Dichteres wint belangrijke literatuurprijs voor proza

Nora Gomringer (r) wint Ingeborg-Literatur-Preis 2015. Foto Johannes Puch - www.johannespuch.at

Nora Gomringer (r) wint Ingeborg-Literatur-Preis 2015. Foto Johannes Puch – www.johannespuch.at

Staat de microfoon aan? Test, test.
Staat de microfoon aan? Oké, dus ik hoop dat het zo lukt.
Hallo. Hallo. Eerste dag.
Mijn naam is Nora Bossong, ik schrijf een tekst
of beter gezegd shit.
Mijn naam is Nora Bossong, dit hier is het onderzoek bij de tekst ‘De god van de verloren dingen’. Oké.
Eerste dag.
Weergave. Oké. Recording loopt. Oké.
Ik bezoek de familie Terp. Mevrouw Terp woont met haar dochter Evely op de vijfde verdieping, Gönnerstraße 18.

Dat is de vertaling van de tekst waarmee de Duitse dichteres Nora Gomringer (1980) haar lezing op de eerste dag van de *Ingeborg-Bachmann-Preis begint. Na het horen van de eerste zin weet je niet of ze al is begonnen of dat ze de microfoon test alvorens ze beginnen wil. Pas als ze leest ‘Mijn naam is Nora Bossong’ weten de luisteraars dat de eerste zin bij het verhaal Recherche (onderzoek) hoort.

Nora Gomringer leest haar tekst voor als een gelouterde spreekster van hoorspelen. Haar jarenlange ervaring als performing poet blijkt een groot voordeel. Maar wie goed luistert, merkt dat het verhaal bijzonder knap in elkaar steekt. Nadat Nora Bossong haar microfoon heeft getest, staat er dat ‘ze een rode mantel draagt als ze bij ons aanbelt’. Het perspectief is verschoven naar Evelyn, de dochter van mevrouw Terp op de vijfde verdieping. Evelyn oefent in het opnemen van intense indrukken bij andere mensen. Ze wil immers actrice worden.

Als de schrijfster Nora Bossong even later aan mevrouw Terp vraagt waar zijn kamer was, word ik als lezer nieuwsgierig. Die nieuwsgierigheid houdt het hele verhaal aan. Geen nieuwsgierigheid naar feitjes als ‘welke kamer, welke persoon, is hij dood, waarom?’, maar nieuwsgierig naar de volgende regel, het volgende woord. Immers, iedere zin staat als een huis en bevat nieuw, interessant materiaal. Nora Gomringer schrijft in prachtige beelden zonder dat je over de adjectieven struikelt. Die heeft ze niet nodig. Neem nou deze zin, die opduikt als Nora Mossong bij de heer Thomas aanbelt en vraagt of ze even binnen mag komen om wat vragen te stellen. Hij antwoordt met ‘ja’ en dan staat er:
Bei Herr Thomas ist alles durcheinander, einschließlich Herrn Thomas.  (Bij mijnheer Thomas is alles door elkaar, mijnheer Thomas meegerekend).
Eén eenvoudige zin waarbij je meteen een beeld hebt van mijnheer Thomas en de ruimte waarin hij woont. Het is soms lachen geblazen in de woning van mijnheer Thomas, een man die heerlijke onzin uitkraamt, maar waarbij je je wel afvraagt of het niet een geniale gek is? Immers, hij speelt als een dichter met woorden, maar heeft wel de realiteit en ook de vragen van Nora Bossong uit het oog verloren.

Nora Gomringer (foto Johannes Puch - http://www.johannespuch.at)

Nora Gomringer (foto Johannes Puch – http://www.johannespuch.at)

De bezoeken die Nora Bossong aan de huisbewoners aflegt vertellen het verhaal. Schrijfster Nora Gomringer maakt daarbij geregeld en op doeltreffende wijze gebruik van perspectiefwisselingen om duidelijk te maken wat zich in dit huis allemaal afspeelt en heeft afgespeeld. Het is bijvoorbeeld de verteller in het verhaal die zegt, dat Nora Bossong in het trappenhuis zit en even een pauze inlast. Dan laat de verteller de lezer weten dat Nora zich een aantal dingen afvraagt: “Ben ik een schrijfster of een oorlogsverslaggever? Is het mij ernst, wat het vertellen betreft? Waar is de jongen naartoe? Tobias Gerling. 13 jaar. Gestorven na een val van de vijfde verdieping, van het balkon van de woning van de familie Terp.”

