend om dat te beseffen en dat besef je pas als je die trek ziet.”

Mike vertelt nog dat het niet alleen vogels zijn die de grote oversteek maken. “Je hebt ook trekvlinders. Gewoon waanzin dat zo’n fragiel beestje een oversteek over zee maakt.” Ad: “Veel mensen denken dat een vlinder niet tegen een vleugje wind kan, dat hij dan al dood is. Dat is helemaal niet waar.” Mike legt uit dat ook lieveheersbeestjes over zee komen. “Dat wil je niet weten. Net als vogels. Een grote verwondering.”

In de inleiding las u al dat zowel Ad als ook Mike actief zijn bij het IVN. Ad vindt het belangrijk dat er zo’n organisatie bestaat. “Het is een educatieve vereniging die alle mensen een beetje bewust wil maken op het gebied van de natuur”. Mike vindt het grote voordeel van het IVN dat het uit allemaal lokale clubs bestaat. “Als je met IVN op pad gaat, leer je iets dat zich in je eigen directe omgeving afspeelt. Het IVN heeft 180 lokale afdelingen met eigen lokale leden die actief zijn in de natuur op locatie. Dat onderscheidt het IVN bijvoorbeeld van het landelijke Staatsbosbeheer of Natuurmonumenten.”

Aan het einde van ons gesprek spreken we nog over het “eco karakter” van ETS. Mike: “We proberen zoveel mogelijk de kleine, plaatselijke locaties te gebruiken en indien nodig lokale gidsen in te schakelen. Iets waar de locatie voordeel van heeft.” Ad: “Dat is in Polen ontstaan. De groep werd daar ondergebracht bij de lokale bevolking, die zo ook een centje bijverdient. Dan ben je eco bezig. De mensen waar we overnachten in een logeerkamertje werden daar beter van, want die kregen geld toegeschoven.” Mike vertelt dat ze dat in Georgië nog steeds zo doen.

Maar de mensen van ETS vliegen wel met een milieuonvriendelijk vliegtuig naar hun locatie. Sommige mensen vragen hoe dat kan. Mike: “Het is een noodzakelijk kwaad. We kiezen voor de natuurfactor. Die wordt negatief beïnvloed door het kerosine gebruik, maar positief beïnvloed doordat je in het gebied waar je bent laat zien dat het belangrijk is die natuur te bewaren.” Ad legt uit dat ETS graag ziet dat de vliegreizen met BTW worden belast. “Want die belasting kan je ten goede laten komen aan allerlei zaken om de natuur in stand te houden. Er kan geld vrijgemaakt worden om schonere vliegtuigen te ontwikkelen en om de natuur in stand te houden. Frisse lucht inademen is voor iedereen van belang. Het belasten van vliegreizen ten goede van de natuur is iets waar ETS ook altijd op hamert.”

Tot slot vraag ik of de Nederlanders die op Mallorca wonen ook deel kunnen nemen aan het programma van ETS op Mallorca. Een mogelijkheid waar tot nu toe nog niet aan gedacht was, maar die meteen enthousiast wordt ontvangen. “Ze moeten zich dan via de website aanmelden en kunnen zich dan hier aansluiten. Geen probleem, hartstikke leuk. Er is niks leuker dan om je eigen land op die manier beter te leren kennen.” Ook Ad ziet de voordelen in. “Dat werkt educatief, nooit aan gedacht. Hoe meer mensen de natuur hier komen bekijken, hoe meer misschien het besef komt dat ze zoiets in stand moeten houden.”

Mike: “De Nederlanders op Mallorca kunnen op de website de verslagen lezen, de programma’s bekijken en er uitgebreide informatie vinden. En dan wordt er voor de mensen hier gewoon een speciale prijs gemaakt, want die hoeven de reis natuurlijk niet te betalen. Als de mensen het willen, laat ze het vragen en het wordt geregeld. Graag. Onze groepen zouden ook weer wat kunnen leren van de mensen die hier wonen. Wat weten wij nu eigenlijk van de dagelijkse gewoontes? Of van de cultuurgebruiken? Of misschien kennen zij plekjes die wij niet kennen.”

Dus iedereen die op Mallorca woont kan nu ook met een groep Nederlandse natuurliefhebbers mee op pad om het eiland eens van een andere kant te bekijken. Het spontane idee is niet op commerciële doeleinden gestaafd, want ETS heeft niet de intentie groter te worden, om nog meer reizen te doen, om nog duurdere reizen aan te bieden. Het bedrijf kent sinds ruim 2 jaar al een stop, legt Ad van Uchelen uit. Zijn zoon heeft zo’n 400 klanten per jaar en dat is zijn maximum.

