Blog Allard van Gent

Vandaag, precies 70 jaar na de bevrijding van München door de U.S. Army, opent het NS-Dokumentationszentrum zijn deuren. Rijkelijk laat. Dat is een reactie die in enkele Duitse media opduikt. De tentoonstelling over het nationaalsocialisme gaat in op de vraag waarom uitgerekend München de bakermat voor de nazi’s werd.

Op 30 april 1945 bezetten divisies van het 7e bataljon van de U.S.Army München, de stad die Hitler elf jaar eerder de hoofdstad van de beweging noemde. München was weliswaar bevrijd van de nazi’s, maar de stad wist haar verleden tientallen jaren lang te verdringen, onder andere door slogans als ‘wereldstad met hart’. Pas in 2001 besloot het stadsbestuur een documentatiecentrum over ‘het bruine verleden’ van München te bouwen.

Vandaag is het dan zover. Het centrum staat precies op de plek van de voormalige NSDAP-centrale, het zogenaamde ‘bruine huis’ in de Brienner Straße. Schuin tegenover het centrum staat de voormalige Führerbau waar in 1938 het Münchener Abkommen (Verdrag van München) werd ondertekend. Vanaf hier breidde de NSDAP zich enorm uit. Maar al in de jaren ’20 kwam uitgerekend uit deze nobele wijk ondersteuning voor Hitler en wel van uitgever Bruckmann, van kunsthandelaar Hanfstaengl of pianofabrikant Bechstein.

Het nieuwe museum probeert de speciale omstandigheden van de stad te belichten. Die leidden uiteindelijk dat de opkomst van Hitler werd ondersteund en hier de kiem van de Nationaalsocialistische Staat ontstond. Hierbij speelden zowel het maatschappelijke klimaat van de jaren ’20 alsook prominente vertegenwoordigers een rol. Destijds werd München binnen Duitsland een vergaarbak van reactionaire en racistische krachten. Minister-president Gustav Ritter von Kahr streefde een antidemocratische ‘Ordnungszelle Bayern’ na. In die periode leerde Hitler in München zijn medestrijders zoals Heinrich Himmler, Rudolf Heß of Ernst Röhm kennen.

De oppervlakte van de tentoonstelling bedraagt 1.000 vierkante meter en is verdeeld over vier etages. Het nieuwe museum richt zich primair op het nationaalsocialisme, maar houdt zich ook bezig met de stad München gedurende die periode, de misdaden van de inwoners uit München tijdens de Tweede Wereldoorlog en de moeilijke wederopbouw tot aan het actuele rechts-extremisme. Volgens directeur Winfried Nerdinger zal in de doorlopende tentoonstelling geen enkel origineel stuk, zoals bijvoorbeeld een uniform, te zien zijn. Dat is een bewuste keuze om esthetiseringen te vermijden. In een interview met Beierse radiozender B5 zei Nerdinger duidelijk:

“We zijn geen gedenkplaats. Op deze plek van misdaden houden we ons bezig met de misdadigers. Iedereen zal worden geconfronteerd met zijn omgeving. Dat wat ik gisteren heb gezien, daarvan kan ik niet gewoon afscheid nemen door het in de geschiedenis te laten opgaan. Deuren dicht en afgehandeld.”

Het museum kostte in totaal 28,2 miljoen euro en werd ontworpen volgens de plannen van het Berlijnse architectenbureau Georg Scheel Wetzel. De eenvoudige, witte kubus in Bauhaus-stijl wil niet zichzelf ensceneren, maar een bewust contrapunt vormen tot de plompe gebouwen in de omgeving die uit de tijd van het nationaalsocialisme stammen.

Om 13.00 uur werd het museum officieel geopend. Vanaf 16.00 uur vindt in het Amerikahaus de feestelijke plechtigheid plaats. Daarbij zullen o.a. minister-president Horst Seehofer (CSU), Charlotte Knobloch, presidente van de Israëlische cultuurgemeente München en Oberbayern en Romania Rose, voorzitter van de centrale raad van Duitse Sinti en Roma aanwezig zijn. Het museum is vanaf morgen voor het publiek geopend. Men verwacht jaarlijks circa 250.000 bezoekers.

Website museum: www.ns-dokuzentrum-muenchen.de

Bron: B5 aktuell ‘Die Eröffnungsfeier live‘