Blog Allard van Gent

Om acht uur vanochtend openden in de Duitse deelstaat Hessen de stembureaus voor de verkiezing van een nieuw parlement (Landtag). De huidige regering (CDU en de Grünen) o.l.v. minister-president Volker Bouffier (CDU) dreigt zijn meerderheid te verliezen. De verkiezingen van morgen zouden in een extreme situatie het einde kunnen betekenen van de Duitse regering o.l.v. Angela Merkel.

Voor de Duitse regeringspartijen CDU/CDU en SPD verliepen de afgelopen verkiezingen in Beieren desastreus. Opiniepeilingen geven aan dat de regeringspartijen ook in Hessen duidelijk gaan verliezen. Hoewel de Hessense coalitie van CDU en Grünen zijn meerderheid lijkt te gaan verliezen, is de sfeer bij de Grünen opperbest. Immers, de peilingen geven aan dat deze partij het dubbele aantal stemmen zou kunnen krijgen in vergelijking met 2013. De enige comfortabele meerderheid in Hessen zou dan kunnen bestaan uit een zogenaamde Jamaica coalitie van CDU, Grünen en FDP.

Echter, ook een “rood-rood-groene” coalitie (die Linke, SPD, Grünen) ligt in het verschiet. Deze samenwerking zorgde in 2008 nog voor grote problemen, omdat de toenmalige SPD-kandidaat Andrea Ypsilanti al vóór de verkiezingen een samenwerking met Die Linke uitsloot. De onderhandelingen tussen de partijen liepen op niets uit en dat leidde in 2009 tot nieuwe deelstaatverkiezingen met een Hessense regering van CDU en FDP als resultaat.

Hessen als politiek laboratorium
Hessen is altijd goed voor politieke experimenten. In Tagesspiegel schreef Albert Funk onlangs een stuk onder de titel Hessen, een deelstaat als politiek laboratorium. Wie zich in de Duitse politiek wil verdiepen, dient wel op de hoogte te zijn van het politieke systeem in Duitsland en weten wat begrippen als Direktmandat en Überhangmandat betekenen.

AfD
Morgen zal de AfD ook in de laatste van de 16 Duitse deelstaten van de partij zijn. In 2013 – het oprichtingsjaar van de partij – lukte het niet om minimaal 5 % van de stemmen te bemachtigen. Deze regel is bekend onder de naam Fünf-Prozent-Hürde of Fünf-Prozent-Klausel. In die Zeit staat een uitgebreid artikel van Tilman Steffen over de AfD in Hessen.

Gevolgen voor Berlijn
Dan nu de grote vraag of de verkiezingen van morgen invloed hebben op de regering in Berlijn. De centrale vragen luiden: jaagt de SPD de grote coalitie onder Merkel uiteen als de partij morgen slechts de op drie na grootste partij wordt? En wat gebeurt er met Angela Merkel (CDU) als Volker Bouffier (CDU) zijn positie als Hessense minister-president verliest? Op de website watson.de zijn alle mogelijke gevolgen voor de regering in Berlijn overzichtelijk in een diagram weergegeven.

Merkels opvolger
Het rommelt in de CDU. In de FAZ staat geschreven dat Merkel beweert dat zij niet voor een opvolger kan zorgen. Ondertussen begint Merkels eigen “Generalsekretärin” (algemeen secretaris) Annegret Kramp-Karrenbauer met een debat over nieuwe verkiezingen. Zal deze algemeen secretaris ook de opvolger van Merkel worden, vraagt de krant zich af.

Verschillende meningen
Niet alle media in Duitsland zijn het erover eens dat morgen de Berlijnse regering in gevaar komt. Volgens Bernd Ulrich van Die Zeit zijn de Union (CDU/CSU) en de SPD veel te bang voor nieuwe verkiezingen: “Daarom ontstaan twijfels over de Na-Hessen-gaat-het-gebeuren-theorie: krijgt de SPD daar drie keer zoveel stemmen als in Beieren (hoera!) en de CDU alsnog zoveel dat Bouffier minister-president blijft (zie je nu wel!), wat gebeurt er dan in Berlijn? Precies: gewoon verder en alles begint weer van voren.

Kiezers onzeker
Ondanks alle opiniepeilingen blijft het een feit dat bijna 40 procent van de kiezers gisteren nog niet wist welke twee kruisjes hij of zij vandaag op het stembiljet gaat zetten (1e stem voor een concrete persoon van een partij en de tweede stem – onafhankelijk van de eerste – voor één van de partijen die op het stembiljet staan).