Category Archives: Varia

Kom, geesten

U1_978-3-498-03570-9.inddBegin deze maand verscheen bij de Duitse uitgeverij Rowohlt het boek Kommt, Geister van Daniel Kehlmann. Dit is niet zijn nieuwe roman, maar een boek met vijf lezingen die hij afgelopen zomer aan de Goethe-Universiteit van Frankfurt hield.

Waarom zijn voor de Oostenrijkse zanger en acteur Peter Alexander, die vooral in Duitse musicalfilms optrad, negen minuten voldoende om Günter Grass dankbaar te zijn? Waarom is vergeten een vermoeiende oefening en verdringen hard werken? Ontstaan spoken uit onze angst voor het verleden? En zou het kunnen zijn dat Daniel Kelhmann, die als kind na het lezen van een boek nachtenlang door nachtmerries werd geplaagd, juist daardoor later schrijver is geworden?

Om die en andere vragen draaien zijn vijf aantrekkelijk helder en virtuoos gecomponeerde lezingen die hij als bekleder van de oudste en meest gerenommeerde Duitse gastleerstoel voor poëtica in de zomer van 2014 aan de Goethe-Universiteit van Frankfurt gehouden heeft. Met een Shakespeare citaat als titel – ‘Kommt Geister, die ihr lauscht auf Mordgedanken’ (uit Macbeth: Come, you spirits. That tend on mortal thoughts) – ontvoeren de teksten de lezer in literaire schaduwwerelden vol duisternis en echo’s, valluiken en weefsels. Daniel Kehlmann demonstreert hoe zeer de nagalmende verschrikkingen van de Duitse geschiedenis als basis voor zijn werk dienen, schrijft over geesten, spoken, zombies, narren en halfmensen in de werken van schrijvers als Jeremias Gotthelf, J. R. R. Tolkien, Shakespeare, Grimmelshausen en Leo Perutz. En daarmee geeft hij ook informatie over zichzelf.

Daniel Kehlmann is de meeste vertaalde Duitse hedendaagse schrijver. Zijn beroemdste boek heet ‘Die Vermessung der Welt’ en verscheen in 2007 bij uitgeverij Querido onder de titel ‘Het meten van de wereld’. Lees alles over de schrijver, zijn werk en zijn positie in de Duitstalige literaire wereld in het artikel ‘De werkelijkheid volgens Daniel Kehlmann‘.

Duitse media over ‘Kommt, Geister’:
Die subtil gewirkte Selbstauskunft eines Schriftstellers, dem seine Sache ernst ist.
(Frankfurter Allgemeine Zeitung)

Die Geister, die sie gerufen hatten, wurden und werden die Deutschen so leicht nicht wieder los. Daniel Kehlmann zieht einen Kreis um diese Schattenwelt.
(Süddeutsche Zeitung)

Kommt, Geister
Rowohlt
Hardcover: €19,95
E-Book: €16,99
Gedeeltelijke voorafdruk (Leseprobe) op de pagina van de uitgeverij

