Varia | Blog Allard van Gent

Category Archives: Varia

Albert Einstein in Berlijn Schöneberg

Posted on 6 december 2020 by AvG Plaats een reactie

Albert Einstein en Charlie Chaplin in 1931 (foto: Wikimedia)

Na een bezoek aan de voormalige woningen van Marlene Dietrich, Hildegard Knef en David Bowie was vandaag niemand minder dan Albert Einstein aan de beurt. Ik heb ontdekt dat ik min of meer tussen de voormalige woningen van David Bowie en Albert Einstein woon, allebei op circa 1 kilometer afstand.

Onderweg nam ik nog twee foto’s van de Bayerischer Platz, een foto van een bijzondere dierenkliniek die exclusief voor katten is en van een fraaie muurtekening op de hoek Rosenheimer Straße/Landshuter Straße. Deze werd in 1979 ontworpen door Christine Nestler en uitgevoerd door Rafael Serrano en Erich Weger-Wladimir. Laatstgenoemde zit links onderaan in de tekening die de Bayerischer Platz rond 1910 weergeeft.

Bayerischer Platz

Kattenkliniek met kattenpension

Habelandstraße Berlin-Schöneberg

Gedenkteken Albert Einstein

Fraaie muurtekening

Albert Einstein
Albert Einstein woonde van 1918-1933 in het in 1944 door de oorlog verwoeste huis aan de Haberlandstraße 6 in Berlin-Schöneberg en niet van 1917-1932 zoals op het gedenkteken in de straat staat vermeld. Dit monument voor de fysicus en Nobelprijswinnaar is een initiatief van de huidige bewoners.

Einstein werd in 1879 in Ulm geboren en leefde sinds 1896 in Zürich. In 1914 werd hij lid van de Pruisische Academie van Wetenschappen in Berlijn. Al in 1920 werd hij vanwege zijn Joodse afkomst in Duitsland vijandig bejegend. In zijn ruime woning aan de Haberlandstraße (zeven kamers en een zijvertrek) in de stijl van de gegoede burgerij, compleet met portier en lift, liepen vele bekende mensen in en uit: Max Planck, Carl von Ossietzky, Max Liebermann of Heinrich Mann.

Charlie Chaplin, die Einstein hier in 1931 bezocht, vond de woning echter “klein en bescheiden”. Hij was in Amerika andere dimensies gewend: “Je zou dezelfde woning ook in de Bronx kunnen vinden, een woonkamer die tegelijkertijd als eetkamer diende. Op de vloer lagen oude, versleten tapijten. Het meest waardevolle meubelstuk was de zwarte vleugel waarop hij die historische eerste notities over de vierde dimensie had gemaakt.”

Hier in de Haberlandstraße ontving Einstein in 1921 ook het bericht dat hij de Nobelprijs voor zijn werk aan het foto-elektrisch effect had gewonnen. In 1933 vertrok hij naar Amerika en keerde vanwege de machtsovername door de nationaalsocialisten niet meer terug naar Duitsland. IN 1955 stierf hij in Princeton (New Jersey, USA).

Meer informatie over de totstandkoming van het monument staat op de website www.einsteinproject.de

Tekst op het monument in de Haberlandstraße:

DUITS
Albert Einstein Albert Einstein wurde am 14. März 1879 in Ulm geboren. Er war der Begründer der Relativitäts- theorie und erhielt 1921 den Nobelpreis für Physik. Einstein folgte 1914 der Berufung an die Preußische Akademie der Wissenschaften und zog von Zürich nach Berlin. Von 1917 bis 1932 wohnte Albert Einstein in der Haberlandstraße 5 (heute Nummer 8). 1919 heiratete er in zweiter Ehe seine Cousine Elsa. Das Paar bezog mit Elsas Töchtern Ilse und Margot eine Wohnung im 4. Stockwerk des Hauses. In seinem Wohnzimmer empfing Einstein herausragende Persönlichkeiten seiner Zeit. Unter seinen Gästen waren Charlie Chaplin, Franz Kafka, Max Liebermann, Heinrich Mann, Lise Meitner, Carl von Ossietzky, Max Planck und Rabindranath Tagore. Auch musizierte er begeistert mit Freunden und Kollegen. Das Geigenspiel war für ihn „Seelennahrung” und ein Ausgleich zur wissenschaftlichen Arbeit. Dafür zog er sich meist in das „Turmzimmer” im Dachgeschoss des Hauses zurück. Als Jude und Pazifist war Einstein ständig wachsenden Anfein- dungen ausgesetzt. Im Dezember 1932 reiste er in die USA. Kurz darauf, am 30. Januar 1933, übernahmen die Nationalsozialisten die Macht. Einstein kehrte nicht mehr nach Deutschland zurück. Im Zweiten Weltkrieg wurde Einsteins Wohn- haus in der Haberlandstraße 5 durch Bomben- angriffe völlig zerstört. Albert Einstein starb als weltweit geachteter Wissenschaftler am 18. April 1955 in Princeton, New Jersey (USA).