Na bovenstaande weten we dat Tobias van het balkon is gevallen. Nora Bossing vraagt zich nog meer af, alleen op een andere manier in beeld gebracht: “Moeder Terp en dochter Evelyn doen op die dag kort boodschappen, door de politie via het mobieltje tussen schappen met conserven en het schap met graanproducten Quinoa, tarwe, maismeel, alle andere soorten meel en oliën, op de hoogte gebracht van de dood van het pleegkind. De politie had het nummer nog van Evelyns aangifte vanwege het aanstoot geven in het openbaar toen ze het kleine meisje niet uit de paskamer van Karstadt (red. = bekende Duitse warenhuisketen) wilde laten gaan. “Intense indrukken” had ze als verklaring opgevoerd en de hele tijd gezegd, dat dit het huiswerk is van iemand die een goede toneelspeler wil worden.”

‘unieke stemmenpolyfonie’

De 16 pagina’s tellende tekst bevat tal van lagen en verwijzingen, maar die doen geen afbreuk aan de vlotheid van het verhaal. Na de lezing in Klagenfurt geven de leden van de zevenkoppige jury meteen hun mening. Sandra Kegel (FAZ-redactrice van het Feuilleton-katern) zegt dat de schrijfster erin is geslaagd een uitermate complex vormgegeven fantasiespel neer te zetten, een vernietigingskomedie. Een zelfbespiegelende tekst over het zoeken naar de waarheid en die leeft van de voortdurende perspectiefwisseling en een unieke stemmenpolyfonie voortbrengt. Juri Steiner (kunsthistoricus en Germanist) noemt het een kosmisch experiment waarin het huis als symbool voor het hele universum gezien kan worden. Hij heeft het over ‘goddeeltjes’ en verwijst hiermee naar de kwantummechanica. De schrijfster Bossong is het goddeeltje in een permanente versnelling. Ter aanvulling van zijn motief heeft hij het over The answer is the universe. But what is the question? Dat is volgens hem het raadselachtige aan het verhaal, omdat het antwoord – de wereld dus – er is. Hubert Winkels (journalist en literatuurrecensent) noemt het literatuur-in-literatuur-in-literatuur en vindt het mooi beschreven dat je als lezer weet, dat eigenlijk iedereen in huis schuldig is aan de dood van de jongen. Hij noemt ook Goethes Erlkönig die tegen het einde in het verhaal opduikt. Hildegard Keller (literatuurwetenschapster en literatuurrecensent) roemt vooral de ondoorgrondelijkheid in het verhaal, dat het er ook over gaat wat er in dat huis allemaal wordt verzwegen. Stefan Gmünder (literatuurredacteur bij ‘Der Standard’) zegt dat het in het verhaal om schepping gaat, om uit niets anders dan taal een wereld, een kosmos te creëren met zo veel perspectieven. Het is volgens hem ook een tekst over het schrijven en hij vindt de constructie ‘waanzinnig goed gemaakt’. Klaus Kastberger (Germanist en literatuurrecensent) merkt op dat zowel  de jury als het publiek aan het verhaal hebben meegewerkt. “We waren onderdeel van een gesimuleerde realiteit”.  In het verhaal komt de Ingeborg-Bachmann-Preis inderdaad letterlijk voor: “Het zijn weer die dagen waarin de prijsuitreiking bij omroep 3sat wordt uitgezonden.” Kastberger vraagt zich hardop af of de tekst de lijn van de historistische avant-garde doortrekt of dat het een voor de media in scene gezette tekst is en het om de mediale setting gaat.