Aan de beterende hand

theeRuim een week houdt de griep of verkoudheid, in ieder geval één van de twee, mij stevig in de greep. De afgelopen periode verliet ik zelden mijn woning en bracht ik vooral veel tijd in bed of op de bank door. Gisteren besloot ik in gedachten weer eens op pad te gaan. Immers, een beetje beweging hoort ook bij het genezingsproces. Ik bereidde me mentaal voor op de dag van vandaag, de dag waarop ik een halve kilo kaas en een stuk gember wil kopen. Hoewel mijn smaakpapillen nog niet optimaal werken, heb ik een enorme zin in kaas. Gemberwortel wilde ik al dagen geleden kopen, omdat het een gezond paardenmiddel bij verkoudheden schijnt te zijn. Als ik mijn trui over twee T-shirts trek en mijn sjaal omsla, hoest ik er nog even flink op los en hoop dat het de komende minuten bij deze hoestbui blijft. Op mijn iPhone kijk ik voor de aardigheid nog even op Google Maps om te weten hoe groot de naderende loopafstand is. Tegen kennissen en mezelf zeg ik altijd dat de markthal om de hoek ligt of op steenworp afstand, twee heerlijk vage begrippen. Voortaan zeg ik dat de hal 600 meter van mijn woning ligt. Dat klinkt alsof ik een gek ben die alles in getallen uitdrukt – vandaag wordt het volgens het weerbericht, dat ik om 7 minuten over elf op de radio hoorde, 12,3 graden – maar dat is schijn. Wellicht zijn het de bijverschijnselen van een langdurige verkoudheid die me tot dit soort vreemde acties aanzet. Na twee stappen uit mijn woning is mijn rug al nat van het zweet. Dat is natuurlijk een goed teken, de afvalstoffen willen er ook uit. Voor het bezoek aan de markthal met daarin heel veel kaas en heel veel gemberwortels heb ik de hele dag uitgetrokken.
“Natuurlijk”, glundert de lange jongeman van de kaaswinkel als ik om een halve kilo extra belegen Gouda vraag. Door de volle, krullige haardos doet hij me aan Art Garfunkel uit vroeger tijden denken. Hij pakt het grote stuk kaas uit de vitrine en ik weet nu al dat dit meer dan een halve kilo is, véél meer. Ik schat zo’n 323 gram meer.
“Dat is vast en zeker meer”, vertel ik.
“Ja, dat is het zeker”, zegt de jongen, voor wie de beroemde zin ‘mag het ietsjes meer zijn’ in dit geval onbruikbaar is.
”Is ook prima zo”, zeg ik  en zie op de display van de weegschaal dat de kaas 844 gram weegt, net iets meer dan ik dacht, 21 gram.
“Super”, roept de jongen dolblij en gooit uit vreugde bijna het stuk kaas in de lucht.
“Kaas gaat er altijd in”, vertel ik en naast mij knikt een oud heerschap met boodschappentas en vrouw mij lachend toe. Ik stel me een omgekeerde situatie voor waarin een dikke Duitser in een Nederlandse markthal met Duits accent vertelt dat ‘Wurst’ er altijd ingaat als hij de Nederlandse slager vertelt dat een groter stuk worst ook prima is.
De kaasverkoper in de markthal op 600 meter van mijn woning is helemaal in zijn nopjes. Had ik erop gestaan een halve kilo te willen hebben, dan zat hij nu opgescheept met een stuk kaas van 344 gram, een stuk dat voor de meeste klanten net te weinig of net te veel is.
“Alstublieft mijnheer, een diamantstuk!”, roept hij en overhandigt me het grote stuk kaas.
“En dan wens ik u nog een heel, héél fijn weekend”, groet hij. Ik ben compleet ondersteboven, zoveel hartelijkheid kom je niet iedere dag tegen. Vanuit de groente- en fruitkraam ernaast kijkt een enorme gemberwortel mij aan. Ik wijs ernaar, de dame in een schort met daarop een lachende komkommer pakt het onmogelijk vormgegeven stuk gemberwortel en vraagt er twee euro en vijf cent voor. Ik weet zeker, dat als ik nu in al mijn broek- en jaszakken zou voelen en met spijtige stem zou zeggen dat ik twee cent te kort kom, dat ik de gemberwortel voor 2 euro en drie cent mee zou krijgen. Ik voel echter niet in al mijn broek- en jaszakken en zeg evenmin met spijtige stem dat ik twee cent tekort kom. Ik betaal gewoon twee euro en vijf cent en verlaat de markthal. Op straat is mijn vreugde groot. Zonder veel moeite heb ik een groot stuk kaas én een flinke gemberwortel te pakken, ik sta nog met beide benen op de grond en hoest niet. Zou ik aan de beterende hand zijn? Eenmaal thuis schil ik een stuk gemberwortel met een lepel (op Youtube als tip opgepikt), snij schijfjes gember en maak er met honing en heet water een gezonde kop thee van. Twee stukken toast beleg ik met extra belegen kaas en ik zet de computer aan. Wat een actie, dit is echt nieuw! Al dagen zit of lig ik doelloos op de bank mijn lot als grieperige of verkouden persoon te ondergaan maar nu lijkt er een kentering op komst. Tot mijn grote verbazing open ik als eerste programma Word en begin te schrijven over de aanschaf van een groot stuk kaas en een grote gemberwortel. Op dat moment weet ik het zeker, ik ben aan de beterende hand.

