Category Archives: Varia

150 schrijvers op het Berlijns literatuurfestival

Ongeveer 150 schrijvers uit 50 landen nemen in september deel aan de 24e editie van het Berlijns literatuurfestival onder het motto “Strange New World”. Op het programma van het festival staan alleen al 23 boekpremières, waarbij nieuw werk van de betreffende auteurs voor het eerst aan het publiek wordt gepresenteerd.

Onder de aangekondigde auteurs bevinden zich Rachel Cusk, Olivia Laing, Mithu Sanyal, Aleida Assmann, Ben Okri, Paul Lynch en Elif Shafak (“Mijn Turkije is zo dood als mijn grootmoeder“).

Barley en de Maizière discussiëren over de AfD

Er is een discussie-evenement gepland met de titel “Wat helpt tegen de AfD?” met onder andere EU-parlementslid en SPD-politica Katarina Barley, Katja Kipping van de politieke partij Die Linke en voormalig minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Maizière. De discussieronde vindt iets meer dan een week na de deelstaatverkiezingen in Thüringen en Saksen plaats.

De tijdgeest vangen in literatuur

De Nigeriaanse schrijver, dichter en docent literatuur Helon Habila ziet het motto als het literair vastleggen van de tijdgeest tussen pandemie, oorlogen en klimaatverandering. Habila woont in Amerika en heeft als Curator in Residence 15 evenementen voor het festival georganiseerd.

Het team onder leiding van festivaldirecteur Lavinia Frey nam vijf speerpunten in het programma op. Dit zijn onderwerpen als “Collectieve trauma’s en geweldservaringen”, “Israël, Palestina en Duitsland”, “LGBTIQ+“, “Milieu en klimaat” en “Vrijheid en mensenrechten”.

Boek als cadeau

Het onderdeel “Junges Programm” voor jongeren vindt van 9 tot 18 september plaats. Er nemen 16 schrijvers en illustratoren uit twaalf landen deel waaronder Joke van Leeuwen uit Nederland. De workshops die worden aangeboden zijn voor het eerst gratis en alle deelnemers krijgen bovendien een boek cadeau.

Nederlandse schrijvers

Dit jaar zijn er drie Nederlandse schrijvers van de partij, te weten Ananda Serné, Yorick Goldewijk en Koke van Leeuwen.

Ik ben hier!

Joke van Leeuwen (© Querido)
Joke van Leeuwen (© Querido)

Joke van Leeuwen treedt op tijdens een workshop met de titel “Joke van Leeuwen: Ich bin hier!” in boekwinkel Krumulus. Zoals de naam al doet vermoeden staat de workshop geheel in het teken van de vertaling van het boek “Ik ben hier!” door vertaalster Hanni Ehlers.

De workshop is in het Duits en al compleet uitverkocht. Vorige maand schreef Fridtjof Küchemann in de Frankfurter Allgemeine Zeitung een lovende recensie over het boek met de titel “Wenn das Wasser kommt“. Joke van Leeuwen won de Gouden Griffel en de Gouden Penseel (tweemaal), de Woutertje Pieterseprijs (tweemaal), de Gouden Uil, de Theo Thijssenprijs en de Constantijn Huygensprijs en de AKO Literatuurprijs.

Dit jaar opent de Frans-Rwandese schrijfster Beata Umubyeyi Mairesse het festival. Twee jaar geleden was het de beurt aan David Van Reybrouck:

Bekijk hier het complete programma.

Stemmen op zondag

bt“Waarom stemmen jullie bij de verkiezingen niet op zondag?” Dit was de simpele vraag van een Duitse vriendin. Ik kon de vraag niet zo 1-2-3 beantwoorden. Zondag is natuurlijk een logische dag, omdat dan de meeste mensen niet hoeven te werken. Je kunt op je gemak naar het stemlokaal wandelen om daar in alle rust je stem uit te brengen. Onderweg drink je nog ergens een kop koffie en denk je na over de standpunten van de verschillende partijen of je stapt na het uitbrengen van de stem nog ergens binnen om na te genieten van de zojuist gedane goede daad. Zondag is bij uitstek de dag om te stemmen. Daarom zijn de verkiezingsdagen in bijvoorbeeld België, Duitsland en Frankrijk ook altijd op een zondag. Waarom was het in Nederland ook alweer niet op een zondag?

Ik moest diep in mijn geheugen graven. Was het niet vanwege de kerk, vanwege christelijke partijen die er tegen waren?
“Vanwege de kerk”, antwoordde ik haar. Ze keek me aan en voelde zich duidelijk in de maling genomen.
“Vanwege de kerk?”, vroeg ze spottend. Ik voelde dat mijn antwoord niet echt logisch klonk. In het vooruitstrevende Nederland stemt men niet op zondag vanwege de kerk?
“Momentje”, zei ik en surfte op mijn smartphone naar Google. Het onderwerp kwam een paar jaar geleden ter sprake in verband met plannen voor één Europese verkiezingsdag voor de EU-verkiezingen. In vrijwel alle Nederlandse media duikt hetzelfde zinnetje uit een ANP bericht op: Stemmen op zondag stuit in Nederland doorgaans op bezwaren van christelijke partijen. Dus toch.

Maar hoe zit dat dan met de christelijke partijen in bijvoorbeeld Duitsland, waar de grootste christelijke partij CDU zelfs aan de macht is?
“Nou?”,  vroeg de vriendin nieuwsgierig. “Blijf je erbij dat het met de kerk te maken heeft?”
Haar nieuwsgierige toon was omgeslagen in een lacherige toon. Ze geloofde me niet. Ik dacht na. Ik kom uit een land waar euthanasie bespreekbaar is, het gebruik van softdrugs oogluikend wordt toegestaan en waar op tweede Paasdag de snelwegen rondom de IKEA-filialen dichtslibben. In dat land kan er niet op zondag gestemd worden. Ik ben haar nog steeds een geloofwaardig antwoord schuldig.