Nora Gomringer neemt de prijs en de bloemen met tranen in de ogen in ontvangst. Ze vertelt dat de prijsuitreiking hard is en dat ze het hopen en lijden van de collega’s kan voelen. Het toeval wil dat ik Nora Gomringer twee weken geleden voor het eerst persoonlijk leerde kennen tijdens het poëziefestival in Berlijn. Drie dagen lang werkte ik als vertaler met haar en de Vlaamse dichteres Maud Vanhauwaert in een workshop, onderdeel van het project VERSSchmuggel. Ik voelde me bijzonder vereerd met de twee sympathieke en levendige dichteressen samen te mogen werken. Twee vrouwen die met passie aan hun teksten werken, die daarbij gevoelens niet uit de weg gaan en echt alles geven. “Misschien werk ik nu wel samen met de toekomstige winnares van de Ingeborg-Bachmann-Preis”, dacht ik nog nadat Nora me vertelde dat ze was uitgenodigd aan de gerenommeerde Ingeborg-Bachmann-Preis deel te nemen.

Jurylid Sandra Kegel Foto: ORF/Johannes Puch.

Jurylid Sandra Kegel Foto: ORF/Johannes Puch.

* Ingeborg-Bachmann-Preis
Ter nagedachtenis aan de Oostenrijkse schrijfster Ingeborg Bachmann riep de Oostenrijkse stad Klagenfurt in 1976 de Ingeborg-Bachmannpreis in het leven. Deze wordt sinds 1977 tijdens het meerdaagse evenement Tage der deutschsprachigen Literatur (Dagen van de Duitstalige literatuur) uitgereikt.

De prijs (€25.000) geldt als één van de belangrijkste literaire onderscheidingen in het Duitstalige gebied (Duitsland – Oostenrijk – Zwitserland). Soms bestaan de teksten uit een stuk van een roman, soms zijn het op zichzelf staande stukken proza. De nog niet eerder gepubliceerde tekst wordt tot het moment van voorlezen geheim gehouden. Het voorlezen mag niet langer dan 30 minuten duren.

Sinds 2008 nodigen de zeven juryleden jaarlijks twee schrijvers uit om deel te nemen. Daarom bedraagt het aantal deelnemers jaarlijks 14 schrijvers. Vóór 2008 bestond de jury uit negen leden en deden er 18 schrijvers mee.

Het verhaal Recherche staat als pdf-bestand op internet. De tekst direct als pdf-bestand downloaden kan hier.

Lezing + commentaar jury op video (pagina scrollen)

 

Advertenties

Internationaal poëziefestival Berlijn

poesieberlinOp vrijdag 19 juni gaat om 17:00 uur in de Akademie der Künste voor de 16e keer op rij het Poesiefestival Berlin van start. Dit festival opent met de voorstelling Aufs Maul geschaut – Mit Luther in die Welt der Wörter en de klankinstallatie Freude.

De uit Bremen afkomstige schrijver en slam-poet Bas Böttcher opent de voorstelling met zijn performance Martin Luther – Whistleblower 1.0 – Slam Poem (première). De in Berlijn en Istanbul levende schrijfster Oya Erdoğan opent de klankpresentatie met een gedicht.

Nog even iets over Luther. “Je moet het volk naar de mond kijken en zo de bijbel vertalen”, zou Luther gezegd hebben. De Lutherbijbel is vandaag de dag actueler dan ooit, omdat in oktober 2016 – precies op tijd voor het het jubileum van de Reformatie 2017 – een nieuwe Lutherbijbel verschijnt.  Wie meer wil weten over Luther en Duitse taal kan hier (NL) terecht, meer informatie over de totstandkoming van de nieuwe Lutherbijbel staat hier (D).

