Te hoog morfinegehalte in maanzaadbroodjes
Maanzaadbroodjes zijn bestrooid met zaadjes van de slaapbol of bolpapaver (Papaver somniferum). Analytici van de Universiteit van Karlsruhe hebben nu in enkele exemplaren een dermate hoge concentratie opiaten gevonden dat een medische werking niet is uitgesloten. Blijkbaar hebben bakkerijen voordelig maanzaad in Australië gekocht dat helemaal niet voor consumptie bedoeld is.
Daar houdt een consument waarschijnlijk nauwelijks rekening mee. En ook de levensmiddelenchemicus Manela Mahler was enigszins verrast. Bij de analyse van maanzaadbroodjes op het chemische onderzoeksinstituut Karlsruhe stuitte ze in vier gevallen op een ongewoon hoge concentratie morfine. Een verdovend middel en zogenaamd opiaat dat door de bolpapaper planten wordt geproduceerd. Medici gebruiken het als pijnbestrijdingsmiddel, morfine werkt bovendien temperend, onder omstandigheden zorgt het echter ook voor euforische toestanden:
“De maximale hoeveelheid na onderzoek lag bij 6.259 microgram morfine per kilo van de totale hoeveel onderzocht materiaal. Dat is zeer veel. Wanneer je als kind, als je ongeveer 15 kilo weegt, een dergelijk maanzaadbroodje eet, dan benut je al 200% van de zogenaamde toxicologische grenswaarde ArfD.”
Dat betekent: het kind zou in dat geval dubbel zo veel morfine tot zich nemen als de Europese Overheid voor levensmiddelenveiligheid nog voor acceptabel houdt. Volwassenen daarentegen bleven ook bij zes milligram in een broodje onder deze drempel, omdat ze meer wegen en minder opiaat per kilo lichaamsgewicht opnemen.
Niet geschikt voor consumptie
Het onderzoeksinstituut beoordeelde de opvallende broodjes in ieder geval als “niet geschikt voor consumptie”. Dirk Lachemeier, leider van de afdeling “Plantaardige levensmiddelen”:
“Deze referentiedoses werden bepaald aan de hand van de laagste dosis waarbij een werking werd beschreven. In zoverre is het niet helemaal van de hand te wijzen dat men bij gevoelige consumenten dan misschien inderdaad in het bereik zou kunnen komen waar een werking optreedt.”
De levensmiddelenchemici uit Karlsruhe weten ondertussen hoe het tot de verontreiniging van de maanzaadbroodjes met het verdovende middel kwam:
“We hebben vastgesteld dat drie van de vier maanzaadproeven op een Australische oorsprong duidde. En dat is ook plausibel, omdat men weet dat in Australië maanzaad wordt verbouwd voor de winning van morfine voor farmaceutische doeleinden. En als afvalproduct komen dan quasi deze maanzaadjes tevoorschijn die dan ook wereldwijd worden verkocht en blijkbaar dermate voordelig is dat het de moeite waard is ze ook hier naartoe te importeren. En die onderscheiden zich juist door dit zeer hoge opiaatgehalte.”
Bakkerijen kopen maanzaad dat niet alleen voor broodjes bestemd is
Blijkbaar treedt het probleem dus alleen op, omdat er bakkerijen zijn die koste wat het kost voordeliger willen produceren. Dan maakt het schijnbaar niet uit dat het maanzaad dat ze inkopen helemaal niet voor broodjes bestemd is.
“Dat is dan de variëteit planten die speciaal geselecteerd worden om hoge gehaltes morfine te bevatten en niet de normale variëteit zoals wij die hier in Europa voor de consumptie van levensmiddelen kweken.”
Bij het vierde broodje met het veel te hoge morfinegehalte kon Manuela Mahler niet verklaren waar het gebruikte maanzaad vandaan kwam.
“Er kon geen betrouwbare bron worden vastgesteld. Het zou ook Australië geweest kunnen zijn, maar dat weten we niet.”
Thebaïne kan krampen veroorzaken
In twaalf bakwaren met maanzaad ontdekte de werkgroep bovendien een hoog gehalte thebaïne. Deze stof telt eveneens tot de groep opiaten. Mogelijkerwijs gaat ook van deze substantie in dergelijke hoge concentraties een gevaar voor de gezondheid uit, aldus de analytici in Karlsruhe. Het is bekend dat thebaïne krampen kan veroorzaken.
“Wat men wellicht nog zou moeten noemen is dat door de verwerking van maanzaad het gehalte gereduceerd kan worden. Als ik bijvoorbeeld het maanzaad afspoel, omdat de opiaten zich alleen op de oppervlakte van het zaad bevinden. Dus er zijn absoluut mogelijkheden dit gehalte in het eindproduct te vermijden. Men moet ook bedenken dat we in totaal vijf proeven hadden waarbij we geen opiaat konden vinden. Het gaat dus ook zonder deze stoffen.”
Hoe kritisch hoge opiaatgehaltes in maanzaadbroodjes voor consumenten zijn, dat kan Dirk Lachenmeier nog niet zeggen. Dat moeten anderen nu beoordelen. Zijn werkgroep wil de onderzoekingen van bakwaren voorlopig voortzetten.
“We hebben het rijk, dat houdt in het ‘Bundesinstitut für Risikobewertung’, om een beoordeling van deze gehaltes gevraagd, omdat er nog onvoldoende gegevens voorhanden zijn. Die beoordeling is momenteel in volle gang. Dat is allemaal acuut en fris.”
Op 8 september startte in Berlijn het ‘Krimi-Festival’. Vrijwel dagelijks zijn auteurs van literaire misdaadromans te gast in Galerie Café Brel aan de Savignyplatz of bij Stilwerk aan de Kantstrasse 17. Het festival duurt tot 11 december.