Dit artikel verscheen in maandblad Mallorca Vandaag, juni 2004

Vijftig jaar schrijven op Mallorca

Jean en Muriel in hun tuin op Mallorca

Jean en Muriel in hun tuin op Mallorca

December 2010 – Een man, vrouw en twee kleine kinderen (2 en 4) emigreren in januari 1960 vanuit de Jan Steenstraat in Amsterdam naar Mallorca. Het is een vermoeiende reis. Met tassen,  koffers en kleine kinderen in de trein, overstappen in Brussel, overstappen in Parijs en vanuit de Franse hoofdstad met een oude boemeltrein verder richting Spaanse grens. Het grootste deel van de reis zit er dan op. In Barcelona moet het gezelschap nog de hele dag zien door te brengen, omdat de boot naar Mallorca pas ’s avonds vaart.

Zo begon het leven op Mallorca voor de schrijver/literair vertaler Jean Schalekamp, zijn vrouw Muriel ten Cate en zijn kinderen Jean Jacques en Asja. Nu, vijftig jaar later, wonen Jean en Muriel nog steeds op het eiland. Dochter Asja is inmiddels naar het Spaanse Terrassa vertrokken en zoon Jean Jacques woont in de buurt van de Duitse Bodensee. In de tussentijd werd  op Mallorca zoon Fabian geboren, die nu met zijn vrouw en twee kinderen een stukje verderop woont.

Net als acht jaar geleden ontmoet ik in oktober van dit jaar Jean in het café bij de kerk in Costitx.  De Nederlandse schrijver is inmiddels 84 jaar, maar dat weerhield hem er niet van om die ochtend te voet vanaf zijn huis in “el campo” naar het dorp te lopen.  Een niet geheel vrijwillige tocht, want hij was vergeten dat zijn zoon Fabian deze dag met de auto op pad was.

Kunst
Nadat we onze cortado en café solo op hebben gedronken, stappen we in mijn auto en laat ik me door Jean naar de finca leiden. De auto past maar net tussen de bekende Mallorcaanse muurtjes, die dit soort landweggetjes omheinen. Gelukkig komt er geen tegemoetkomend verkeer. Geheel afgelegen van de rest van de wereld parkeer ik de auto op het erf. We lopen via een soort schuurtje het huis binnen en gaan op weg naar Jeans werkkamer op de eerste verdieping. We lopen door het atelier, waar zijn vrouw Muriel bezig is met een nieuw schilderij. Op de achtergrond klinkt klassieke muziek uit de radio. Op deze etage bevind ik me in de wereld der hogere kunsten, denk ik. Dat wordt bevestigd als ik Jeans werkkamer betreed. Het kan niet anders dan dat hier een schrijver werkt. De wanden zijn bedekt met overvolle boekenkasten en archiefmappen. Er is nog net plaats voor een schrijftafel en twee stoelen. Het gesprek kan beginnen.

In Nederland wil ik niet sterven
niet in die natte grond bederven

Deze woorden van de beroemde Nederlandse schrijver Slauerhoff schieten Jean Schalekamp te binnen als ik hem vraag wat de reden was om uit Nederland weg te gaan. Jean vertelt me over zijn besluit om vijftig jaar geleden naar Spanje te vertrekken.”Ik wilde naar Spanje. Ik kende Nederlanders die van Mallorca teruggingen naar Nederland en wij konden in dat huis terecht. Een enorm groot huis, maar ook verschrikkelijk vervallen. De huur was voor die tijd behoorlijk pittig, namelijk 1.000 peseta’s (6 euro) per maand”, vertelt hij. “ Het was 3 januari en koud, maar wij vonden het warm. Ik keek mijn ogen uit.  Vooral die grote tuin natuurlijk met grote palmen. Vanuit de serre keek je direct uit over de tuin. Achter in de tuin stond een klein huisje. Daar maakte ik mijn werkhuis van en begon met vertalen. Ik had net een grote vertaling gekregen van Bruna. Dat was “De laatste der rechtvaardigden” van André Schwarz-Bart. Het was tevens mijn eerste literaire vertaling. Dit boek vertaalde ik vanuit het Frans naar het Nederlands maar ik deed ook vertalingen uit het Engels en het Spaans.”

Franco
Jean Schalekamp wilde ook schrijven over de situatie in Spanje. Eerst schreef hij voor de Haagse Post. Daarna kwam hij via Jan Eijkelboom bij Vrij Nederland terecht. Jean: “In Vrij Nederland had ik de rubriek “Spaanse vliegjes”. Dat is nu niet meer zo bekend, maar in die tijd wel. Dan schreef ik zo nu en dan reportages van twee of drie pagina’s.

