Daverende Qeaux Qeaux Joans in Dresden

Qeaux Qeaux Joans in Dresden © Oliver Ajkovic 2015

Qeaux Qeaux Joans in Dresden © Oliver Ajkovic 2015

Wie is Qeaux Qeaux Joans? Tot gisteravond wist ik dat niet. Haar naam doemde de laatste dagen vaker bij Facebook op, in de groep voor Nederlanders in Berlijn. Een kennis van mij, met wie ik qua smaak vaak op één lijn lig, beweerde dat Qeaux Qeaux Joans goede muziek maakt. Op Facebook schrijft de Amsterdamse zangeres dat in Dresden a very special gig gaat plaatsvinden. Dus sprong ik gistermiddag in de auto, op weg naar Dresden.

Stempel
Na ruim anderhalf uur rijden zet ik mijn auto op de lege parkeerplaats voor theatergebouw Hellerau in het gelijknamige stadsdeel van Dresden. Op het bordes vóór de ingang staat een houten schot met daarop een witte deur. Op de deur lees ik de handgeschreven tekst Refugees are welcome here. Onderweg naar Dresden realiseerde ik me dat deze stad een Pegida-stempel heeft en dat je die stempel niet meer kwijt raakt, hoe graag je dat ook wilt. ‘Hé, Lügenpresse’, hoor ik als ik de witte deur fotografeer. Gelukkig is het slechts een stemmetje in mijn hoofd, maar aan de andere kant spreekt het wel boekdelen dat dergelijke stemmetjes in mijn hoofd opduiken.

Naam
In het bezoekersgebouw haal ik het programmaboekje van Hellerau uit een rek met folders en zoek naar Qeaux Qeaux Joans, de naam die overigens als ‘Coco Jones’ wordt uitgesproken.  Haar eigenlijke naam luidt Coco Harmsen. Op de website van het Nederlandse radioprogramma 3voor12 zegt ze hier het volgende over: “Ik wilde niet met Coco alleen naar buiten komen, dat klonk als zo’n RTL4-product. Joans is de naam van de winkel die mijn ouders al sinds 1988 hebben.” Zelf wist ik niet hoe ik die naam moest uitspreken. Daarom vertelde ik sommige mensen dat ik naar een concert ging van…ja..’iets met ko maar dan met een q…uh..quo.. en dan Jones’. De zangeres weet dat haar naam de nodige problemen kan opleveren. ‘Of mensen worden er heel blij van, of vreselijk pissig. Maar het is ook een lettercombinatie die je gedachten reset. Dat je even vergeet waar je mee bezig bent. Dat heb je wel eens, dat je boos of chagrijnig bent en dat je dan ineens door iets volledig ingenomen wordt waardoor alles dan weer mee lijkt te vallen. Ik hou sowieso wel van gekke, rare dingetjes’, zei ze in hetzelfde interview voor 3voor12.

Deur voor theatergebouw Hellerau in Dresden

Deur voor theatergebouw Hellerau in Dresden

Vluchtelingen
In het programmaboekje struikel ik eerst over de eerder genoemde onuitwisbare stempel van de stad Dresden. De twee pagina’s voorwoord staan geheel in het teken van de opvang van vluchtelingen. Dit theatergebouw heeft namelijk aangeboden vluchtelingen op te nemen. Nu begrijp ik dat die deur met de handgeschreven tekst dus direct betrekking heeft op dit gebouw. “Mochten we de mogelijkheid krijgen vluchtelingen bij ons op te nemen, dan zullen we ze natuurlijk betrekken bij onze culturele werkzaamheden en ook ons programma ten minste deels aan deze nieuwe opgave aanpassen’, schrijft Dieter Jaenicke namens het HELLERAU-team. “Met de blijvende beschadiging van het aanzien van de stad Dresden – en dat wereldwijd – door de demonstraties, is ook de blik van de bewoners op hun stad veranderd: de vaak vreselijke gemoedelijkheid van ‘er is toch niets aan de hand’ is er niet meer, de autosuggestie van een internationale stad met oog voor de dingen van de wereld is gezwicht voor een diepe onzekerheid”, lees ik iets verderop.

