Category Archives: Varia

Grimmig heden (2)

Deze bijdrage heet Grimmig heden (2), omdat er vandaag een citaat aan de originele bijdrage op 28 februari is toegevoegd. Het betreft het citaat geheel onderaan (donderdag 14 juli 2005)

Grimmig heden is een titel die past bij een boek dat over het leven anno 2022 gaat. Het is echter de titel van een boek dat in 2007 bij uitgeverij Van Gennep verscheen, geschreven door de in Berlijn woonachtige Vlaamse schrijver en journalist Piet de Moor. Hij maakte diverse reizen door Rusland, Midden-Europa en de Balkan en is een ware Oost-Europakenner.

Destijds schreef De Standaard dat “De Moor op zijn 57ste een schrijver is die goed in zijn vel zit, omdat hij weet wat hij niet kan, maar ook omdat hij steeds meer vertrouwen heeft in wat hij wel kan. Grimmig heden is niet alleen een polyfonie, maar tegelijk een prelude op het allerbeste werk van De Moor.”

Grimmig heden is een dagboek. Volgens een bespreking van NBD Biblion schrijft De Moor dat hij zichzelf ‘op de korrel’ wil nemen en zijn obsessies rubriceren: “Hij gebruikt het dagboek niet om zijn dagelijkse beslommeringen te beschrijven en hij beschrijft zelden gebeurtenissen die hij meemaakt of personen die hij ontmoet.”

Het is de moeite waard dit boek weer eens ter hand te nemen, omdat de politiek in Oost-Europa actueler is dan ooit. Dat blijkt wel uit de volgende passages:

Zondag 7 augustus 2005

Ik kan me indenken dat over de kwestie Transnistrië ooit nog eens een wereldoorlog losbarst. Aan de overkant van de Dnjestr puilt het van de Russen, van Russische wapens en van Russische soldaten die volgens de CVSE-bepalingen uit 1999 (Istanbul), al in 2002 hun matten hadden moeten oprollen. Sinds de Russen hun bondgenoten in Kiev kwijt zijn, zit dat bandietenlandje nu gekneld tussen de Moldavische republiek en Oekraïne. Transsinistrië dus.

(Fragment uit Grimmig heden, dagboek van Piet de Moor, blz. 242, publicatie 2007, Van Gennep, Amsterdam).

Donderdag 14 juli 2005

“Rusland is gevaarlijk: een gewond dier. Nog altijd even sinister en leugenachtig als voorheen, maar nu ook mateloos rancuneus en gefrustreerd, ontdaan van zijn kroonlandengewei, maar nog vol angst voor eventuele amputaties aan de rand van zijn kernland. Rusland wil niet met zijn verleden in het reine komen omdat het zo’n onderzoek als een vernedering ervaart. Dat verleden is een bodemloos moeras. Poetins Rusland is verkrampt, zonder mededogen, harteloos. Het heeft alle kenmerken van een dictatuur. Tegenover iedere afwijkende mening, van individu of groep, gedraagt het zich als een afgewezen en verongelijkte minnaar: eerst ontstemd, daarna mokkend en bokkend, daarna baldadig en handtastelijk. Om het te houden bij de eenvoudige formule van Michail Ryklin (de correspondent van Lettre): Rusland is innerlijk niet vrij. Ik zeg: poetinisme is autoritarisme met een gangsterhoedje op.”

(Fragment uit Grimmig heden, blz. 208).

Wandelen om stil te staan

Zondagochtend half negen. Blauwe lucht, volop zon én een serene rust in het Rudolph-Wilde-Park in Wilmersdorf. Midden op de grote grasvlakte staat een dikke man in een trainingsbroek. Hij zweet en zwaait met een stok in zijn hand. De stok valt. Het heeft er alle schijn van dat hij probeert een Tai Chi oefening te doen. Hij doet me denken aan een clown uit het circus die het ook nooit voor elkaar krijgt dat te doen wat hij van plan is.

Een dame met een teckel komt me tegemoet. Achter haar zie ik twee vrouwen met vier poedels. Ik loop in mijn trainingspak en mediteer zonder dat iemand het in de gaten heeft. Linkervoet op de aarde drukken, rechtervoet op de aarde drukken, de verbinding voelen, diep ademhalen en door. Ik doe een pas opzij als een joggende man met twee honden en buggy voorbij raast.