In Spanje kritisch schrijven over het Franco regime, dat lijkt me niet ongevaarlijk. Jean Schalekamp: “Het enige gevaar was dat ze me er uit zouden zetten. Ik moest om de zo veel jaar mijn residencia aanvragen. Eén keer kwam het voor dat ze me waarschuwden. Ze hadden waarschuwingen ontvangen van de ambassade in Nederland over mijn artikelen. Maar evengoed kreeg ik toch mijn residencia, al scheelde het een haartje.” Later vertelde hij wel dat zijn boek “Van een eiland kun je niet vluchten” hem een aantal schriftelijke bedreigingen opleverde van Spaanse fascisten. In dat boek voert Jean Schalekamp gesprekken met overlevenden van de massamoorden op Mallorca in 1936.

Oude cafés
In de biografie las ik dat Jean Schalekamp ooit een vereniging tot behoud van de oude cafés in Palma oprichtte. Jean Schalekamp: “Dat klopt, dat is heel lang geleden, een mooie tijd. Ik merkte toen dat er in die periode het ene oude café na het andere dicht ging, vooral in Palma, maar ook in de dorpen daar buiten. Ik ben toen gaan praten met vrienden, journalisten en we hebben er over geschreven. En ik dacht toen, waarom geen vereniging oprichten? In die tijd was er een groot enthousiasme, we hadden een heleboel leden. De vereniging heeft alleen niet lang bestaan, die ging vanzelf weer ten ziele. Maar het enthousiasme was er en we hebben toch aardig wat bereikt. We hadden een hele lijst opgesteld met de bedreigde cafés. Ja, dat was een leuke tijd.”

Schrijven
Als ik vraag wanneer hij begon met het schrijven voor de Diario de Mallorca, haalt hij enkele dikke archiefmappen uit de kast. Het zijn artikels en columns die hij voor het Spaanse dagblad schreef. Begin jaren ‘70 begon Jean Schalekamp met het schrijven voor de Diario de Mallorca. Hij schreef over kunst, cultuur, politiek en had jaren lang een eigen column. Ik vraag hem hoe hij een buitenlandse taal zo goed onder de knie krijgt? Jean Schalekamp: “Je kunt een taal leren maar als je in het land zelf woont, dan scheelt dat enorm. In Nederland bezocht ik destijds het gymnasium, maar dat heb ik nooit afgemaakt. In Frankrijk ging ik wel naar de Sorbonne waar cursussen werden aangeboden over de Franse literatuur.” Jean Schalekamp is onder andere vertaler van de boeken van Arturo Perez Reverte, een van de best verkochte schrijvers in Spanje. In Nederland vinden zijn boeken weinig aftrek. Reverte schrijft een soort avonturenboeken. Hij is zelf vaak op zee en schrijft over het zeeleven. “Die vliegen hier als broodjes over de toonbank,” zegt Jean Schalekamp. Een door Schalekamp vertaald boek dat in Nederland nog steeds wordt verkocht is “Het kwade uur” van Gabriel Garcia Marquez.

Het schrijven zat een beetje in de familie, want zijn vader, dat ervoer hij pas later, schreef christelijke boeken. Jean geloofde daar niet in en was op zijn 14e levensjaar al een overtuigde atheïst. Dat is hij tot op de dag van vandaag gebleven. “Destijds durfde je er met niemand over te praten. Later op het gymnasium sprak ik erover met Jan Eijkelboom. Die had het ook, een christelijke opvoeding en hij geloofde ook niet meer.”

Spanje
In het Nederland van de jaren ’50 en ’60 reisden veel kunstenaars naar het zuiden. Vooral Ibiza was een geliefde bestemming. Jean Schalekamp: “Dat was een hele groep, waaronder Remco Campert en Bert Schierbeek. Bert Schierbeek was een hele goede vriend van ons waar we vaak logeerden. Laatst waren we nog bij zijn vrouw Thea.”

In Nederland vonden veel van zijn vrienden het maar raar dat hij naar Spanje wilde. Zijn moeders reactie vergeet hij nooit meer. “Hoe kan je dat nu doen, dat land waar we 80 jaar oorlog mee gevoerd hebben, dat fascistische land. Dat was haar reactie.”

Met mijn slotvraag wil ik graag weten of hij door mensen is geïnspireerd. Hij denkt na, aarzelt. “In zekere zin, in die tijd las ik heel veel van de Vijftigers, maar of dat me geïnspireerd heeft? Ik ben absoluut geen dichter, ik ben een prozaschrijver. Ik heb het wel eens geprobeerd, maar …nee.” Dan schiet hem te binnen dat hij laatst toch nog iets poëtisch had geschreven. Ergens, op een kladje.  Hij zoekt op de schrijftafel, die bezaaid is met mappen en kladjes. Na lang zoeken geeft hij het op. Het papiertje is nu niet vindbaar. Misschien een volgende keer.

N.B. Jean Schalekamp stierf op 29 september 2015 nabij Costitx, een dorpje op Mallorca.

Jean Schalekamp in Privé-domein

Wikipedia

Website Jean Schalekamp