Nacht van de poëzie
Om 19:00 uur is het tijd voor Weltklang – Nacht der Poesie. Hier wordt in een concert van stemmen en talen niet alleen de rijkdom van de hedendaagse poëzie gepresenteerd, maar ook de grote verscheidenheid van uitgangspunten, thema’s en vormen. Dichters uit alle delen van de wereld geven performances, lezen voor en zingen in hun moedertaal, zonder dat iemand de teksten vertaalt. Exclusief voor deze avond verschijnt een Duitstalige bloemlezing met de Duitse versies van de teksten om mee te lezen. Te zien en te horen zijn Zang Di (1964, Peking, China), LaTasha N. Nevada Diggs (1970, New York, USA), Jochen Distelmeyer (1967, Bielefeld, Duitsland), Elena Fanailova (1962, Woronesh, Rusland), Reiner Kunze (1933, Oelsnitz/Ertsgebergte, Duitsland), L-ness (1979, Nakuru, Kenia), Márió Z. Nemes (1982, Ajka, Hongarije), Christian Prigent (1945, Saint-Brieuc , Frankrijk) en Lisa Robertsons (1961, Toronto, Canada).

ZATERDAG

Op deze tweede dag dragen Berlijnse dichters op zeven plekken in de stad hun gedichten voor en maken daarmee de poëzie toegankelijk voor passanten en bezoekers. Hieronder de plekken én de bijbehorende dichters:

1)
14:00 – 16:00 Charlottenburg-Wilmersdorf
Museum Charlottenburg-Wilmersdorf
Met Nadja Küchenmeister, Björn Kuhligk, Eugene Ostashevsky, Monika Rinck, Ulf Stolterfoht en  Judith Zander. Presentatie: Simone Kornappel

2)
14:00–16:00 Pankow
Hof des Kultur- und Bildungszentrums Sebastian Haffner, Prenzlauer Allee 227/228. (Bij slecht weer in de expositiehal)
Met Shane Anderson, Christian Filips, Catherine Hales, Bert Papenfuß, Friederike Scheffler en Donna Stonecipher. Presentatie en muziek: Aurélie Maurin

3)
15:00–17:00 Friedrichshain-Kreuzberg
Café van de Pablo-Neruda-Bibliothek, Frankfurter Allee 14a
Met Tomica Bajsić, Orsolya Kalász, Stephan Reich, Katharina Schultens, Jan Skudlarek en Tzveta Sofronieva. Presentatie: Matthias Kniep

4)
15:00–17:00 Treptow-Köpenick
Wagendorf Lohmühle, Lohmühlenstraße, Ecke Kiefholzstraße. (Bij slecht weer ook hier)
Met Max Czollek, Eberhard Häfner, Anna Hetzer, Tobias Roth, Lea Schneider en Mikael Vogel  Muziek: Frank Gratkowski en Matthias Schubert. Presentatie: Johannes CS Frank

5)
16:00–18:00 Neukölln
Voor het atelier bij ‘Galerie im Körnerpark‘. (Bij slecht weer in de galerie in het Körnerpark)
Met Timo Berger, Luis Chaves, Birgit Kreipe, Norbert Lange, Karla Reimert en Kristin Schulz
Presentatie: Tobias Herold

6)
16:00–18:00 Spandau
Voor het ‘Gotischen Haus’, Breite Straße 32. (Bij slecht weer in het ‘Gotischen Haus’)
Met Andreas Altmann, Maroula Blades, Sonja vom Brocke, Ronen Altman Kaydar, Jinn Pogy en Rainer Stolz. Presentatie: Patrick Hutsch

7)
18:00–20:00 Mitte
Galerie Manière Noire, Waldenserstr. 7a. (Bij slecht weer ook hier)
Met Dmitrij Dragiljew, Thomáš Glanc, Hendrik Jackson en Ilya Rivkin. Presentatie: Hendrik Jackson

Kwame Dawes
Om 17:00 uur gaat de schrijver en uitgever Kwame Dawes (Ghana/Jamaica) in gesprek met Susanne Stemmler (cultuurmanager, Berlijn) en Dr. Volker Riehl (adviseur/hulporganisatie Misereor). Kwame Dawes schrijft gedichten vol muzikaliteit en ritme. Als uitgever houdt hij zich bezig met de positie vasn e poezie uit Afrika op de internationale boekenrekken. Hij was ook meermaals te gast op Poetry International in Rotterdam. Lees hier meer over hem op de website van Poetry International.

