Franz Kafka, het hele proces

Kafka en Felice Bauer in Boedapest, 12 juli 1917
© Archiv Klaus Wagenbach

Vanaf de zomer in 1914 tot aan het begin van het jaar 1915 schreef Franz Kafka zijn beroemde roman “Der Prozess”. Nu, meer dan 100 jaar later, wordt het complete manuscript in het museum Martin-Gropius-Bau in Berlijn tentoongesteld. Blad na blad wordt het in de volgorde getoond zoals Kafka de vellen papier destijds aan zijn vriend en boedelredder Max Brod had gegeven. Deze presentatie in Berlijn stamt uit de expositie „Der ganze Prozess“ in het jaar 2013/2014 van het literatuurmuseum in Marbach. Het manuscript is onderdeel van de verzamelingen van het Duitse literaire archief in Marbach.

Lees verder

Tentoonstelling internationale kunstbeweging ZERO

Martin-Gropius-Bau museum in Berlijn

Martin-Gropius-Bau museum in Berlijn

Herman de Vries vertegenwoordigt Nederland op de Venetiaanse Biënnale 2015. Dat las ik op de blog van Wim Noordhoek, die de Schiedamse tentoonstelling van hem bezocht en daarvan verslag doet. De Vries is inmiddels 80 en stamt uit de Nederlandse nul-beweging, net als Armando, Jan Henderikse, de inmiddels overleden Henk Peeters (8 december 1925 – 13 april 2013) en Jan Schoonhoven (26 juni 1914 – 31 juli 1994). Werken van deze schilders hangen vanaf 21 maart 2015 in Berlijn tijdens de tentoonstelling ZERO in het Martin-Gropius-Bau museum.

Ook zijn er werken te zien van de Belgische kunstenaars Paul Van Hoeydonck, Jef Verheyen (6 juli 1932 – 2 maart 1984) en Walter Leblanc (26 december 1932 – 14 januari 1986), die lid was van de internationale beweging Nouvelle Tendance (1961-1968).

Het is de eerste keer dat in de Duitse hoofdstad een grote collectie hoofdwerken van deze internationale beweging (1957-1967) tentoongesteld wordt. Tegelijkertijd is het voor de ZERO Foundation in Berlijn met circa 200 werken de tot nu toe meest omvangrijke ZERO-tentoonstelling sinds het bestaan van de beweging. De tentoonstelling loopt tot 8 juni 2015.

Het idee van een absoluut nieuw begin in de kunst na de Tweede Wereldoorlog viel in goede aarde bij veel enthousiaste aanhangers. Een nieuw gewonnen vrijheid met het oog op materiaal leidde ertoe, dat de thema’s licht, ruimte, beweging, reflectie, vibratie, structuur en kleur heterogene vormen aannamen. De tentoonstelling laat zien hoe licht in media zoals schilderkunst, kinetische kunst, installaties, performances, films en publicaties werd ingezet.

In het kader van deze tentoonstelling biedt het openbare begeleidingsprogramma DYNAMO – naast de esthetische ervaring met de ZERO-werken in de tentoonstelling – een zintuiglijke toegang  tot kunst en cultuur. Een wetenschappelijk symposium, in samenwerking met de Academie van de Kunsten (Akademie der Künste), wordt door zintuiglijk-esthetische programma’s met muziek, film, dans en poëzie geflankeerd. De krant DYNAMO read met bijdragen van kunstenaars, theoretici, architecten en musici slaat een brug tussen de naoorlogse avant-garde naar onze tijd. De krant DYNAMO verschijnt eenmalig en zal o.a in het museum en bij de bijhorende evenementen verkrijgbaar zijn. Het begrip ‘Dynamo’ gebruikten de ZERO-kunstenaars als symbool voor de artistieke energie, die ze de naoorlogse maatschappij wilden meegeven.

De deelnemende kunstenaars: Arman† (F – USA), Armando (NL), Bernard Aubertin (F) ,Hermann Bartels (D),  Robert Breer (USA), Kilian Breier (D), Pol Bury† (B), Enrico Castellani (I), Gianni Colombo† (I),  Dadamaino† (I), Lucio Fontana† (I),  Hermann Goepfert† (D), Gotthard Graubner† (D), Hans Haacke (D),  Jan Henderikse (NL), Oskar Holweck† (D), Paul Van Hoeydonck (B), Yves Klein† (F), Yayoi Kusama(JP),  Walter Leblanc† (B), Adolf Luther† (D), Heinz Mack (D), Piero Manzoni† (I), Almir Mavignier (BRA) , Christian Megert (CH),  Francois Morellet (F), Henk Peeters† (NL), Otto Piene† (D), Uli Pohl (D),  Dieter Roth† (D), Niki de Saint Phalle† (F),  Hans Salentin† (D),  Francesco Lo Savio† (I),  Jan Schoonhoven† (NL), Jésus Rafael Soto† (VEN), Daniel Spoerri (RO), Jean Tinguely† (CH), Günther Uecker (D), Jef Verheyen† (B),  Herman de Vries (NL) en Nanda Vigo (I) – bijeengebracht door Daniel Birnbaum, Dirk Pörschmann, Margriet Schavemaker en Mattijs Visser.

