Blog Allard van Gent

AfD, nou en?

Zo luidt de titel van de column op dagblad Tagesspiegel van vandaag. Journalist en columnist Armin Lehmann gaat in op de verkiezingen in de Duitse deelstaat Mecklenburg-Vorpommern op 4 september. De media-aandacht zal groot zijn, want de rechts-populistische Alternative für Deutschland (AfD) lijkt niet meer te stoppen. Met alleen nog de SPD voor zich en de CDU achter zich kan dit de op-een-na-grootste partij worden. “Natuurlijk is dat ergerlijk”, schrijft Lehmann. “Natuurlijk moeten de fouten in herinnering worden geroepen die de gevestigde partijen hebben gemaakt, met name de CDU onder bondskanselier Angela Merkel. Maar de revolutie van rechts zal ook dit keer uitblijven. In plaats van voor iedere verkiezing op de lijstjes met procenten te staren en te hyperventileren zou het nuttiger zijn inzicht te tonen: we moeten deze partij uithouden, ook in de Tweede Kamer (Bundestag); en we kunnen die partij uithouden, want het blijft een vermomd gedaante dat schrik inboezemt.”

De journalist vindt dat de AfD in tijden van oorlogen, crises en globale vluchtelingenstromen nog het beste is wat Duitsland kan overkomen. “Kijk je naar de rest van Europa, naar Nederland, naar Oostenrijk, dan is de AfD onder de rechts-populistische partijen wellicht de zwakste”, schrijft Armin Lehmann. Volgens hem ligt de zwakte in het feit dat de partij weet dat ze niet te radicaal mag worden om werkelijk vaste voet te krijgen. “Dat maakt de partij op lange duur ongevaarlijker dan het momenteel lijkt”

Volgens Lehmann kan de politiek momenteel doen wat ze wil, de AfD aanhangers raakt het niet. “De grote coalitie heeft het pakket veiligheidsmaatregelen verscherpt, Duitsland voert sinds lange tijd het strengste asielbeleid en daarbij zijn er nauwelijks landen die Duitsland niet als veilig land van herkomst indeelt en bovendien is de grote stroom vluchtelingen weggeëbd. Toch functioneert de AfD als een vergaarbak van mensen die tegen alle soorten politiek van de gevestigde partijen zijn. Onder deze burgers bevinden zich veel mensen die ook zonder fouten van de regering niet voor rede vatbaar zijn gebleven, omdat ze eigenlijk helemaal niet geïnteresseerd zijn in politiek. Wat dat betreft is het bijna een ware prestatie van de AfD dat ze steeds meer niet-kiezers ‘politiek actief ‘ laat zijn. Voor deze groeiende groep zijn de SPD en CDU een eenheidspartij”, schrijft Lehmann.

Men moet nogmaals de begintfout van Angela Merkel in herinnering roepen, schrijft Lehmann, “Ze wilde niet dat de conservatieve Berliner Kreis (clubje CDU-politici uit de regering en deelstaten) onder leiding van Alexander Gauland invloed zou krijgen binnen de CDU. Merkel wilde liever het supergrote midden, omdat ze daar de SPD kleiner kon maken, de randen daaromheen interesseerde haar niet”, schrijft Lehmnann. “Iemand als Edmund Stoiber wordt niet moe te blijven herhalen dat deze “buitensluitingspolitiek’ de AfD zeer heeft geholpen. Nu doet Merkel dat, wat ze het beste beheerst: afwachten”, aldus de journalist in Tagesspiegel.

In Mecklenburg-Vorpommern heeft Merkel weliswaar haar kieskring, maar de CDU is daar volgens Lehmann sowieso slechts een juniorpartner in de coalitie van christendemocraten en sociaaldemocraten (rot-schwarz). Zolang die coalitie blijft is Schwerin (hoofdstad van Mecklenburg-Vorpommern) voor de bondskanselier geen zaak van politiek belang of met een beleidsbepalend effect. “Alleen afwachten functioneert echter ook niet, want de politiek moet haar mening geven en dat wederom kan Merkel niet”, schrijft Lehmann. Volgens hem moeten de gevestigde partijen aandachtig geduldig blijven met de mensen die angsten hebben; “moeten  ze de eigen politiek, ja eigen principes als een gebedsmolen verduidelijken, verdedigen, debatten over de toekomst toelaten en afwijzing dulden.”

In plaats daarvan worden er volgens de journalist steeds meer nieuwe eisen en vorderingen luid en met een groot gebaar naar buiten gebracht. Het is een merkwaardige innerlijke onrust uit angst nog meer kiezers te verliezen. De eis een boerkaverbod in het leven te roepen is een voorbeeld. Ook de SPD is volgens hem Lehmann enkel nog een verkiezingsmanager. In deelstaat Rheinland-Pflalz heeft Malu Dreyer (SPD) de verkiezingen gewonnen door zich dichter aan de zijde van de bondskanselier te scharen dan aan de zijde van de CDU-uitdager in Rheinland-Pflalz. In Mecklenburg-Vorpommern wint waarschijnlijk Erwin Sellering (SPD), omdat hij Merkel verantwoordelijk maakt voor de vluchtelingencrisis en zinnen uitspreekt die ook AfD-functionarissen uitspreken. De AfD wordt hierdoor niet kleiner. Als ze gekozen is zal ze zichzelf weer afschaffen, schrijft Lehmann. “Want verantwoordelijkheid kent de partij niet.”