Christian Prigent
Om 18:30 uur gaat de Franse schrijver Christian Prigent in gesprek met schrijver en vertaler Christian Filips (Duitsland) en literatuurwetenschapster en vertaalster Aurélie Maurin (Duitsland/Frankrijk). Bij dit gesprek is een tolk aanwezig.

Expresbrief aan Europa
Om 20:00 uur komen de groten uit de literatuur- en muziekwereld bij elkaar om samen te performen, te lezen en een première voor te stellen. De avond gaat van start met de door de schrijvers gezamenlijk samengestelde “Expresbrief aan Europa”. Deze brief stelt vragen, formuleert wensen en kritiek, spreekt over de paradoxen van de continenten en over opgelegde vooroordelen, die tot negatieve tradities leidden, en over pijn. De avond wordt muzikaal begeleid door trompettist El Congo Allen, die al met grootheden als Lauryn Hill, Patrice en Aloe Blacc optrad. Hij begeleidt de Zuid-Afrikaanse dichteres Natalia Molebatsi, die haar gedichten met jazzklanken combineert en waarbij het gaat over de rechten van vrouwen maar ook over alledaagse situaties zoals liefde, angst en trouw. Ook van de partij zijn Kwame Dawes Ghana/Jamaica/USA), Chenjerai Hove (Zimbabwe), Warsan Shire (Somalië/GB). De combinatie van de drie hiphop fenomenen L-ness (Kenia), Diamondog (Angola/Duitsland) en Amewu (Duitsland) belooft een hete afsluiting van deze avond, die wordt gepresenteerd door de Duitse dichteres Uljana Wolf.

ZONDAG

De toekomsten van de dichtkunst
Om 13:00 uur begint het colloquium Die Zukünfte der Dichtung. In de dialoog tussen praktijk en theorie wordt onderzocht in welke richtingen de poëzie zich in de toekomst kan ontwikkelen. Zowel al in de praktijk bestaande vormen alsook nieuwe concepten worden besproken: poëzie voor digitale media, meertalige poëzie en collectieve schrijfprojecten. De deelnemers: LaTasha N. Nevada Diggs (dichteres, USA), Ricardo Domeneck (dichter, Brazilië / Duitsland), Steven J. Fowler (dichter, UK), Kenneth Goldsmith (schrijver, USA), Léonce W. Lupette (dichter, Argentinië / Duitsland), Tristan Marquardt (dichter, Duitsland), Cia Rinne (dichteres, Zweden / Duitsland), Peer Trilcke (literatuurwetenschapper, Duitsland). Presentatie: Thomas Böhm (Literatuurbemiddelaar, Duitsland). Evenement met tolk.

Lisa Robertson
Om 17:00 uur een poëziegesprek waarbij de Canadese dichteres in gesprek gaat met de Duitse dichteres en uitgeefster Daniela Seel. Evenement met tolk.

Poëzie en religie: Thora – Bijbel – Koran
Joden, christenen en moslims geloven in een god. Op veel plekken, waar deze drie religies elkaar tegenkomen, ontstaan conflicten, vroeger en nu. Een gesprek met prof. Angelika Neuwirth (linguïste, Berlijn), Dr. Dietmar Molthagen (historicus, Berlijn), Leopold von Verschuer (regisseur / toneelspeler, Berlijn), Dr. Tuba Isik. Presentatie: Dr. Mattias Kroß (filosoof, Berlijn).

