Blog Allard van Gent

Veel Duitse consumenten vinden het niet meer dan normaal dat een koek – of chocoladefabriek ook “breukwaren” (Bruchware) verkoopt. Bij breukwaren gaat het niet altijd over producten die kapot zijn. Daarom wordt ook de term “2e-keus (2-Wahl) gebruikt voor bijvoorbeeld seizoensafhankelijke producten zoals paaseieren of kerstkransjes, die tegen een sterk gereduceerde prijs tijdens de zomermaanden worden aangeboden.

Situatie in België
In België is het niet gebruikelijk om dergelijke breukwaren aan de consument te verkopen. “Hier is geen verkoop van beschadigde koeken”, laat Cindy Patijn van de consumentendienst van Lotus Bakeries in Lembeke weten. “ Wij brengen enkel producten op de markt die beantwoorden aan onze strenge kwalitatieve normen. Hiertoe hebben alle fabrieken verbetertrajecten doorgevoerd (procesoptimalisatie) om het uitvalpercentage tot een minimum te beperken. Van de resterende uitvalstromen kunnen sommige intern verwerkt worden, andere zijn “verloren” en gaan naar de veevoeding.” Ook bij de Belgische biscuiterie Jules Destrooper gaan er wel eens koekjes kapot, maar die worden niet verkocht. “Deze koekjes worden gebruikt in andere toepassingen, bv. ijs met Jules Destrooper koekjes”, legt Frederik VanNuffel uit, marketingmanager van Jules Destrooper.

Situatie in Nederland
In Nederland verkocht fabrikant Verkade ruim 20 jaar geleden voor het laatst beschadigde waren. Deze breukwaren noemde men in Nederland matschudding. Vandaag de dag is de bedrijfswinkel alleen toegankelijk voor het eigen personeel en familieleden van het personeel.

Supermarkt
Grote Duitse fabrikanten van koek en chocolade zoals Stollwerck, Bahlsen en Griesson-de Beukelaer beschikken over een eigen keten met winkeltjes die breukwaren verkopen. Wie één van de 18 fabriekswinkels van Bahlsen binnenstapt, waant zich in een Aldi supermarkt, met alle verpakkingen op pallets uitgestald. Bij de ingang staan de winkelwagentjes, die je ook bij de normale supermarkt aantreft. Wie een blik op de borden bij de producten werpt, ziet dat dit een zogenaamde “Fabrikverkauf” is. Op het bord, waar je in een supermarkt de aanbieding van de week zou verwachten, staat duidelijk aangegeven of het product “2e keus” of “1e keus” is. De 2e keus-producten zijn het voordeligst. Aan de 1e-keus producten mankeert helemaal niets. Ze worden hier tegen de minimale verkoopprijs aangeboden, die vaak lager ligt dan in de supermarkt.

Terwijl Bahlsen haar voordelige producten op pallets in een kale ruimte uitstalt, besteedt fabrikant Griesson-de Beukelaer opvallend meer aandacht aan de fabrieksverkoop. Sinds augustus 2012 staat de fabriekswinkel in de binnenstad van het Duitse stadje Wurzen. Daarvoor vond de verkoop van breukwaren op het fabrieksterrein plaats, net buiten het stadscentrum. De nieuwe fabriekswinkel is met 600 vierkante meter niet alleen zeer groot, hij oogt ook als een echte, luxe supermarkt. Hier liggen 200 verschillende producten uitgestald. Het zijn voornamelijk koekjes, chocolaatjes en hartige snacks van bekende merken zoals De Beukelaer, TUC en Griesson. Tussen de schappen nodigen plastic stolpen met daaronder koekjes en chocolaatjes de klant uit om de producten te proeven. In deze fabriekswinkel bestaat het grootste deel van het assortiment bestaat uit 2e keus-producten, dus breukwaren.

Pralines
Ook bij kleinere bedrijven in Duitsland is de verkoop van breukwaren een begrip. Zoals bij het familiebedrijf Sawade in Berlijn, dat al meer dan 130 jaar pralines en andere chocoladeproducten produceert. Pralines van Sawade worden in delicatessenwinkels en luxe warenhuizen in en rondom Berlijn verkocht. De breukwaren liggen in het kantoorgedeelte van de fabriek. De klant komt niet verder dan een loket, waar hij zijn bestelling kan opgeven en meteen meenemen. Aan de andere kant van het loket liggen de verpakte breukwaren, gesorteerd in zakjes van 250 gram. De verkoopmedewerker heeft de bestellingen op die manier altijd binnen handbereik. “Dit concept hebben we gekozen, omdat we op die manier een direct contact met de klant hebben. Je kunt uitleggen wat er in een bepaalde praline zit en je kunt de klant adviseren”, vertelt mevrouw Horn, woordvoerster van Sawade. De prijs van de zakjes met 250 gram pralines bedraagt € 4,50. Dat is bij deze exclusieve pralines een behoorlijk prijsvoordeel, want de reguliere prijs ligt tussen de € 3,95 en € 5,25, voor 100 gram.