ENGELS
Albert Einstein was born in Ulm on 14 March 1879. As the founder of the theory of relativity, he was awarded the Nobel Prize for Physics in 1921. In 1914, Einstein received a call to the Prussian Academy of Science and moved from Zurich to Berlin. From 1917 to 1932, Albert Einstein lived at Haberlandstrasse 5 (now number 8). In 1919, he married his cousin Elsa, making her his second wife. The couple moved with Elsa’s daughters, Margot and Ilse, to an apartment on the 4th floor. Einstein entertained some of the most out- standing personalities of the time in his living room. Guests included Charlie Chaplin, Franz Kafka, Max Lieber- mann, Heinrich Mann, Lise Meitner, Carl von Ossietzky, Max Planck and Rabindranath Tagore. He also delighted in playing music with friends and colleagues. For Einstein, playing the violin was ”nourishment for the soul”, providing a counterbalance to his scientific work. To this end, he would generally with- draw to his ”Turmzimmer” in the attic. As a Jew and pacifist Einstein had been the target of growing hostility quite some time. In December 1932, he travelled to the USA. Shortly afterwards, on 30 January 1933, the National Socialists took power. Einstein never returned to Germany. During the Second World War Einstein’s residential house at Haberlandstrasse 5 was completely destroyed in an air raid. Albert Einstein, who enjoyed high international esteem as a scientist, died in Princeton New Jersey (USA) on 18 April 1955.

Varia

Kerstverhaal over Nieuw-Nederland

Posted on 6 december 2020 by AvG Plaats een reactie

Een kerstverhaal – Het is december, een week voor kerst. De juf, een Nieuw-Nederlandse vrouw met zelf twee kinderen van vier en zes jaar oud, zit in haar beige bermuda en witte poloshirt op een houten krukje voor de groep schoolkinderen. De jongens en meisjes zijn tussen de acht en tien jaar oud. Op dit veldje van basisschool Madeliefje spelen en ravotten ze dagelijks.

Lees verder

Varia

Hildegard en David

Posted on 5 december 2020 by AvG Plaats een reactie

Vandaag was het wederom tijd voor een korte “recovery wandeling” door de buurt. Vorige week bezocht ik het geboortehuis van Marlene Dietrich in de Leberstraße, vandaag waren de voormalige woningen van David Bowie en Hildegard Knef aan de beurt.

Deze slideshow vereist JavaScript.

Hildegard Knef
De voormalige actrice, zangeres en schrijfster Hildegard Knef (28 december 1925 in Ulm; † 1 februari 2002 in Berlijn) werd in 1925 als dochter de tabakhandelaar en procuratiehouder Hans Theodor Knef en zijn vrouw Frieda Auguste geboren. Nadat haar vader in 1926 aan syfilis stierf, trok de moeder met haar dochter naar Berlijn. In het toenmalige stadsdeel Schöneberg bezocht Hildegard de Mittelschule. Die was ondergebracht in het gebouw waar nu het Rückert-Gymnasium is gehuisvest. In 1933 trouwde haar moeder met de meester-schoenmaker en leerfabrikant Wilhelm Wulfestieg. Uit dat huwelijk kwam Hildegards halfbroer en jazzmuzikant Heinz Wulfestieg (1936–1978) voort. Hij stierf op onverklaarbare wijze op 41-jarige leeftijd in Berlijn. Hildgard verwerkte zijn plotselinge dood in 1982 in haar boek So nicht.

Begin 1948 vertrok ze naar de Verenigde Staten en leerde daar o.a. Marlene Dietrich kennen. In 1950 werd ze Amerikaans staatsburger en keerde ze terug naar Duitsland voor de opnames van Willi Forsts film Die Sünderin. Na het succes van die film verscheen in 1951 haar eerste grammofoonplaat (Ein Herz ist zu verschenken). Weer terug in Amerika leerde ze ook Marilyn Monroe kennen. In 1957 verliet ze Amerika en keerde terug naar Duitsland. In 1970 verscheen haar autobiografische boek Der geschenkte Gaul waaraan ze één jaar had gewerkt. Het belandde op de eerste plaats van de Spiegel-Bestsellers en werd in 17 talen vertaald.