Feature Ring
Tot zo ver het het thema Dresden en de negatieve stempel. Dan is het nu tijd voor iets positiefs, tijd voor muziek. In het programmaboekje lees ik namelijk ook dat Qeaux Qeaux Joans deze avond te gast is bij FEATURE RING, een concertreeks die al zeven jaar lang wordt samengesteld door Felix Otto Jacobo (bas), Simon Slowik (piano, keyboards) en Demian Kappenstein (drums) als zijnde het RING TRIO. Deze heren spelen diverse instrumenten en treden telkens met andere artiesten op. In 2015 zijn dat o.a. Louis Sclavis, Iva Bittova, Arve Henriksen en natuurlijk Qeaux Qeaux Joans. Tegen acht uur is de zaal in dit moderne theatergebouw nét niet uitverkocht. Dat betekent, Qeaux Qeaux Joans is in Duitsland nog niet zo bekend als in Nederland, waar haar huiskamerconcerten al weken van tevoren waren uitverkocht. Dat legt ze in aarzelend Duits aan het publiek uit. Al snel geeft ze in het Engels toe dat haar Duits echt belabberd is. Ook vertelt ze in het Engels dat ze er niet van houdt als er gefilmd wordt en al helemaal niet als die filmpjes later op YouTube verschijnen. Het is begrijpelijk, want voor musici is het vandaag de dag zeker niet eenvoudig om geld te verdienen.

Meezingen
Qeaux Qeaux Joans praat met de zaal alsof ze ergens in de kroeg met vrienden praat. Hier is niets ingestudeerd, geënsceneerd of wat dan ook. Eenmaal achter de vleugel biedt ze de toeschouwers nog haar excuses aan, omdat ze met haar rug naar ze toe zit. Daarna zegt ze iets wat ik hopelijk niet goed heb verstaan. Dan herhaalt ze dat wij, het publiek, straks mee moeten zingen. Angstig kijk ik naar de nooduitgang. Waar ben ik nu beland? Dit wordt toch geen meezing avond? Ik druk een zweetdruppeltje weg, haal diep adem en laat me niet gek maken. Weglopen kan altijd nog en bovendien, misschien was het gewoon een grap. Qeaux Qeaux Joans, die ik van nu af aan Coco noem (anders blijf ik de naam copy-pasten) zie ik er wel toe in staat. Als ze is begonnen met het nummer Stronger van haar nieuwe cd The Ritual, herken ik het stemgeluid van Marianne Fauthful maar misschien komt dit ook wel door de aangeslagen stembanden van een op handen zijnde griep, dat realiseerde ik me later. Die naam staat overigens ook niet bij de officiële perstekst van het nieuwe album. De zangeres uit Amsterdam luisterde volgens die tekst namelijk vooral naar muziek van Chopin, Simeon ten Holt, Anthony and The Johnsons, James Blake en uiteenlopende piano- en filmmuziek.

Stronger
Daar gaan we dan, stronger, stronger. Ik schrik me rot. Nu al meezingen?! Was ik maar niet op de eerste rij gaan zitten, want dan valt niet-meezingen nog meer op. Aarzelend komt het publiek op gang en met veel pijn en moeite zing ik ook mee. Waar deze schroom vandaan komt, ik weet het niet. Sommige mensen zingen er altijd op los, sommige mensen schromen zich altijd en dat zal wel altijd zo blijven. Coco is zichtbaar blij met het publiek. Het lied klinkt dan ook bijzonder fraai met de toeschouwers als back vocals. “Ik betaal jullie om mee te gaan op tournee in plaats van dat jullie voor het concert moeten betalen”, laat ze enthousiast weten.

Theatergebouw Hellerau in Dresden

Theatergebouw Hellerau in Dresden

Ingespeeld
Dan is het tijd voor de band. Qeaux Qeaux Joans nodigt de mannen uit op het podium te komen en vertelt ons dat ze de afgelopen twee dagen uitstekend is opgevangen door de drie veelzijdige muzikanten. De heren nemen plaats bij hun instrument en gaan van start. Bas, drum, keyboard én de stem van Coco Joans zorgen voor een muzikale belevenis. Iedereen op het podium geeft alles. Het is fascinerend te zien en te horen hoe iedereen op elkaar is ingespeeld, terwijl Coco en de band slechts twee halve dagen met elkaar hebben gerepeteerd. Ook de achtergrondzangeressen lijken al jaren van de partij te zijn. Wat voor muziek is dit? Ik kan het niet indelen, ik hoor flarden Nits, flarden  Cocteau Twins, flarden Sinéad O’Connor, flarden jazz, flarden klassiek, allemaal flarden die toch één geheel vormen.