Trouw, 2009: Stemmen op zondag stuit in Nederland doorgaans op bezwaren van christelijke partijen
Het Parool, 2009: Stemmen op zondag stuit in Nederland doorgaans op bezwaren van christelijke partijen

Trainer Theo Maassen met Oranje tegen Duitsland

Theo Maassen komt in mei met humorvolle docuserie over Duitsland: Der Theo. Dat meldde het Algemeen Dagblad in februari van dit jaar. Volgens het bericht gaat het om een zesdelige docuserie over Duitsland. “De cabaretier en televisiemaker reist door het land van onze oosterburen om op humorvolle wijze te onderzoeken waarom zij Nederland op meerdere vlakken aftroeven, zoals voetballen, bier brouwen en auto’s bouwen”, aldus het AD.

In het bericht staat dat één aflevering over voetbalcultuur gaat. “Zo steekt de Duitse voetbalbond veel geld in de zogeheten Nationalmannschaft der Autoren, een team van voetballiefhebbende schrijvers die wedstrijden spelen tegen literaire tegenstanders. Het was de bedoeling dat Duitsland en Nederland in Berlijn een duel zouden spelen.”

Die aflevering wordt aanstaande zaterdag 8 juni uitgezonden en ik kan bevestigen dat die wedstrijd in Berlijn inderdaad heeft plaatsgevonden. Dat was op 4 oktober 2023. Door een berichtje op Facebook wist ik dat het Duitse schrijverselftal tegen Nederland zou aantreden. Mijn nieuwsgierigheid was gewekt en dus sprong ik in de U-Bahn, op weg naar Mitte. Wat bleek? Er liepen inderdaad Nederlandse schrijvers in een oranje shirt op het veld. De trainer herkende ik niet meteen, maar al snel wist ik via iemand van de televisieploeg dat dit Theo Maassen was. De ploeg werkte voor BNN en ik kwam te weten dat de Nederlandse schrijvers speciaal voor de docuserie naar Berlijn waren afgereisd om tegen de Duitse schrijvers te spelen.

De naam van het Duitse schrijversteam luidt Autonama, de afkorting van Autorennationalmannschaft. De oprichter was de Duitse schrijver Thomas Brussig. In het voorjaar van 2005 ontving deze schrijvende voetballiefhebber een uitnodiging uit de Toscane: in oktober zou in het stadje San Casciano dei Bagne een toernooi worden gehouden met vier Europese schrijverselftallen. Er zou ook een Duits team mogen deelnemen. Aangezien er nog geen Duits team bestond, ging Brussig op zoek naar voetballende auteurs. Hij wist Hans Meyer, die destijds voor profclub Hertha BSC werkte, over te halen om het team op vrijwillige basis te coachen en organiseerde een trainingskamp. Op het toernooi van de First World Writers’ League in San Casciano werd Autonama tweede door het Italiaanse team te verslaan en van het Zweedse team te verliezen.

Na het toernooi groeide het team gestaag. Tot op heden hebben meer dan 40 schrijvers voor Autonama gespeeld. Hoogtepunten in de geschiedenis van het team zijn deelname aan het wereldkampioenschap voor schrijvers georganiseerd door Moritz Rinke in Bremen in juni 2006 en de European Word Cup in Malmö in juni 2007. In februari 2008 reisde het Autonama naar Riyad voor een gastoptreden tegen Saoedische journalisten, en in juni 2009 wonnen ze met 4:0 van het Engelse auteursteam in Londen. In mei 2008 ontmoetten ze het nationale auteursteam van Israël in Berlijn. Het werd 4:2. In december van hetzelfde jaar speelden ze een uitwedstrijd in Tel Aviv (2:4). In september 2009 werd het Turkse auteursteam met 7:1 verslagen in het Millerntor Stadion in Hamburg.

Sinds 2008 wordt Autonama gesteund door de Culturele Stichting van de Duitse voetbalbond en het Duitse Ministerie van Buitenlandse Zaken. Sponsors zijn het sportartikelenbedrijf van voormalig nationaal doelman Dieter Burdenski en het weekblad Die Zeit.

In maart 2008 publiceerde uitgeverij Suhrkamp de bloemlezing Titelkampf, met teksten van Autonama-leden over voetbal. Het boek werd door de Deutschen Akademie für Fußballkultur uitgeroepen tot het 6e beste voetbalboek van 2008.

Het EK schrijvers orakel

Onder het motto EM Autoren Orakl leggen op zaterdag 8 juni meer dan 150 schrijvers hun pen neer en strijden om het Europees kampioenschap. Acht schrijvers, waaronder bestseller-auteurs Wolfram Eilenberger, Friedemann Karig en Lucas Vogelsang, zullen elk de peetvader van een gastland zijn. In aanwezigheid van literaire gasten uit heel Europa zal presentator Philipp Reinartz het publiek door een avond vol voetbalcultuur leiden. Het evenement vindt plaats in de bioscoop Babylon in Berlin-Mitte. Meer informatie en kaartverkoop.

Net als bij een officiële interland werden in Berlijn voor de wedstrijd de volksliederen van beide landen gespeeld. Ik greep mijn kans en legde dit bijzondere tafereel op video vast:

Daarnaast nam ik een paar foto’s voor, tijdens en na de wedstrijd:

« Oudere berichten Recent Entries »