Het aantal honden neemt toe en ik merk dat ik allang niet meer mediteer. Dat is goed dat je dat zelf ziet, complimenteer ik mezelf. Ik begin me aan al die honden te ergeren, hoewel ik een grote hondenliefhebber ben. Het zijn leuke, intelligente dieren. Ik bekijk mijn ergernis eens nader, want ik wil weten waar deze vreemde irritatie vandaan komt. Zelfreflectie zou de psycholoog zeggen.

Oliebolleneters en appelflappeneters

Al wandelend doe ik onderzoek. In gedachten zie ik een man een oliebol eten. Veel beter dan een appelflap, zegt hij smakkend. Dan zie ik massa’s mensen oliebollen eten en smakken. Ik erger me opeens aan al de oliebolleneters en schaar me achter de appelflappeneters. Ik ben nu dicht bij de oorzaak van mijn ergernis, namelijk de neiging om tegen een algemeen heersende opvatting in te gaan.

Op het moment dat iedereen een mondkapje droeg, ontstond een groep die daar tegen inging. Je ziet het nu ook bij de oorlog in de Oekraïne. Op het moment dat iedereen Zelensky een hart onder de riem stak, ontstond er een groep die daar tegen inging. Zo ontstaan dus oorlogen, denk ik en loop nu in een deel van het park waar geen hond te bekennen is. Jammer, want ik hou van honden.

Het is zoals met mevrouw Yin en mijnheer Yang. Zo noem ik deze Chinese symbolen graag. Volgens mij zijn ze in ieder mens verenigd, heeft iedereen een mannelijke en een vrouwelijke kant met de daarbij behorende eigenschappen. Krijgt mijnheer Yang te veel aandacht, dat gaat mevrouw Yin mekkeren. En andersom. Sta je daar niet bij stil, dan heb je dat niet in de gaten. Daarom lijkt mij een dagelijkse wandeling een uitstekend advies, een wandeling om even ergens bij stil te staan.

Deze column staat ook op Metro lezerscolumn en Berlijn Vandaag.

Loving Highsmith in Berlijn

Vanaf donderdag 7 april zal de documentaire “Loving Highsmith” in de Duitse bioscopen te zien zijn. Twee dagen eerder vindt in Cinema Paris aan de Berlijnse Kurfürstendam een premièrevoorstelling plaats. Vóór aanvang van de film zullen de drie prominente Highsmith fans Dunja Hayali, Maxi Häcke en Hanns Zischler sleutelpassages uit romans van Highsmith voorlezen. De presentatie van deze avond, die inmiddels is uitverkocht, zal in handen zijn van Petra Gute. Na afloop van de film spreekt zij met de regisseuse Eva Vitija.

Zeise Kino in Hamburg toont op zondag 3 april om 11 uur een preview. De eerste Duitse premièrevoorstelling is op maandag 4 april om 21:15 uur in de City bioscoop in München.

Salzgeber, de distributeur van de film, beschrijft de documentaire als volgt:

Met romans als “Two Strangers on a Train” en “The Talented Mr. Ripley” maakte Patricia Highsmith wereldliteratuur. De verfilmingen bereiken een enorm publiek. Ondertussen houdt de meester van de psychologische thriller haar privéleven verborgen voor het publiek. Zelfs haar familie in Texas weet niet dat ze lesbisch is. Haar lesbische roman “Salt and its Price”/”Carol” kon ze in 1952 alleen onder een pseudoniem publiceren. Ze schrijft over haar eigen turbulente liefdesleven in haar dagboeken en notitieboekjes. Deze worden pas na haar dood ontdekt in een linnenkast in haar huis in het Zwitserse Ticino.

Patricia Highsmith rond 1955. Foto: Ellen Rifkin Hill/Courtesy Swiss Social Archives

Op basis van deze aantekeningen, die in het najaar van 2021 voor het eerst werden gepubliceerd op de 100ste verjaardag van de auteur, vertelt regisseur Eva Vitija over de liefdes en passies van Highsmith. Passages uit de boeken, voorgelezen door Maren Kroymann, worden afgewisseld met interviews met vroegere vrienden en Highsmiths familie, en met scènes uit de wereldberoemde verfilmingen van haar romans.

Vitija’s gelaagde liefdesbiografie neemt de kijker mee naar een rijk van verlangens en obsessies – en werpt een nieuw licht op een van de meest raadselachtige auteurs van de 20e eeuw. Maar “Loving Highsmith” is ook het portret van een generatie vrouwen die met Highsmith’s “Carol” de moed vond om te vechten voor hun recht op liefde.

« Oudere berichten Recent Entries »