Category Archives: Cultuur

Wereldproblemen vanuit een menselijk oogpunt bezien

Janne Teller in de schrijverslounge. © Frankfurter Buchmesse/Alexander Heimann

Janne Teller in de schrijverslounge. © Frankfurter Buchmesse/Alexander Heimann

Schrijvers uit de hele wereld wisselen ideeën en gedachten uit over de actuele problemen op de wereld. Dat schreef ik eerder n.a.v een door mij bezochte persconferentie waarbij de Deense schrijfster Janne Teller toelichting bij haar project gaf.

Hoe is het afgelopen? Dat vraag ik mij vandaag af en surf naar de Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ). Boven de foto van de Deense schrijfster lees ik de titel ‘Tussendoor de wereld redden (Zwischendurch die Welt retten)’. Dat klinkt alsof haar project niet serieus wordt genomen. ‘Kunnen schrijvers de wereld veranderen? Als het aan de Deense auteur Janne Teller ligt, ja. En politieke naïviteit kan men haar nauwelijks verwijten.’ Deze introducerende zinnen, vooral de laatste, klinken hoopvoller dan de titel.

Drie dagen vol discussie met meer dan 25 schrijvers uit 17 landen, die allemaal een multiculturele achtergrond hebben. Dat vertelt de hees geworden Janne Teller na afloop tijdens een persconferentie waar ik helaas niet bij aanwezig kon zijn. De schrijvers probeerden tijdens drie zittingen thema’s te behandelen die veelal in politieke sfeer worden besproken. Hierbij hadden de auteurs tijdens de boekenbeurs in Frankfurt echter een andere, gemeenschappelijke invalshoek: de menselijke.

Vanuit dat oogpunt moet het ondenkbaar zijn dat mensen in nood op de vlucht naar Europa sterven. Het beëindigen van moderne slavernij, zij het bij prostituees, dienstmeisjes of werknemers in de landbouw, moet een politieke prioriteit worden. Nationaliteit moet naar geboorteplaats en niet naar afstamming worden toegekend en democratie mag niet als enige regeringsvorm worden beschouwd. Alle staten van de wereld zouden vredesministeries moeten opbouwen en voor iedere dollar die voor defensie wordt uitgegeven, één dollar voor de vrede investeren.

De FAZ schrijft ook waarom je de beroemde Deense kinder- en jeugdboekschrijfster geen naïviteit kunt verwijten. Vóór haar schrijverschap werkte ze namelijk als adviseur voor de Europese Unie en de Verenigde Naties. De krant vraagt zich vervolgens wel af of de gestresste schrijvers, die de waanzin van de beurs even konden ontvluchten, tussendoor in een aparte zaal de wereld konden redden in het project ‘Frankfurt Undercover’.

Ik denk dat het project in ieder geval iets kan bijdragen tot meer bewustzijn en bewustwording bij de mensen op deze planeet. Mede daarom volg ik ook dergelijke initiatieven. Het genoemde project is nog niet helemaal afgesloten. De schrijvers zullen nu hun adviezen op papier zetten en dan alles als een boek presenteren. Dat boek zal gratis verkrijgbaar zijn. Teller hoopt dat politici de ideeën oppakken. Volgens de FAZ is dat niet zeer waarschijnlijk, ‘maar wie weet: misschien zal de bevolking op de onderwerpen van de schrijvers ingaan.’

Winnaar Nobelprijs voor literatuur

De Franse dichter Sully Prudhomme was de 1e winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur in 1901

De Franse dichter Sully Prudhomme was de 1e winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur in 1901

Vandaag om 13:00 uur wordt de winnaar van de Nobelprijs voor literatuur bekendgemaakt. Op dat moment zit ik in de trein. Daarom schrijf ik dit bericht een dag eerder. Voor u als lezer dus gisteren, voor mij als schrijver vandaag, woensdag 8 oktober. Deze tekst plan ik in voor vandaag, voor mij morgen, en gaat om 12:00 uur online. 

Cees Nooteboom
Vorig jaar won de Canadese Alice Monroe de prijs als ‘grootmeesteres van het korte verhaal.’ Volgens een bericht op het Nederlandse literair weblog Tzum is bij het online wedkantoor van Ladbrokes Haruki Murakami de grote favoriet. Dat is hij al jaren. Volgens datzelfde bericht is Cees Nooteboom de enige Nederlander die kans maakt op de prestigieuze literaire prijs.

Die Welt
Wat schrijven de Duitse media? Die Welt noemt naast Murakami de Keniaanse verteller Ngugi wa Thiong’o, die met zijn lijvige roman ‘Wizard of the Crow’ Afrikaanse literatuurgeschiedenis schreef. Het Duitse dagblad plaatst in die context een citaat van de Ladbrokes’ woordvoerder Alex Donhue van begin september: ‘Het is altijd de moeite waard het geld uit Zweden te volgen en op dit moment is het Ngugi wa Thiong’o, waar ze van houden.’

Verder schrijft Die Welt dat je rekening moet houden met de winnares van vorig jaar. Dus volgende week wordt het een man die romans, gedichten, essays of theaterstukken schrijft, in wat voor taal dan ook, behalve Engels. Bovendien mag hij niet van het Noord-Amerikaanse continent komen. Dus slechte vooruitzichten voor de ‘permanente kandidaat’ Philip Roth, omdat ook door de politieke situatie de kans voor een Noord-Amerikaan zeer gering is.