Breukgevoeligheid
De vraagt ligt voor de hand; wat mankeert er aan de goedkope praline van Sawade? Mevrouw Horn: “Optisch moet het perfect zijn. Als er een amandel scheef opligt of het krokante schijfje ligt er verkeerd om op, dan belandt de praline bij de breukwaren. Onze kwaliteitseisen zijn erg hoog. Soms is er ook sprake van overproductie. Om de machine optimaal te benutten, moet je een bepaalde hoeveelheid opmaken. Als er van de 100 kilo nog 2 kilo overblijft, dan gaat er ook een deel naar de breukwaren.” Een belangrijke factor bij het ontstaan van de “net niet perfecte” pralines, is het feit dat een groot deel van de productie met de hand wordt vervaardigd. “Wij maken bijvoorbeeld eerst een pastei van 250 gram eindgewicht. Dit ronde stuk chocolade bestaat uit verschillende laagjes zoals lichte noga, donkere noga, marsepein, een truffelmassa en een krokant laagje. Dat wordt allemaal met de hand gesneden. Uiteindelijk ontstaan originele, met de hand gemaakte pralines. Mensenhanden maken ook wel eens fouten. Als ik chocolade in een vorm giet, dan kan er natuurlijk niet zo veel mis gaan. Hier is elke praline een individueel gemaakt product en daardoor breukgevoelig.”

Welke mensen nu specifiek breukwaren kopen, dat is volgens haar moeilijk te zeggen. “We doen hier niet echt onderzoek naar en vragen hoe oud de mensen zijn. Maar we zien die klanten natuurlijk wel. Laat ik het zo zeggen; de jongeren zijn minder vertegenwoordigd. Dat ligt waarschijnlijk ook aan de prijs. Iemand rond de 20 jaar verbindt meestal nog niet de kwaliteit met de prijs.”

Chocozoenen
Het Duitse bedrijf Storck biedt haar beroemde Dickmann’s chocozoenen als breukwaren aan. Deze “Dickmanns” tegen gereduceerde prijs liggen enkel en alleen in de Flohstrasse in Berlijn uitgestald. Binnenkort opent in het plaatsje Ohrdurf een tweede verkooppunt haar deuren. “Het betreft hier enkel de chocozoenen die een licht optisch gebrek hebben”, vertelt Bernd Roßler, woordvoerder van Storck. “Bijvoorbeeld als de met chocolade overgoten schuimmassa niet perfect op het wafeltje zit maar er scheef op staat, als een soort scheve toren.” Het prijsverschil met de chocozoenen in de supermarkt is aanzienlijk. Bernd Rößler: “In het winkeltje in Berlijn kost een verpakking met 40 chocozoenen € 3,30. De normale “Super Dickmanns”-verpakking met 9 chocozoenen wordt tegen verschillende prijzen aangeboden. Op die prijs hebben wij geen invloed. Maar deze normale verpakkingen worden in de aanbieding wel eens voor € 1,41 verkocht. De gemiddelde verkoopprijs bedraagt € 1,65.”

Museum en outlet-shops
Het aanbieden van breukwaren is ook een mogelijkheid om de klant meer informatie over het bedrijf en het product te geven. De chocoladefabriek Delitzscher in Halle, die als breukwaren vooral chocoladeproducten met overtollig veel vetrijp aanbiedt, heeft naast haar fabriekswinkel ook een museum neergezet. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat deze direct aan de winkel grenzende ruimte met slechts een aantal informatieve panelen over chocolade nauwelijks het predicaat museum verdient. Iets verderop, ook in Halle, staat een heus chocolademuseum bij chocoladefabrikant Halloren. Op deze plek bevindt zich ook een luxe ingerichte winkel met een breed assortiment breukwaren van het bedrijf.

Sommige bedrijven bieden hun nieuwe waren in zogenaamde outlet-shops aan. Deze winkels lijken op de fabriekswinkels maar in het assortiment bevinden zich geen breukwaren. De Zwitserse chocoladefabrikant Lindt heeft bijvoorbeeld diverse outlet-shops in Duitsland, waar alleen producten worden verkocht die ook in andere winkels te koop zijn. De breukwaren van Lindt liggen echter in de “Fabrikverkauf” in Aken. Hetzelfde concept hanteert Ritter. In Berlijn verkoopt Ritter in haar chocolade outlet-shop producten tegen een gunstige prijs, maar hier is geen sprake van fabrieksverkoop. De fabriek van Ritter staat namelijk in Waldenbuch. In dit stadje staat de fabriekswinkel waar Ritter ook haar breukwaren tegen sterk gereduceerde prijzen aanbiedt.

Dit artikel verscheen 2012, in licht aangepaste vorm, in het Belgische vakblad Brood & Banket.