Blog Allard van Gent

‘Ik ben blij met de vertaling van mijn artikel op uw blog’, schreef de Duitse huisarts Frank Meyer. Ik vroeg hem namelijk eerder of ik zijn bijdrage in het magazine van de biologische supermarktketen Alnatura mocht vertalen en publiceren. De tekst is in mijn ogen namelijk duidelijk en ook interessant voor Nederlandstalige lezers. Hieronder het stuk over meditatie uit de serie ‘aanvullende therapieën’.

Meditatie

Steeds meer mensen die ziek worden of in een crisis terechtkomen, willen weten wat ze zelf voor hun eigen gezondheid kunnen doen. Vooral in het kader van de antroposofische geneeskunde zijn er talrijke therapiemethoden die aanvullend ingezet kunnen worden om de individuele resources van een mens te ondersteunen. Dergelijke therapiemethoden willen wij u in deze serie graag voorstellen.

Een 70-jarige dame met borstkanker in een ver gevorderd stadium komt voor een nieuwe afspraak in de huisartsenpraktijk. Door de operatie en de daarop volgende chemotherapie en bestraling was ze in het verleden altijd zeer uitgeput en worstelde met zware angsten en innerlijke onrust. De huisarts had haar al enkele maanden niet meer gezien. Als ze weer in de praktijk verschijnt, voelt de arts bij het schudden van de hand al dat er bij de patiënt een fundamentele verandering heeft plaatsgevonden, hoewel de medische uitslagen eigenlijk niet zijn veranderd.

Indrukwekkend zijn dus niet de röntgen- of laboratoriumuitslagen of is niet het ziekteverloop. Het is veel meer de manier waarop de patiënt nu over haar ziekte spreekt: met vaste stem, rustig, soeverein en zelfverzekerd. Geen spoor meer van het geklaag en het ongeduld waarmee ze anders haar angsten en haar zorgen, haar innerlijke onzekerheid en rusteloosheid de vrije loop liet. Als ze over de ups en downs van haar klachten vertelt, blijven de gebruikelijke tranen achterwege en van tijd tot tijd verschijnt er zelfs een glimlach op haar gezicht. Haar is het gelukt niet langer afhankelijk van de ziekte te zijn, maar het roer zelf in de hand te nemen en weer controle over zichzelf en haar leven te krijgen. Hoe heeft ze dat nu voor elkaar gekregen? Welk wondermiddel heeft deze raadselachtige ommekeer veroorzaakt? Psychotherapie? Een nieuw soort antidepressivum?

Het tegendeel is waar! Nee, ze heeft een 8-weekse cursus mindfulness en stressreductie doorlopen. Daarbij gaat het over een in de gezondheidszorg veel voorkomende vorm van meditatie, die in de jaren ’70 in de Verenigde Staten door Jon Kabat-Zinn werd ontwikkeld en waarvoor vandaag de dag talrijke bewijzen van effectiviteit voorhanden zijn – ook in de begeleiding van kankeraandoeningen. Daarmee kunnen de patiënten hun levenskwaliteit verbeteren en klachten zoals uitputting, pijnen, angst of depressies verlichten. En niet alleen bij een kankeraandoening kan mediteren behulpzaam zijn, ook bij vele andere diagnosen zoals bijvoorbeeld een hoge bloeddruk, een prikkelbare darm, klachten bij de overgang, immuunzwakte, angst- en concentratiestoringen kunnen meditatieve oefeningen zinvol worden ingezet. Meditatie is vooral preventief doordat ze energie en levensvreugde ontwikkelt, stress reduceert en zo mogelijke voortvloeiende ziektes vookomt.

Een afspraak met jezelf
Meditatie hoort tot de oudste, eenvoudigste en tegelijkertijd meest werkzame zelfhulpmethoden van de mensheid. Om die reden zijn er ook zo veel vormen. In één van de oudste Indische teksten werd er al onderscheid gemaakt tussen 112 van deze methoden. Eigenlijk zijn er net zo veel soorten meditatie als dat er mensen zijn. Want mediteren is niets anders dan een afspraak met zichzelf om mogelijkerwijs wakker en geconcentreerd te achterhalen wat er in het heersende moment met iemand en om iemand heen gebeurt. En dat is voor ieder mens anders. De deelname kan daarom heel individueel worden gekozen. De methode waarbij men zit en in een tijdsbestek van enkele minuten of langer de aandacht op de adem wordt gericht komt vaak voor. Andere mogelijkheden zijn de concentratie op een gedachte, een beeld, een tekst of de bewegingen van de voeten bij het lopen. Er is echter ook een gemeenschappelijke noemer: bijna alle mensen worstelen met een innerlijke onrust en bijna iedereen vindt het moeilijk, langer dan een paar seconden de aandacht willekeurig op een bepaald iets, een gedachte, een lichaamsbeweging of een object aan de buitenkant zoals een bloem, te richten.

Een van de eerste Westerse wetenschappers, die aan aan het begin van de 20e eeuw de waarde van meditatie had ingezien, was Rudolf Steiner, de medeoprichter van de antroposofische geneeskunde. “Bezorg jezelf ogenblikken van innerlijke rust en leer in deze ogenblikken het wezenlijke van het onwezenlijke te onderscheiden”. Deze woorden van Rudolf Steiner brengen de essentie tot uitdrukking, waar het bij de ontelbare vormen van meditatie om gaat: tenminste een paar minuten per dag bewust ontspannen en zelf te beslissen, wat in die tijd belangrijk is: de adem waar te nemen, het getjilp van de vogels buiten, een bepaalde gedachte of een spreuk om bij te mediteren of uit te vinden, wat zich in het innerlijk afspeelt. Mediteren is zo gezien een zachte workout in de fitnessruimte van de ziel, geheel zonder ambitie of eerzucht en zonder prestatiebewustzijn, een handeling om voor jezelf te zorgen met als doel iets goeds te doen – en daarom zo gezond.

Tekst: Dr. Frank Meyer (Nürnberg), antroposofische huisarts en specialist voor geïntegreerde geneeskunde, schrijver van “Burnout – Neue Kraft schöpfen” bij uitgeverij GU Verlag met meditatie-aanwijzingen op oefen-cd.

Vertaling: Allard van Gent, gediplomeerd vertaler Duits – Nederlands

Dit artikel verscheen in Alnatura Magazin van februari 2015