Ingwertee
Op het midden van de avond zwijgt de muziek en gaat drummer Demian Kappenstein in gesprek met Coco. Beiden zitten in het midden, op de rand van het podium. Het lijkt een vast onderdeel te zijn van deze  Feature Ring-reeks. Het gesprek begint weer met een groot taalprobleem als de drummer vraagt ‘wo sie herkommt’. Coco baalt volgens mij dat ze telkens weer niet weet waar het precies over gaat. “Where I come from or how I came here?” “Ja”. “With the car, with my boyfriend we went to Dresden.” En zo gaat het nog eventjes door. Demian wil weten waarom haar nieuwe album The Ritual heet. Coco doet heel veel moeite om dit in het Duits uit te leggen en valt telkens weer terug op het Engels. ‘Ingwertee’, dat Duitse woord kent ze goed. Ze drinkt er heel veel van, iedere ochtend minstens anderhalve liter. Ze vertelt dit als voorbeeld van haar ‘Ritual’. Het nieuwe album gaat naast rituelen ook over verslaving, maar niet altijd meteen een verslaving aan alcohol of heroïne. Je kunt ook verslaafd zijn aan gemberthee.

Of aan joggen, dat schoot mij vanochtend te binnen…tijdens het joggen. Al dagen achter elkaar jog ik iedere ochtend ongeveer een uur. Maar gisteren jogde ik bewust niet en koos voor uitslapen. Zo kon ik testen of ik wel of niet verslaafd was aan het joggen. Na het joggen voel ik me altijd fit en goed in staat om een artikel te schrijven, maar voor je het weet ben je verslaafd. Iemand vertelde me ooit dat, als je iedere dag jogt, het joggen op een gegeven moment vanzelf gaat. De man loopt marathons en wedstrijden, bij hem gaat echt alles vanzelf. En dat wil ik dus niet, dat alles vanzelf gaat, op de automatische piloot. Ik wil de weerstand voelen, ik wil weten hoe het is niet te joggen, ik wil me bij een marathon kunnen aanmelden en op de dag van de wedstrijd besluiten iets geheel anders te doen. Zo, dat was wel heel erg veel ik, nu terug naar Qeaux Qeaux Joans.

Buildings
Tijdens het interview irriteert ze zich aan haar slechte kennis van de Duitse taal en op een gegeven moment roept ze dat ze een vertaler nodig heeft. Ik twijfel. Zal ik me als vertaler aanbieden? Ik vind het ietwat overdreven, omdat ze er met het Engels ook wel uitkomen of bijna uitkomen. Een voorbeeld van ‘bijna’: de zangeres prijst de stad Dresden vanwege de mooie ‘buildings’. Dat woord gebruikt ze echter midden in een Duitse zin en dus grapt de interviewer dat Dresden inderdaad een stad met heel veel ‘Bildung’ is. Dat gaat volgens mij iets te snel voor Coco, die wel gelach hoort maar waarschijnlijk denkt ‘help, waar gaat dit over?’

Leraar Duits
Soms heb ik wel met haar te doen, want ze vind het écht niet leuk dat ze zo beroerd Duits spreekt. ‘It’s like all of you are my German teachers”, zegt ze met woorden van gelijke strekking en wil dus duidelijk maken dat het voelt alsof het publiek enkel uit leraren Duits bestaat. Nu weten de Duitse toeschouwers natuurlijk niet dat een leraar Duits in Nederland niet zomaar een leraar is. Ik ken de leraar Duits in ieder geval als een zeer strenge leraar die zich bovendien soms merkwaardig gedraagt. Wim de Bie bracht hem in de vorige eeuw ooit op een treffende manier in beeld.

