Category Archives: Varia

Kunstenaars solidair met politieke gevangen in Wit-Rusland

Herta Müller, Durs Grünbein en Salman Rushdie vragen in een open brief aan Loekasjenko naar zijn politieke gevangenen. Maria Kalesnikava, Viktor Babariko, Sergei Tikhanovsky en tientallen anderen worden al maanden vermist.

Dertien gerenommeerde kunstenaar schreven vorige week een brief aan de Wit-Russische president Alexander Loekasjenko. Hierin vragen ze naar de verblijfplaats van tientallen politieke gevangenen waaronder bijvoorbeeld oppositieleidster Maria Kalesnikava. Ze werd in 2021 tot elf jaar gevangenisstraf veroordeeld en sinds februari is niets meer van haar vernomen.

Afgelopen november kreeg ze na tien dagen arrest een maagbreuk en onderging ze een spoedoperatie in een ziekenhuis. Begin dit jaar werd ze teruggebracht naar het strafkamp, hoewel ze nog steeds zwak was en last had van flauwvallen. Ook Kolesnikova’s strijdmakker, de advocaat Maxim Znak, die als lid van de Coördinatieraad van de oppositie tot tien jaar gevangenisstraf was veroordeeld, wordt vermist. De 59-jarige Viktor Babariko, de veelbelovende presidentskandidaat voor 2020, werd in april in de gevangenis in elkaar geslagen en met een ingeklapte long in het ziekenhuis opgenomen. Sindsdien is er geen spoor meer van Babariko.

Ook verdwenen is Sergei Tikhanovsky. In 2020 kandideerte zijn vrouw Svetlana Tikhanovskaya voor hem in de plaats. Ze woont nu in Litouwen woont. Tikhanovski was veroordeeld tot achttien jaar strafkamp. In februari van dit jaar werd zijn gevangenisstraf met anderhalf jaar verlengd omdat hij de gevangenisregels zou hebben overtreden en ongehoorzaam zou zijn geweest.

Svetlana Tikhanovskaya zei sinds maart niets meer van haar man had gehoord te hebben. Er circuleren onbevestigde berichten op het internet dat Tikhanovsky in de gevangenis is overleden door moord of zelfmoord. Ook de blogger en journalist Ihar Losik, die een straf uitzit van vijftien jaar onder verzwarende omstandigheden, wordt vermist.

Volgens de mensenrechtenorganisatie Vyazna zijn er bijna 1500 politieke gevangenen in Wit-Rusland. Advocaten melden dat de omstandigheden in hun gevangenissen momenteel sterk verslechteren. In juli stierf de oppositiekunstenaar Ales Pushkin, naar verluidt doodgemarteld in de gevangenis.

De brief aan Alexander Loekasjenko is ondertekend door de Nobelprijswinnaars voor literatuur Herta Müller, Olga Tokarczuk en Elfriede Jelinek, de schrijvers Durs Grünbein, Salman Rushdie, Péter Nádas, Tomas Venclova en Wolf Biermann én de musici Daniel Barenboim, Igor Levit, András Schiff en Gidon Kremer.

BRON: Wo sind die Häftlinge von Belarus? (FAZ)

De brief (pdf)

Deze bijdrage staat ook op joop.nl

Nieuwe roman Daniel Kehlmann

Op maandag 9 oktober vindt in het Berliner Ensemble de officiële boekpresentatie plaats van Spielplan, de nieuwe roman van de Duitse bestsellerauteur Daniel Kehlmann. De aanvang is om 20:00 uur. Er zijn nog kaarten beschikbaar. Het boek verschijnt op 2 januari 2024 onder de titel Lichtspel bij de Nederlandse uitgeverij Querido. De vertaling is van Josephine Rijnaarts.

Het verhaal gaat over G.W. Pabst, één van de grootste filmregisseurs van zijn tijd. Om aan de verschrikkingen van de nazi’s te ontsnappen vlucht hij van Frankrijk naar Hollywood. Daar lijkt de wereldberoemde regisseur ineens niets meer voor te stellen, en zelfs Louise Brooks en Greta Garbo, die hij groot maakte, kunnen hem niet helpen. Hij besluit naar Europa terug te gaan en kort zijn doodzieke moeder in Oostenrijk te bezoeken, maar eenmaal daar sluiten de grenzen vanwege de Anschluss. Aan het naziregime valt niet langer te ontsnappen. Minister van Propaganda Goebbels heeft zijn zinnen gezet op het filmgenie en doet hem grote beloften. Terwijl Pabst nog gelooft dat hij Goebbels’ avances kan weerstaan, en dat hij zich alleen zal onderwerpen aan de regels en wetten van de hoge kunst, zet hij al de eerste stap naar een grimmige verstrengeling.