Vijf jaar later verscheen haar boek Das Urteil over de ziekte kanker, een ziekte waar ze zelf aan leed (bloedkanker). In 1982 vertrok ze met haar dochter en 15 jaar jongere man Paul von Schell naar Los Angeles. Vijf jaar later volgde haar succesvolle comeback als Fräulein Schneider in de musical Cabaret van John Kanders en Fred Ebbs in het Berlijnse Theater des Westens (met o.a. Helen Schneider, Wolfgang Reichmann en Utz Richter aan haar zijde). In 1989 keerde ze weer terug van Amerika naar Duitsland.

De laatste jaren van haar leven werden overschaduwd door ziektes. Na een klaplong lag ze maandenlang in het ziekenhuis. Op 27 juni 2001 verkreeg ze weer de Duitse nationaliteit. Twee weken na haar laatste optreden in het openbaar in de Duitse talkshow van Johannes B. Kerner stierf ze in de nacht van 31 januari op 1 januari tegen 02:00 uur op 76-jarige leeftijd aan een acute longontsteking. In Nederland verscheen in 2003 bij uitgeverij Aspekt het boek Hildegard Knef een ster – een tijdperk.

David Bowie
Na een excessieve fase in Los Angeles was Bowie lichamelijk kapot en artistiek uitgeput. Zijn verlangen naar rust en zijn fascinatie voor de Weimarer Republik en zijn kunstenaars, vooral Bertolt Brecht en Brücke-schilders, deden hem aan Berlijn denken. In 1976 trok hij in een Altbauwohnung in Schöneberg en was te vinden in de nabijgelegen discotheken, bar en cafés. Hij sloot vriendschappen met Berlijners en bleef tot 1978 in de Duitse metropool. In die tijd ontstonden drie albums: Heroes, Low en Lodger, die samen als Berlin Trilogie de muziekgeschiedenis ingingen.

Bowie woonde aan de Hautstraße 155 in Schöneberg. De grote woning was nauwelijks ingericht, gegeten werd meestal buiten de deur. Hij had een tijdje een beroemde huisgenoot, te weten Iggy Pop. Die mocht echter niet al te lang blijven, omdat hij levensmiddelen uit de koelkast jatte. Echter, de zanger van de Stooges en The Godfather of Punk huurde een kleinere ruimte in het achterhuis.

In de beroemde Hansa Studio’s nam Bowie zijn Berlijn-albums op. Ook U2, Depeche Mode, Nick Cave, Jack White, Nina Hagen en Eartha Kitt bezochten deze studio’s voor hun belangrijke platen. Hoewel Bowie over een internationaal netwerk van kennissen, medewerkers en coöpererende musici beschikte, sloot hij in Berlijn ook nieuwe vriendschappen. Hij bezocht vaak de in de scene beroemde en van Nederlandse afkomst Romy Haag en was een graag geziene gast in Chez Romy. Ook de Berlijnse modeontwerpster Claudia Skoda en haar kennissen behoorden tot Bowies nieuwe vriendenkring.

Bowie bezocht regelmatig het queercafé Anderes Ufer dat vandaag de dag Neues Ufer heet, maar was ook in de Paris Bar aan de Kantstraße in Charlottenburg te gast. Hij danste in Dschungel aan de Nürnberger Straße (minuut 00:50 van zijn “Where Are We Now” videoclip onderaan) en at bij restaurant Exil in Kreuzberg (nu sterrenrestaurant Horváth). Zijn lievelingsplek was echter het Brücke-Museum. Hij was erg onder de indruk van de expressionistische schilderijen van de Brücke-kunstenaars Ernst Ludwig Kirchner en Erich Heckel.

Van de Nederlandse journalist Leo Blokhuis verscheen vorige maand het boek Berlijn – Muzikale revolutie . Hierin grijpt hij terug op de jaren van David Bowie in Berlijn, “een tijd waarin hij zichzelf als artiest hervond, en met ‘Heroes’ een van zijn allergrootste hits schreef”. Leo Blokhuis neemt de lezer mee naar de jaren twintig van de vorige eeuw – de jaren van Marlene Dietrich, Kurt Weill en Bertolt Brecht, maar ook de tijd van de eerste experimenten met elektronische muziek, aldus uitgeverij De Bezige Bij.