Blog Allard van Gent

“Je moet alleen een paar uurtjes naar me luisteren, want mijn verhaal is niet lang en het einde al vanaf het begin te overzien. En je moet met mij een paar stappen over de grote heuvel gaan, op een avond vol wolken en bloemen.”
Lore Berger

Lore Berger behoort tot die schrijvers waarvan de nakomelingen nog veel meer boeken hadden willen lezen. Het bleef bij één roman die past in 1944 postuum verscheen: een roman die tegen de toenmalige toestanden schreef doordat hij alle privégebeurtenissen van het personage Esther met de maatschappelijke omstandigheden verbindt. Met een marathonlezing van een hele dag op 13 augustus, terwijl de roman van Lore Berger door 20 schrijfsters wordt voorgelezen, zal een uitgesproken herinneringsecho op Lore Berger worden afgestemd.

Der barmherzige Hügel. Eine Geschichte gegen Thomas is het verhaal van Esther. Ze sterft in de lente van 1940 tijdens een bloedtransfusie die haar genezing had moeten voltooien. Het is de broer van Esther die vertelt over Esthers merkwaardige ziekte, depressies en gebrek aan eetlust. Paralellen met Loes eigen leven zijn te herkennen waar de roman op ene snijdende en virtuoze manier vertelt hoe een vrouw ten onder gaat, omgeven door welvaart, omringd door barrières. Want niemand in Lore Bergers familie mocht weten van plan luidkeels over de benauwende toestanden te schrijven.

Nog voordat de roman “Der barmherzige Hügel. Eine Geschichte gegen Thomas“ verscheen, maakte Lore Berger een einde aan haar leven. Tot op de dag van blijft het gegeven doorwerken dat de roman alleen vanwege Bergers zelfmoord en de paralellen met haar leven werd uitgegeven (Wikipedia). In de door de schrijfstergroep RAUF in het leven geroepen reeks Alte Meisterinnen wordt iets tegen dergelijke mechanismen opgeworpen: de tekst van de roman zelf.

De Zwitserse literatuurwetenschapper Christoph Steier constateert: Lore Bergs Der barmherzige Hügel is een van de weinige Zwitserse boeken uit de jaren 40 die ook vandaag nog absoluut lezenswaardig is. Daarbij mag door de verwevenheid van leven en werk tot het passieverhaal van een vaak benauwend vrouwelijk schrijverschap niet haar diepe, slimme en vertwijfelde wantrouwen tegen de narratieve sjablonen van haar tijd verdoezeld worden. Integendeel, ze trekt binaire structuren op een esthetisch boeiende manier in twijfel door dwang en zorg, lust en schaamte of ook een vreselijk wereldbeeld en hele persoonlijke pogingen tot geluk niet zo zeer botsen als wel in elkaar overvloeien.

De poëtische kracht en de politieke reikwijdte van de roman van Lore Berger heeft stilletjes maar blijvend een plek in de Zwitserse literatuurgeschiedenis veroverd. In de roman Ich bin ein Hügel van Friederike Kretzen schemert de tekst op vele manier door: „Doch Hand aufs Herz, was soll ein Hügel sein und dabei ein Mädchen? (…) Und zieht euch die Röcke über die Knie.“ En in de roman Der blaue Siphon van Urs Widmer wordt de toren omcirkeld, de heuvel, het park van de kindertijd – en daar snelt ook een jonge vrouw voorbij. Charles Linsmayer heeft op zijn beurt twee edities van de roman gepubliceerd die van commentaar zijn voorzien. De twee bevat het dagboek van Lore Berger.

Op 13 augustus – 80 jaar na het overlijden van Lore Berger – lezen 20 schrijfsters uit Basel de roman tijdens een marathonlezing van het begin tot het eind. De deelnemende schrijfsters zijn Clara A’Campo, Sarah Altenaichinger, Irena Brezna, Daniela Dill, Claudia Gabler, Edith Gartmann, Annina Haab, Selina Iza Hauswirth, Sandra Hughes, Mena Kost, Julia Rüegger, Eva Seck, Regula Wenger, Gabrielle Alioth, Sabine Gisin, Ariane Koch, Friederike Kretzen, Alisha Stöcklin, Verena Stössinger, Michelle Steinbeck.

Marathonlezing roman Lore Berger
13 augustus van 10:30 – 17:00 uur
Wasserturm auf dem Bruderholz, Basel
Website: https://www.loreberger.ch/
Gratis toegang, giften

In 2017 bracht de regisseuse Katrin Hammerl de roman in haar eigen versie op de planken. Hieronder de trailer van het Theater Basel: