De James Brockway Prize – een oeuvreprijs voor poëzievertalers uit het Nederlands – is dit jaar toegekend aan de Duitse vertaler Alfred Schreiber. Dat maakte het Nederlands Letterenfonds vandaag bekend.
Deze onderscheiding, ingesteld en georganiseerd door het Nederlands Letterenfonds, is gedoteerd met een bedrag van 5.000 euro en zal worden uitgereikt op de komende editie van het Poetry International Festival in Rotterdam, op zondag 11 juni.
‘Hier is iemand aan het werk die zich enorm heeft verdiept in het oeuvre van de betreffende klassieke Nederlandse dichters, iemand die zag dat de vertaling aan bepaalde, hele hoge kwaliteiten moet voldoen om het werk toegankelijk te maken voor Duitstalige lezers. Dankzij zijn toewijding aan de tekst, maar ook zijn opmerkingen bij de gedichten achterin de bundel, vallen Hendrik Marsman en Gerrit Achterberg te ontdekken in het Duits, en dat in volle glorie’, aldus de jury.
De bekroonde bundel is Land ohne Ende, een keuze uit het werk van Gerrit Achterberg en H. Marsman, verschenen in 2016 bij Edition Rugerup, die eerder in het Duits vertaald werk uitgaf van Remco Campert, Frans Budé en Leonard Nolens. De laureaat Alfred Schreiber is emeritus hoogleraar wiskunde en didactiek aan de Universiteit van Flensburg. Hij heeft bloemlezingen samengesteld, dichtbundels en essays gepubliceerd en Spaanse en Nederlandse poëzie vertaald.
Naast de winnaar wil de jury een eervolle vermelding maken van het werk van de in 2022 overleden vertaler Rosemarie Still. Zij vertaalde poëzie van Hugo Claus, Hans Faverey, Erik Lindner, Geert Buelens, Paul Bogaert en Lucebert. Haar inzet voor de Nederlandstalige literatuur in het Duitse taalgebied en haar vinden van een eigen Duitse stem voor de door haar vertaalde schrijvers en dichters is indrukwekkend.
De jury bestond deze keer uit Christoph Buchwald (uitgever), Anna Eble (literatuurwetenschapper, vertaler en redacteur) en Gregor Seferens (vertaler, winnaar van de James Brockway Prize in 2007).
Vandaag bezocht ik de gisteren geopende tentoonstelling ‘Multiple-X’ van de Belgische fotograaf, schrijver en vertaler Eddie Bonesire (Gent, 1956).
De opening in kunstgalerie Levels trok gisteren tientallen belangstellenden. Dat is opmerkelijk veel, omdat Weißensee geen Berlin-Mitte is, om het maar zo uit te drukken. Toch vind je hier relatief viel kunstgaleries. Levels ligt bovendien op steenworp afstand van de kunstacademie Berlin-Weißensee.
Vandaag is het wat rustiger. Dat komt goed uit, want daardoor kan ik de fotograaf nog enkele vragen stellen. In de expositieruimte hangen 13 uiteenlopende fotowerken. Het zijn abstracte landschappen met gekleurde vlakken die op elkaar liggen. Ik zie spiegelingen en dieptes en ervaar een soort rust die ook de maker blijkt te ervaren. Daarover later meer. Eerst wil ik graag weten hoe de werken zijn gemaakt en hoe de maker op het idee is gekomen.
Het idee blijkt te zijn ontstaan tijdens de 14 editie van de Documenta in Athena. Dat was in 2017. Eddie Bonesire: “We zaten in een zaal waar kunstenaars aan het musiceren waren op zelfgemaakte muziekinstrumenten. In die mooie ruimte waar we ons vrij konden bewegen hingen kleine werkjes van een kunstenares waar ik nog nooit van gehoord had. Dat was Elisabeth Wild. Haar meisjesnaam was Polak. Ze was in Oostenrijk geboren in de jaren 30 en in 1938 om de bekende politieke redenen met haar ouders naar Argentinië geëmigreerd. Ze toonde interesse voor textielmotieven. Ze was gehuwd met een Zwitserse textielhandelaar die Wild heette. Later is ze terug naar Centraal Amerika geëmigreerd, naar Guatemala, samen met haar dochter Vivian Suter, die ook kunstenares is. Ze heeft tot het einde van haar leven in 2020 kleine collages gemaakt. Ze nam gewoon stukjes papier uit lifestyle magazines en maakte daar ruimtes mee, collages.”
De Belgische kunstenaar vond de werken van Elisabeth Wild weliswaar zeer spannend, maar het was niet zijn bedoeling die als fotograaf te imiteren. “Het zette mij tot nadenken aan”, legt hij uit, “wat zou je in de fotografie kunnen doen met stukken papier en daar een dynamische vorm aan geven.”
Bij hem thuis lag een grote stapel magazines die de deur uit moesten. Ze waren vooral gevuld met reclame voor bier, voor meubelen, voor architectuur, kleding, vakantie, noem maar op. “Die heb ik allemaal in stukjes gesneden en natuurlijk heb ik bepaalde vormen gezocht. Ik heb ze samengevoegd naar vorm en kleur en er een compositie van gemaakt”, aldus Eddie Bonesire.