Hilarisch
Ik bied me niet als vertaler aan en dat heeft als voordeel dat de avond veel leuke, hilarische momenten oplevert, momenten waar zowel de zangeres als het publiek om kunnen lachen. “Het klinkt toch ‘niedlich’, das holländisch”, zegt Coco. “Aber ich fühle mich ein Idiot”, voegt ze er lachend aan toe. “Einen niedlichen Idiot”, klinkt het uit de zaal. “Ich bin ein niedliches Idiot”, roept Coco en zit alweer achter de vleugel. Ze herhaalt de woorden, “ich bin ein niedliches Idiot” en bereidt zich ondertussen voor op het volgende lied.

The Ritual
Eén van de muzikale hoogtepunten van de avond vind ik de uitvoering van het lied The Ritual. Net als de andere songs hoor je ook bij dit lied de passie waarmee het wordt opgevoerd, de kracht. En daarmee bedoel ik de kracht die geen confrontatie maar toenadering zoekt. Zo noemde cabaretier Sara Kroos ooit de ‘zachte krachten’ uit het gedicht van Henriette Roland Holst: “De zachte krachten zullen zeker winnen in ’t eind.”

Hart
In interviews met Qeaux Qeaux Joans lees ik telkens weer haar fascinatie voor het boeddhisme. In Dresden valt het me op hoe bewust ze met alles omgaat, zoals bijvoorbeeld het meezingen bij Stronger. Later op de avond legt ze namelijk uit dat het meezingen haar zo fascineerde, omdat op dat moment de harten van iedereen in de zaal in hetzelfde ritme slaan. Ze kan hier uitgebreid over vertellen, maar….inderdaad, de taal! Het hart speelt overigens een belangrijke rol in haar muzikale leven, althans, dat vermoed ik. Tijdens het interview met Demian Kappenstein komt het hart ter sprake in de context met Canto Ostinat. Coco spreekt over een muziekstuk dat precies dezelfde frequentie heeft als de menselijke hartslag.

Tijdgeest
Bij de steekwoorden boeddhisme en hart denk ik in dat zaaltje in Dresden even aan mijn interview met Jan-Philipp Sendker, waarin hij het verlangen naar onvoorwaardelijke liefde als succes voor zijn bestseller The Art of listening to heartbeats (origineel: Herzenhören) ziet, een boek waarin zowel het hart als het boeddhisme een essentiële rol speelt. Dat verhaal past niet alleen in het straatje van Qeaux Qeaux Joans, het past volgens mij helemaal in deze tijd waarin ik meer en meer kunstenaars tegen het lijf loop die in hun artistieke uitingen thema’s als onvoorwaardelijke liefde, gevoelens en bewustzijn niet uit de weg gaan.

poster_neueheimat_neu2Berlijn
Aanstaande donderdag is Qeaux Qeaux Joans in Berlijn tijdens de officiële ‘record release show’ van het album The Ritual te bewonderen. Hopelijk zijn haar stembanden weer helemaal gezond, want in Dresden moest ze soms lichtjes kuchen tijdens haar nummers. Gelukkig deed ze dat niet in de gedeeltes waarin ze had moeten zingen. Het kuchen was het gevolg van een kleine ontsteking op de stembanden, legde ze uit. Mede daarom stond er een grote thermoskan met thee op het podium.
Aanvulling: zojuist maakte Coco bekend dat ze zwaar is geveld door een heftige griep en dat het door de hoge koorts onverantwoord was het concert op donderdag door te laten gaan. Het is daarom verschoven naar 2 april.

Tournee
Na Berlijn treedt Qeaux Qeaux Joans in maart en april op diverse plekken in Duitsland op. Van Aken tot Hannover en van Greifswald tot Göttingen. De cd The Ritual heb ik na afloop van de bijzondere avond in Dresden meteen aangeschaft. De songs zijn heerlijk om naar te luisteren, ze vertellen een nog onbekend verhaal waar je als luisteraar in meegaat. Je kunt ze vergelijken met boeken die als pageturner worden aangeduid: je wilt verder lezen, pagina na pagina. Bij Qeaux Qeaux Joans is dat net zo: je wilt verder luisteren, noot na noot.

Website Qeaux Qeaux Joans: www.qeauxqeauxjoans.com

Website Feature Ring: www.feature-ring.de

Website Hellerau: www.hellerau.org

Advertenties

One thought on “Daverende Qeaux Qeaux Joans in Dresden

  1. Pingback: Berlijn in de ban van Qeaux Qeaux Joans | Blog Allard van Gent

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s