Blog Allard van Gent

Vanavond was ik aanwezig bij de lezing van de Duitse schrijver Andreas Maier in het Brechthaus in Berlijn-Mitte. Andreas Maier ken ik pas sinds een paar jaar, omdat hij een column schrijft in de literaire krant VOLLTEXT, waar ik een abonnement op heb en waarover ik een artikel heb geschreven dat in maart in Kunsttijdschrift Vlaanderen verschijnt.

Vanavond las de in 1967 in Hessen geboren schrijver voor uit zijn laatste roman „Die Strasse“. Dit boek gaat over zijn kinderjaren in Wetteraukreis, een Landkreis in de Duitse deelstaat Hessen.  Hiervóór schreef hij in “Das Zimmer” en “Das Haus” ook al over de eerste levensjaren van het hoofdpersonage Andreas. De auteur bevestigde vanavond dat hij een cyclus van elf boeken voor ogen heeft over zijn kinderenjaren in dat gebied. Het volgende boek heet “Der Ort” (de plaats/stad/dorp), het voorlaatste boek “Der Teufel” (de duivel) en het laatste boek “Mein lieber Gott” (mijn lieve God).

Al aan het begin van de avond neemt de presentator en tevens literatuurrecencent bij Tagesspiegel Gerrit Bartels het woord kindermisbruik in de mond. Immers, in het boek “Die Strasse” lezen we dat de 9-jarige Andreas vaak lang met zijn moeder in bed ligt en haar rug en armen streelt. Maier vond kindermisbruik een woord van de moderne tijd, daar kon hij niets mee. Ik heb het boek gelezen en las tussen de regels veel kindermisbruik, ook al kan de auteur niets met het woord. In mijn ogen is kindermisbruik niet alleen gebonden aan seksuele handelingen. De oom of opa die nog kusjes opeist of de bijna volwassen dochter die nog op schoot moet komen zitten, het zijn gebeurtenissen die tegen kindermisbruik aanschuren.

“Hoe reageerde de familie op het boek”, vroeg Bartels opeens. Maier pareerde direct met een tegenantwoord: “Dat weet je toch?” Oké, die zat. De recensent kon er om lachen, net als de circa 40 aanwezigen. Toch ging Maier op de vraag in en liet weten dat hij geen contact meer heeft met zijn familie. Dat maakte het voor hem ook wat gemakkelijker om erover te schrijven, lichtte hij toe. Met zijn moeder had hij vooral problemen, omdat zij per se schrijfster wilde worden en niet verwachtte dat Andreas schrijver werd. “Maar ze schrijft nu dus ook”, legde Maier vanavond uit. “Ze geeft haar eigen boeken uit.”

De hoofdmoot van de avond bestond uit het voorlezen uit “Die Strasse”. Een boek wat vlot leest en dat met mooie voorbeelden illustreert hoe kinderen in het Duitsland van de jaren ’80 opgroeien en omgaan met seksualiteit. Andreas wist pas op zijn zesde dat hij een jongetje was en dat een jongetje anders is dan een meisje. Hij beschrijft het zelf wat fraaier maar hij geeft hiermee aan dat hij zich als kind lange tijd niet realiseerde dat jongens en meisjes van elkaar verschillen. Vanavond lichtte hij toe dat hij zijn drie jaar oudere zusje daarvoor wel naakt gezien moet hebben als ze bijvoorbeeld in bad zaten maar dat het verschil niet echt tot hem doordrong. Totdat een vriendje hem vertelde dat een jongen die zich uitkleedt er anders uitziet dan een meisje dat zich uitkleedt. Maier schrijft vanuit het perspectief van de kleine Andreas, die het leven om hem heen vol verbazing en met de nodige afstand gadeslaat. Ik citeer even een stukje uit de recensie van Frankfurter Allgemeine Zeitung:

“Maier klaagt nooit, hij oordeelt nauwelijks. Met een verhalend plezier en weinig schaamte kruipt hij onder die Duitse stoffige deken (van de bekrompen burgerman) en beschrijft gewoon heel duidelijk, zeer onverbloemd, zeer grappig, hoe voor de jongen alles permanent raadselachtig is. Als “geheimdragers” gebruiken de drie jaar oudere zus en haar vriendinnen hem bij het doktertje spelen. Het kleine broertje moet “dat andere” laten zien, terwijl hij zelf nog zorgeloos met het buurmeisje speelt, zonder “van dat andere” überhaupt iets af te weten. Dan zijn ze voor hem opeens ook herkenbaar te onderscheiden, “de twee geslachten”, en hij scandeert voor de eerste keer monter en luid het woord “neuken”(“ficken”) tijdens het fietsen, diep in gedachten zichzelf vergetend en gelukkig over het nieuwe verklaarbare woord. Voor de beschaamde lezers zal bij Maiers onverbloemde vocabulaire vermoedelijk een grens zijn bereikt.”

Maiers columns in VOLLTEXT behoren tot mijn favoriete teksten. “Die Strasse” heb ik met plezier gelezen. Vanmiddag heb ik de eerste twee boeken uit de cyclus uit de bibliotheek gehaald, omdat Andreas Maier voor mij een nieuwe ontdekking is. Of zijn cyclus ook echt elf delen zullen beslaan, dat ligt niet honderd procent vast. Vanavond vertelde hij dat het idee spontaan ontstond en hij binnen enkele minuten de elf titels op papier had. Hij is zeker van plan om de elf delen ook te schrijven, maar gaf wel aan dat hij het zichzelf niet gemakkelijk heeft gemaakt. Ik blijf hem volgen en bericht een volgende keer graag weer eens over hem op dit blog.

Andreas Maier op Wikipedia

Schrijversagina bij uitgeverij Suhrkamp