Hij fotografeerde die compositie, bracht wijzigingen aan en fotografeerde nog een keer en nog een keer. Uiteindelijk zijn in elke foto 2 tot 5 opnames verwerkt. Eddie Bonesire: “Dat gebeurde dus niet op de computer maar in het fototoestel zelf. Wel met een digitale camera, maar net als vroeger met film op hetzelfde negatief. Dan kon je 2 of 3 foto’s maken zonder de film door te spoelen.”
Doordat hij met verschillende belichtingen werkte, ontstond een zekere transparantie van de stukjes papier. Sommige stukjes bleven de hele tijd liggen, andere werden weggenomen of er weer bijgelegd op een andere plaats. “En soms beweeg ik zelf rond die stapel papiertjes. Zo ontstaan die beelden. Ze zijn natuurlijk abstract, je kan die reclamewereld er eigenlijk niet meer in herkennen. Voor mij is het een abstracte compositie. Iet wat ik tegelijkertijd meditatief vind. Als ik ernaar kijk, geeft het me ook heel veel energie terug, ook door het hele proces wat erachter zit.”
Tot slot vraag ik of deze werkwijze uniek is. Het antwoord luidt nee. In de geschiedenis van de fotografie werden fotogrammen gemaakt. Die kun je volgens hem altijd nog maken. “In de donkere kamer neem je een blad fotopapier en je legt er voorwerpen of papiertjes of wat dan ook op. Je doet het licht aan en uit en je kunt de voorwerpen tussendoor bewegen. Dus het is hetzelfde principe als bij fotogrammen. Dat is een techniek die al meer dan 100 jaar bestaat. Dus ik heb niks uitgevonden, het is in de traditie van abstracte en experimentele fotografie.”
De foto’s in deze tentoonstelling zijn absoluut de moeite waard. Zelf ervaarde ik bij bepaalde werken ook de meditatieve momenten waar de kunstenaar eerder over sprak. Je denkt transparent papier te zien, maar dat is het niet. Ik zag ook dieptes en verbindingen die beelden en stemmingen in opriepen en me tegelijkertijd een gevoel van rust bezorgden.
Deze foto’s zijn voor de eerste keer in Berlijn te zien. Vorig jaar hingen er een vijftal in Brussel tijdens eencollectieve tentoonstelling met Belgische en Berlijnse kunstenaars. Wie ook van deze foto’s wil genieten kan alleen nog morgen en volgende week vrijdag, zaterdag en zondag terecht in de galerie Levels in Berlin-Weißensee. Een aanrader!
Eddie Bonesire ‘Multiple-X’ Een tentoonstelling van curatrice Marie-Therese Huppertz (Berlin Brussels Art Projects)
De Duitse schilder, beeldhouwer en fotograaf Gerhard Richter heeft de Nationalgalerie in Berlijn 100 kunstwerken ter beschikking gesteld. Vanaf vandaag tot en met 2026 kunnen bezoekers de werken bewonderen.
Richter was van 1971 tot 1993 professor aan de Kunstacademie Düsseldorf. Zijn werken behoren op de kunstmarkt tot de duurste van een nog levende kunstenaar.
Centraal in deze expositie staat de uit abstracte beelden bestaande cyclus “Birkenau” uit het jaar 2014. Deze cyclus is het resultaat van een lange en bewogen uiteenzetting van Gerhard Richter met de Holocaust en zijn weergave.
Basis van de werken vormen vier fotoafdrukken van het concentratiekamp Auschwitz-Birkenau die de kunstenaar op de vier doeken heeft aangebracht om ze vervolgens geleidelijk te beschilderen.
Gerhard Richter, 6 maart 2015, 2015 beschildere fotografie. Nationalgalerie, Staatliche Museen zu Berlin, Leihgabe der Gerhard Richter Kunststiftung
Met iedere verflaag verdween het geschilderde fotografische ontwerp iets meer tot het uiteindelijk niet meer zichtbaar was. Tot het werkt behoort ook een grote, vierdelige spiegel die tegenover de vier Birkenau beelden is opgesteld en zo voor nog een extra laag van de reflectie zorgt.
Naast de Birkenau cyclus zullen op de expositie rond de 90 andere werken van de kunstenaar uit meerdere ontstaansfasen te zien zijn waaronder “Besetztes Haus” (1989), “6 Stehende Scheiben” en “4.900 Farben” (2007). Een groot deel bevat ook werken van de indrukwekkende selectie beschilderde foto’s.
Gerhard Richter. 100 Werke für Berlin
Waar: Neue Nationalgalerie, Potsdamer Straße 50, 10785 Berlin
Wanneer: 01.04.2023 – 2026
Openingstijden:
Ma gesloten Di 10:00 – 18:00 uur Wo 10:00 – 18:00 uur Do 10:00 – 20:00 uur Vr 10:00 – 18:00 uur Za 10:00 – 18:00 uur Zo 10:00 – 18:00 uur
Blog Allard van Gent 