Thora – Bijbel – Koran: theatrale installatie
Alle drie de heilige teksten kennen de contrasten licht en schaduw, vuur en water of ‘de uitstorting van de Heilige Geest’. Professionele zangers zullen de echo’s ten gehore brengen die de heilige boeken van het jodendom, het christendom en de islam als poëtische werken met elk een eigen traditie van declamatie uitbeelden. Het Berlijnse Vokalquintett Berlin zal punctueel vanuit een positie midden in het publiek als muzikale tegenstelling en echo fungeren. Met Aviv Weinberg (koorleidster, Berlijn), Murat Üzel (priester, Berlijn), Mohamed Al-Hakim (Qari, Berlin), Oya Erdoğan (schrijfster, Berlijn), Leopold von Verschuer (regisseur / toneelspeler), Vokalquintett Berlin.

MAANDAG

Tegen de stroming – nieuwe poëzie uit Polen
Om 17:30 start Gegen die Strömung – Neue Lyrik aus Polen. Drie Poolse dichters, drie generaties, drie plekken, drie zeer verschillende stemmen komen hier bij elkaar. In een lezing en gesprek geven ze een blik in het rijke en veelvoudige hedendaagse poëzielandschap en nodigen de gasten uit op een reis door het buurland. Met Katarzyna Fetlińska (dichteres, Polen), Marta Podgórnik (dichteres, Polen) en Dariusz Sośnicki (dichter, Polen). Presentatie: Karolina Golimowska (literatuurwetenschapster en vertaalster, Berlijn)

Poetry goes public: nieuwe formules – oude gebruiken
Om 19:00 uur gaat Poetry goes public: Neue Formate – Alte Gebräuche van start. Voor de aanwezige hedendaagse dichters zijn de technische mogelijkheden van deze tijd vanzelfsprekend. Ze experimenteren met klanken en visuele elementen. Hun op tekst gebaseerde kunst plaatsen ze op internet, open voor interactiviteit met andere gebruikers. De klassieke vorm van het boek raakt steeds verder op de achtergrond, terwijl het spreken tot publiek een renaissance beleeft. Orale tradities in nieuwe vorm – weerspiegelt dat de toekomst van de poëzie? Met Crispin Best (dichter, UK), Matilde Campilho (dichteres, Portugal), Annika Henderson (musicus, UK), Karl Holmqvist (visuele kunstenaar, Zweden), Hanne Lippard (visuele kunstenares, Noorwegen). Presentatie: Ricardo Domeneck (dichter, Brazilië / Duitsland).

Goldsmith Late Night – een avond met Kenneth Goldsmith
Kenneth Goldsmith is een van de sterren van de conceptuele literatuur. Met verve en humor verlegt hij grenzen van wat wij gewoonlijk onder poëzie verstaan.  Dat leverde Goldsmith niet alleen 40.000 volgers op Twitter op – hij was ook de eerste poet laureate van het Museum of Modern Art in New York en las voor in het Witte Huis bij de Amerikaanse president en mevrouw Obama. Dit evenement is Engelstalig.

DINSDAG

En het verroert zich  – nieuwe poezige uit Nederland en Vlaanderen
Om 17:30 gaat onder de titel Und es bewegt sich – Neue Lyrik aus den Niederlanden und Flandern een interessant poëziegesprek van start. Waar verlopen de grenzen van een gedicht naar de andere vormen van schrijven en naar de performance acts? Maud Vanhauwaert (1984) behoort tot de groep jonge taalkunstenaars voor wie poëzie ook performance is. De Nederlandse dichter K. Michel (1958) – gevreesd voor zijn diepzinnige eenvoud – wordt gelezen als poëzie van de gestes tot poëzie van de dingen. Maud Vanhauwaert (dichteres, België) en K. Michel (dichter, Nederland) in gesprek met Astrid Kaminski (journaliste, Berlijn).