Wat u nog niet wist over Zalando, deel 2

ZDF / Svea Pietschmann

© ZDF / Svea Pietschmann

Lees eerst deel 1 om  Zalando beter te leren kennen

(Update 2016 onderaan)
Afgelopen dinsdag toonde het Duitse televisieprogramma Frontal21 (ZDF) aan dat Zalando met subsidiegelden ter hoogte van 35 miljoen euro de grootste subsidie-ontvanger in de Duitse detailhandel is. De redactie van het televisieprogramma beschikte over documenten die inzicht geven in deze praktijken.

Aan het woord komt onder andere professor Rudolf Hickel, een econoom: ‘Zalando heeft werkelijk buitensporig alle mogelijkheden, deels tot aan de grens van het wettelijk mogelijke, gebruikt om deze subsidiegelden voor investeringen te krijgen. Dat betekent dat je over  Zalando, zoals het er vandaag de dag bijstaat, volkomen terecht kunt zeggen dat de belastingbetalers hier heel fors aan hebben meebetaald.’

Onder de documenten ontdekken de programmamakers inventarisatielijsten met kantoorartikelen voor Zalando, koffiemachines, fototoestellen, ipads en massagetafels. Aan al deze artikelen hebben Duitse belastingbetalers meebetaald en wel 25% van de prijs. De Berlijnse investeringsbank IBB (Investitionsbank Berlin) maakte dit mogelijk. Voor de ondersteuning van de regio ontving Zalando onder andere geld van de Duitse regering, de Duitse deelstaten en de EU. Dat waren zogenaamde GRW-Mittel (middelen ter ‘Verbesserung der regionalen Wirtschaftsstruktur’).

In het programma komt ook het personeelsbeleid van Zalando ter sprake. Volgens voormalige medewerkers worden aan de hand van een bepaald systeem medewerkers aangetrokken en ontslagen. Met gesubsidieerde arbeidscontracten voor bepaalde tijd kan Zalado druk uitoefenen. Twee jaar na de totstandkoming van deze gesubsidieerde ‘vaste arbeidsplekken’ (in het Duits ‘Dauerarbeitsplätze’) is dertig procent van de werknemers weer vertrokken. De IBB-bank en Zalando delen mee: ‘Een vaste arbeidsplek (dus de ‘Dauerarbeitsplatz’) mag altijd weer opnieuw worden ingevuld. Het belangrijkste is, de arbeidsplek blijft.’

De perswoordvoerder van Zalando, Boris Radke, blijkt volgens het televisieprogramma ook op de lijst met gesubsidieerde arbeidsplekken te staan (vanaf 06:45 in de uitzending hieronder) en verdiende meer dan € 7.000 per maand. Volgens de bij de redactie liggende documenten bekleedde hij vanaf 1 september 2012 een door belastingbetalers gefinancierde “nieuwe” vaste arbeidsplek. Een carrièreportaal op internet vermeldt echter dat Radke al vanaf 2011 bij het bedrijf werkzaam was. Volgens professor Gerhard Bosch, arbeidssocioloog van de Universiteit Duisburg-Essen, gaat het bij dit soort banen altijd om het creëren van nieuwe arbeidsplekken. ‘Er kunnen geen oude werknemers op die lijst gezet worden, dat is in mijn ogen in strijd met de wet’. Zalando wil geen commentaar geven op de zaak Radke.

Bekijk de reportage van Frontal21

Update augustus 2016: Zalando verschijnt voor de derde keer negatief in het nieuws. Dit keer is het nieuws bijzonder wrang, omdat de grootste aandeelhouders van het bedrijf, de ‘Samwer Brüder’, voor gentrificatie in de Berlijnse wijk Neukölln zorgen. Door hun wilde handel in onroerend goed kunnen de échte hippe startups, die met weinig beginnen en iets willen opbouwen, de huur in dit stadsdeel binnenkort niet meer betalen. Bron: dagblad Berliner Zeitung.

Wat u nog niet wist over Zalando, deel 1

« Oudere berichten Recent Entries »