Geruchten zeggen dat de Zweedse Academie met de literatuurprijs ook de situatie in de wereld becommentarieert. Als dat zo zou zijn, dan heeft de Syrische dichter Adonis, die al sceptisch tegenover de burgeroorlog in zijn moederland stond, goede kansen. Hij is immers ook nog eens een man, geen Noord-Amerikaan én hij schrijft geen korte verhalen.

De website van het Britse wedkantoor Ladbrokes is volgens Die Welt nog steeds de nuttigste informatiebron v.w.b. de speculaties rondom de Nobelprijs voor literatuur. Adonis staat hier op de zevende plaats, nog achter de Noorse toneelschrijver Jon Fosse, die eveneens een man is en geen korte verhalen schrijft. Dat geldt ook voor de Koreaanse dichter Ko Un, die net als Roth een ‘permanente kandidaat’ is.

Die Zeit
De Duitse weekkrant Die Zeit schrijft dat eind september, tijdens de boekenbeurs van Göteborg, de geruchten al werden aangewakkerd. “Er wordt weer zeer veel over Swetlana Alexijewitsch gesproken, nog meer dan vorig jaar”, aldus de Zweedse uitgever Svante Weyler in Die Zeit. Cultuurredacteur Jens Liljestrand van de Zweedse boulevardkrant ‘Expressen’ tipt ook op deze schrijfster uit Wit-Rusland. ‘Ik denk, ze willen de literaire reportage de prijs geven. Het is een genre dat nog nooit in de prijzen viel.’

Daarnaast bericht ook Die Zeit over de eeuwige favoriet Haruki Murakami en de Keniaan Ngugi wa Thiong’o. Laatstgenoemde heeft volgens de Zweedse cultuurredactrice Elise Karlsson van ‘Svenska Dagbladet’ een goede kans van slagen: ‘Hij is één van de sterkste Afrikaanse schrijvers en het continent werd lange tijd veronachtzaamd.’

Tot slot lees ik her en der dat de 18 juryleden in één ding uitgesproken goed zijn: zwijgen. Door de zeer strenge regels en schuilnamen krijgt de buitenwereld geen flauw idee wie de prijs zou kunnen winnen. Volgens Svante Weyler noemden ze Harold Pinter ‘Harry Potter’. Hij is er zeker van dat ook dit jaar de lippen van de juryleden verzegeld zijn. ‘Er zal niets naar buiten dringen en als dat wel gebeurt, dan kun je ervan uitgaan, dat het een verkeerd spoor is.’

Winnaar 2014
Een uur na publicatie van deze tekst is de winnaar van de Nobelprijs van literatuur inmiddels bekend. Ik ga ervan uit dat ik niet de enige ben die over deze prijs schrijft, dus laat ik de berichtgeving over de winnaar van de Nobelprijs voor literatuur graag over aan de andere media. Bovendien kan ik er nu niet over berichten, ik zit immers in een trein waar de kans op een internetverbinding nihil is.

Nederland bij winnaars EU-literatuurprijs

Boekenbeurs

Agora 06.10.2014 Opbouwdag (Foto: Peter Hirth)

Morgen om 10:00 uur worden de winnaars bekendgemaakt van de literatuurprijs van de Europese Unie. De prijsuitreiking vindt plaats op de ‘Frankfurter Buchmesse’ in Frankfurt. Dit jaar komen de laureaten uit 13 landen: Albanië, Bulgarije, Tsjechië, Griekenland, IJsland, Letland, Liechtenstein, Malta, Montenegro, Servië, Turkije, Groot-Brittannië en Nederland.

Deze Europese prijs voor de literatuur is de enige in deze vorm. ‘Hiermee worden de beste nieuwe talenten in Europese fictie  bekroond én de prijs biedt het publiek de mogelijkheid kennis te maken met auteurs uit verschillende landen’, aldus Androulla Vassilioi, EU-commissaris voor educatie, cultuur, meertaligheid en jeugd.

De prijs, die in 2009 in het leven werd geroepen, gaat jaarlijks naar diverse schrijvers uit diverse landen. De eerste Belgische winnaar was Peter Terrin, die in 2010 met zijn boek ‘De bewaker’ won. Een jaar later won de eerste Nederlandse schrijver Rodaan Al Galidi met ‘De autist en de postduif’. Vorig jaar sleepte België voor de tweede keer een prijs in de wacht. Isabelle Wéry won met ‘Marily désosée’.

De winnaars worden gekozen door vakkundige jurys uit de deelnemende landen. De coördinator voor de Nederlandse jury is de Vereniging van Letterkundigen met Jeroen Thijssen als voorzitter. De twee leden van de Nederlandse jury zijn Jeanette Wagenaar van de Koninklijke Boekverkopersbond (KBb) en Martijn David van de Groep Algemene Uitgevers (GAU).

Qua naam lijkt de EU-literatuurprijs erg op de ‘Europese Literatuurprijs‘, qua inhoud niet. De Europese Literatuurprijs is namelijk een jaarlijkse Nederlandse prijs voor de beste roman die in het voorgaande jaar uit een Europese taal in het Nederlands is vertaald.

Bij de EU-literatuurprijs is België dit jaar niet van de partij, Nederland wel. Wie de Nederlandse schrijver is, dat weten we morgen om 10:00 uur.

De EUPL (Europeon Union Prize for Literature) wordt dit jaar voor de eerste keer in Frankfurt uitgereikt. Voorheen vond de uitreiking altijd in Brussel plaats:

https://vimeo.com/81380151

http://www.euprizeliterature.eu

« Oudere berichten Recent Entries »