Meer over Daniel Kehlmann op deze blog: De werkelijkheid volgens Daniel Kehlmann

LICHTSPIEL
Buchpremiere und Gespräch mit Daniel Kehlmann
Berliner Ensemble
Datum: 09.10.2023
Aanvang: 20:00 uur
Kaarten: € 20
Kaarten online

LICHTSPIEL
Auteur: Daniel Kehlmann
Uitgeverij: Rowohlt Buchverlag
Verschijningsdatum: 10.10.2023
480 pagina’s
Prijs: € 26
ISBN: 978-3-498-00387-6

LICHTSPEL
Auteur: Daniel Kehlmann
Vertaling: Josephine Rijnaarts
Uitgeverij: Querido
Verschijningsdatum: 02.01.2024
Prijs: €24,99
ISBN: 9789021487335

20 schrijfsters lezen roman van Lore Berger

Lore Berger – Copyright ©: Charles Linsmayer
Lore Berger – Copyright ©: Charles Linsmayer

“Je moet alleen een paar uurtjes naar me luisteren, want mijn verhaal is niet lang en het einde al vanaf het begin te overzien. En je moet met mij een paar stappen over de grote heuvel gaan, op een avond vol wolken en bloemen.”
Lore Berger

Lore Berger behoort tot die schrijvers waarvan de nakomelingen nog veel meer boeken hadden willen lezen. Het bleef bij één roman die past in 1944 postuum verscheen: een roman die tegen de toenmalige toestanden schreef doordat hij alle privégebeurtenissen van het personage Esther met de maatschappelijke omstandigheden verbindt. Met een marathonlezing van een hele dag op 13 augustus, terwijl de roman van Lore Berger door 20 schrijfsters wordt voorgelezen, zal een uitgesproken herinneringsecho op Lore Berger worden afgestemd.

Der barmherzige Hügel. Eine Geschichte gegen Thomas is het verhaal van Esther. Ze sterft in de lente van 1940 tijdens een bloedtransfusie die haar genezing had moeten voltooien. Het is de broer van Esther die vertelt over Esthers merkwaardige ziekte, depressies en gebrek aan eetlust. Paralellen met Loes eigen leven zijn te herkennen waar de roman op ene snijdende en virtuoze manier vertelt hoe een vrouw ten onder gaat, omgeven door welvaart, omringd door barrières. Want niemand in Lore Bergers familie mocht weten van plan luidkeels over de benauwende toestanden te schrijven.

Nog voordat de roman “Der barmherzige Hügel. Eine Geschichte gegen Thomas“ verscheen, maakte Lore Berger een einde aan haar leven. Tot op de dag van blijft het gegeven doorwerken dat de roman alleen vanwege Bergers zelfmoord en de paralellen met haar leven werd uitgegeven (Wikipedia). In de door de schrijfstergroep RAUF in het leven geroepen reeks Alte Meisterinnen wordt iets tegen dergelijke mechanismen opgeworpen: de tekst van de roman zelf.

De Zwitserse literatuurwetenschapper Christoph Steier constateert: Lore Bergs Der barmherzige Hügel is een van de weinige Zwitserse boeken uit de jaren 40 die ook vandaag nog absoluut lezenswaardig is. Daarbij mag door de verwevenheid van leven en werk tot het passieverhaal van een vaak benauwend vrouwelijk schrijverschap niet haar diepe, slimme en vertwijfelde wantrouwen tegen de narratieve sjablonen van haar tijd verdoezeld worden. Integendeel, ze trekt binaire structuren op een esthetisch boeiende manier in twijfel door dwang en zorg, lust en schaamte of ook een vreselijk wereldbeeld en hele persoonlijke pogingen tot geluk niet zo zeer botsen als wel in elkaar overvloeien.

Lore Berger – Copyright ©: Charles Linsmayer
Lore Berger – Copyright ©: Charles Linsmayer

De poëtische kracht en de politieke reikwijdte van de roman van Lore Berger heeft stilletjes maar blijvend een plek in de Zwitserse literatuurgeschiedenis veroverd. In de roman Ich bin ein Hügel van Friederike Kretzen schemert de tekst op vele manier door: „Doch Hand aufs Herz, was soll ein Hügel sein und dabei ein Mädchen? (…) Und zieht euch die Röcke über die Knie.“ En in de roman Der blaue Siphon van Urs Widmer wordt de toren omcirkeld, de heuvel, het park van de kindertijd – en daar snelt ook een jonge vrouw voorbij. Charles Linsmayer heeft op zijn beurt twee edities van de roman gepubliceerd die van commentaar zijn voorzien. De twee bevat het dagboek van Lore Berger.

Op 13 augustus – 80 jaar na het overlijden van Lore Berger – lezen 20 schrijfsters uit Basel de roman tijdens een marathonlezing van het begin tot het eind. De deelnemende schrijfsters zijn Clara A’Campo, Sarah Altenaichinger, Irena Brezna, Daniela Dill, Claudia Gabler, Edith Gartmann, Annina Haab, Selina Iza Hauswirth, Sandra Hughes, Mena Kost, Julia Rüegger, Eva Seck, Regula Wenger, Gabrielle Alioth, Sabine Gisin, Ariane Koch, Friederike Kretzen, Alisha Stöcklin, Verena Stössinger, Michelle Steinbeck.

Marathonlezing roman Lore Berger
13 augustus van 10:30 – 17:00 uur
Wasserturm auf dem Bruderholz, Basel
Website: https://www.loreberger.ch/
Gratis toegang, giften

In 2017 bracht de regisseuse Katrin Hammerl de roman in haar eigen versie op de planken. Hieronder de trailer van het Theater Basel:

« Oudere berichten Recent Entries »