VERSschmuggel
Om 19:00 uur gaat het evenement VERSschmuggel (VERSsmokkel) van start. Hierbij ontmoeten dichteressen en dichters uit Nederland en Vlaanderen hun Duitstalige collega’s en vertalen elkaars werk onderling. De vertaalworkshop VERSschuggel werkt met een bijzondere methode: de vertaling van poëzie met poëzie. De dichteressen en dichters werken in paren samen en zetten de gedichten van de ander op basis van interlineaire (letterlijke) vertalingen om in de eigen poëtische taal, ondersteund door literaire vertaalsters en vertalers. Zo ontstaat een directe uitwisseling die het ‘smokkelen’ van stilistische samenhangen, culturele connotaties en poëtische tradities in de eigen taal mogelijk maakt. De resultaten worden op deze avond in een tweetalige lezing voorgesteld en verschijnen als bloemlezing bij uitgeverij Das Wunderhorn bij de Frankfurter Buchmesse 2016, waar Nederland en Vlaanderen als gastland vertegenwoordigd zijn.
Met Mustafa Stitou (Nederland) en Jan Wagner (Duitsland), K. Michel (Nederland) en Michael Speier (Duitsland), Anneke Brassinga (Nederland) en Oswald Egger (Italië), Els Moors (België) en Daniela Seel (Duitsland), Paul Bogaert (België) en Farhad Showghi (Duitsland), Maud Vanhauwaert (België) en Nora Gomringer (Duitsland). Presentatie: Aurélie Maurin (literatuurwetenschapster, vertaalster)

3door3
Tot slot gaat om 21:00 uur de lezing 3durch3 spezial van start. Hierbij gaat het om een special van de spraakkunstreeks 3durch3 uit Kassel en Stuttgart. Christians Steinbacher, meester van het metrum uit Linz, leest uit zijn nieuwe bundel Tief sind wir gestapelt. De uit het Tsjechische Liberec afkomstige Pavel Novotny draagt spreekgedichten voor in het Tsjechisch en Duits en stelt zijn radiofoon-werkplaats voor. De Duitse schrijfster Ginka Steinwachs, die in Berlijn en op Mallorca woont, trakteert het publiek op korte verhalen.

WOENSDAG

Nooit meer vind ik een land als dit
Om 17:30 gaat de Russische dichteres Elena Fanailova in gesprek met Eugene Ostashevsky (dichteres, Berlijn). Elena Fanailova is de vertegenwoordigster van een nieuwe vorm van Littérature engagée, echter zonder ideologische tendens. Haar gedichten vertellen over de crises en oorlogen in haar land: van Afghanistan, de Tsjetsjeense Republiek en het conflict in de Oekraïne.

Chinese poëzie tussen Oost en West
Vanaf 19:00 uur een lezing en gesprek over de meer dan 3.000 jaar oude Chinese geschiedenis van de poëzie en de radicale veranderingen van de Europese Modernen: Yang Lian, Zang Di, Ming Di und Wang Pu tonen aan welk potentieel in deze confrontatie zit. Met Zang Di (schrijver, China), Yang Lian (schrijver, China / Duitsland / GB), Ming Di (schrijfster, China / USA), Wang Pu (schrijver, China / USA). Presentatie: Daniel Bayerstorfer (vertaler, München).

Antropoceen
Om 21:00 begint de avond met Axel Goodbody, specialist voor ecologische literatuur. Volgens het Antropoceen is de aarde vandaag de dag in een nieuw tijdperk ingetreden. Wat betekent dit op het handelen van de mens en hoe reageert de poëzie? Met Axel Goodbody (specialist voor ecologische literatuur, UK), Christoph Rosol (onderzoeker bij MPI voor wetenschapsgeschiedenis, Berlijn), Daniela Seel (dichteres, uitgeefster, Berlijn). Presentatie: Daniel Falb (sichter, Berlin).

DONDERDAG

China en censuur
Om 17:30 uur begint Wie nicht sprechen? – Poesie und Subversion in China, waarbij een kijkje wordt genomen in de levendige, Chinese dichterswereld. Hoe is het om vandaag de dag in China gedichten et schrijven, welke invloeden hebben de massieve maatschappelijke veranderingen van de laatste 30 jaar op het lyrische schrijven, hoe wordt de politieke situatie gereflecteerd en welke technieken hebben de Chinese dichters ontwikkeld, om met de censuur in hun land om te gaan? Met Liao Yiwu (schrijver, China / Duitsland), Zang Di (schrijver, China), Jiang Tao (schrijver, China)
Presenatie: Sabine Peschel (Journaliste, Deutsche Welle) en Ming Di (uitgeefster, China / USA).