 

21 maart – 8 juni 2015
Openingstijden: woensdag t/m maandag 10:00 – 19:00 uur
Dinsdag gesloten

Entree:
Los ticket € 11,00 / korting € 8,00
Groepen (vanaf 5 personen), € 8,00 p.p.
Entree gratis onder 16 jaar

Museum Martin-Gropius-Bau
Niederkirchnerstraße 7
10963  Berlin
Tel +49 30 254 86-0
Fax +49 30 254 86-107
post@gropiusbau.de

WEBSITE TENTOONSTELLING (D)

Van Beckmann tot Warhol

© VG Bildkunst, Bonn 2012

Max Beckmann: Stilleven orchideeën met groene schaal, 1943. Olieverf op linnen. © VG Bildkunst, Bonn 2012

Veel prachtige kunstwerken zijn in bezit van grote bedrijven, waardoor het zelden mogelijk is ze ooit te bezichtigen. De schilderijen hangen vaak in de representatieve ruimtes van het bedrijf of sluimeren ergens in een gesloten depot. Naar aanleiding van het 150-jarig bestaan stelt voor het eerst in de geschiedenis het bekende Duitse chemiebedrijf Bayer haar kunstverzameling aan een breed publiek voor en wel in het Berlijnse Martin-Gropius-Bau in Berlijn. Onder de kunstwerken bevinden zich onder andere schilderijen van de twee bekende Nederlandse cobra-schilders Corneille en Karel Appel. Maar ook Andy Warhol, Max Liebermann, Pablo Picasso en vele, vele andere beroemde kunstenaars zijn van de partij.

De verzameling van Bayer behoort tot de oudste bedrijfsverzameling in Duitsland. Hij werd in het begin van de 20e eeuw in het leven geroepen en bestaat vandaag de dag uit 2.000 kunstwerken van bekende kunstenaars uit de 20e en 21e eeuw. Te zien zijn schilderijen van grote expressionisten waaronder San Francis, Joan Miró, Pablo Picasso, Andreas Gursky, Gerhard Richter, Andy Warhol, Imi Knoebel, jonge kunstenaars en winnaars van de prestigieuze Duitse kunstprijs Ars Viva.

De basis van de verzameling legde Carl Duisberg, die van 1912 tot 1925 als president-directeur het bedrijf uit Leverkussen leidde. Hij liet zichzelf in 1909 door Max Liebermann portretteren. Na de Tweede Wereldoorlog kocht het bedrijf werken die in de smaak vielen en niet al te duur waren. Het doel was niet om de kunst als belegging te kopen maar om de kantoren van de medewerkers ermee op te sieren.

De complete verzameling kan grofweg worden ingedeeld in vier kunsthistorische gebieden. Ze is een afspiegeling van het Duitse expressionisme met werken van Max Beckmann, Ernst Ludwig Kirchner, Emil Nolde, Max Pechstein en Karl Schmidt-Rottluf. Ten tweede omvat het de in Parijs verblijven kunstscene van de eerste helft van de 20e eeuw met werken van George Braque, Marc Chagall, Joan Miró en Pablo Picasso. De schilder Ernst Wilhelm Nay is de grote vertegenwoordiger van de na-oorlogse en informele kunst.

Het zwaartepunt van de verzameling bestaat uit de kunst vanaf de jaren ’70 tot vandaag met werken van schilders van de Amerikaanse westkust zoals Ed Ruscha, David Hockney en Sam Francis. Ook zijn er werken te zien van Martin Kippenberger, Gerhard Richter, Albert Oehlen en Jas Voss. Naast schilderijen biedt de tentoonstelling ook foto’s van bijvoorbeeld Thomas Ruff en Candida Höfer. Daarnaast zijn de grootbeeld-polaroids van Marina Abramovic en Uliva Ulay te bewonderen.

De tentoonstelling in het Berlijnse Martin-Gropius-Bau telt meer dan 240 kunstwerken van 89 kunstenaars. De opening van de expositie is op vrijdag 22 maart. De slotdag is 9 juni 2013.

Von Beckmann bis Warhol
Kunst des 20. und 21. Jahrhunderts
22.02 – 09.06

Martin-Gropius-Bau
Niederkirchnerstraße 7
10963  Berlijn

Woensdag t/m maandag, dinsdag gesloten
Toegang: € 9,- (tot 16 jaar gratis)

Groepen vanaf 5 personen € 6,- per persoon
Meer informatie in het Duits
Meer informatie in het Engels