China en vrijheid
Om 19:00 uur gaat Zwischen Zeichen und Zeilen – Lyrische Reaktionen auf ein komplexes Land van start. Gesproken wordt over vrijheid van meningsuiting in China. De aanwezige dichters en dichteressen schrijven maatschappijkritische teksten met onder andere humor en met collages van journalistiek materiaal. Met Liao Yiwu (schrijver, China / Duitsland), Lü Yue (schrijfster, China), Han Bo (schrijver, China), Jiang Tao (schrijver, China). Presentatie: Daniel Bayerstorfer (vertaler, München).

Luther
Vanaf 21:00 uur is het tijd voor Luthersprache – Dichtungssprache. Hierbij gaat het vooral om de taal van Luther, de ‘Luthersound’. Met Hendrik Jackson (schrijver, vertaler, uitgever, Berlijn), Christian Lehnert (dichter, librettist, essayist, Leipzig), Karla Reimert (schrijfster, vertaalster, uitgeefster, Berlijn). Presentatie: Michael Braun (literatuurcriticus, uitgever, Heidelberg).

VRIJDAG

e.poesie
Om 17:30 uur ontmoet elektronische muziek poëzie. Deze ontmoeting heet e.poesie. De dichters en dichteressen van het e.poesie project vertellen over het werken tussen deze genres en over het voor en met elkaar bij poëzie en muziek. Met Anne-James Chaton (dichter, Frankrijk), Yolanda Castaño (dichteres, Spanje, Eduard Escoffet (dichter, Spanje). Presentatie: Kristoffer Cornils (cultuurjournalist, Berlijn).

Poëzie om te lachen
Was gibt’s denn da zu lachen? Komische Lyrik – Lyrische Komik. Onder die titel gaat om 21:00 uur  een lezing en een gesprek over humor en poëzie. Immers, de dichter Busch, Morgenstern, Ringelnatz en Gernhardt vormden een soort speelse, ironische traditie die haaks stond op de ‘serieuze poëzie’.  Met F. W. Bernstein (schrijver, tekenaar, Berlijn), Thomas Gsella (schrijver, Aschaffenburg), Steffen Jacobs (schrijver, Berlijn). Presentatie: Christian Maintz (schrijver, Hamburg).

ZATERDAG

Poëziemarkt
Uitgeverijen, antiquariaten en boekwinkels nodigen de bezoekers op ede laatste festivaldag vanaf 15:00 uur uit om onder de vrije hemel rond te neuzen in nieuw verschenen boeken, rariteiten en bijzondere vondsten. Een podiumprogramma met lezingen en muziek zorgt voor een levendige sfeer. Ook voor kinderen zijn er lezingen en een speciaal speelprogramma. Eten, drankjes, gedichten en songs zijn rijkelijk voorhanden.  Lezingen in de boekentuin van Luis Chaves, Mara Genschel, Georgi Gospodinov, Marius Hulpe, Hendrik Jackson, Adrian Kasnitz, Sina Klein, Simone Kornappel, Maya Kuperman, Alistair Noon, Eugene Ostashevsky, Anzhelina Polonskaya, Dana Ranga, Arne Rautenberg, Cia Rinne, Bertram Reinecke, Eric Sarner, Sabine Scho, Tom Schulz, Julia Trompeter, Christoph Wenzel, Uljana Wolf.

Film
In een omvangrijk programma worden ook korte films getoond van de hogeschool voor de kunsten in Keulen in coöperatie met de kunststichting NRW: Bovendien worden de beste historistische en internationale poëziefilms vertoond waaronder Man Ray, Paul Desnos em Gerhard Rühm. Daarnaast is het Berlijnse poëziecollectief G13 van de partij.

Website Poesiefestival Berlin